Saturday, September 23, 2017

SƠN TRUNG * TRUYỆN LOÀI VẬT III

CUỘC CHIẾN ĐẤU CỦA TÔI

SƠN TRUNG

 3

 

 Th©i còn con gái, trܧc khi Çi lÃy chÒng, chị Çã tØng Ãp û viŒc bÕ trÓn vào Sài Gòn. Bây gi© š nghï Çó b‡ng trª nên mãnh liŒt trong Çầu. Có m¶t ngÜ©i quen cho chị bi‰t r¢ng vào trong Nam dÍ làm æn l¡m. Dân chúng hiŠn lành, trái cây nhiŠu và ngon. Chị Çem bán hai lò tráng bánh phª ÇÜ®c 800 ÇÒng.  Chị thÓ l¶ chuyŒn ra Çi, ai cÛng hÕi  r¢ng chÎ mang theo ÇÜ®c  vài chøc vån Ç‹ vào trong Çó buôn bán không. Chị thÆt m¡c c« và không dám nói cho ai bi‰t r¢ng trong túi chÌ còn Çû tiŠn Ç‹ mua vé tàu vào Nam mà thôi.

V® chÒng anh bån, ngÜ©i lo viŒc xin giÃy thông hành cho chị hÕi r¢ng chị có mang con Çi theo hay không. Chị phân vân. H† ngÕ š muÓn nuôi giùm con chị m¶t th©i gian, chị Çi m¶t mình thì dÍ xoay xª hÖn, khi nào thuÆn tiŒn thì cÙ vi‰t thÜ báo tin, h† së gºi nó vào sum h†p cùng mË. Chị  nhÆn l©i. Chi giÃu chuyŒn vào Nam, không cho mË  và bà con, làng xóm bi‰t. Chị mua vé xe Çi Häi phòng tÓn gÀn 40 ÇÒng. Ra Häi Phòng mua vé tàu.

Khi ra Çó, chị g¥p ông Nam Ti‰n. Ông chào chị và hÕi chị Çi Çâu. Chị Çáp tôi Çi mua hàng vŠ bán. Chị hÕi ông Çi Çâu. Ông nói ông mua vé vào Sài gòn. Chị  hÕi ông Çi tàu nào, ông cho bi‰t Çi tàu cûa Pháp. May m¡n thay, ông Çi khác con tàu cûa chị. Chị Çi tàu vào Nam, không Çû tiŠn phäi ngÒi hång bét.Chị không muÓn m¶t ai bi‰t hoàn cänh khÓn ÇÓn cûa chị, s® ngÜ©i ta cÜ©i chị và cha mË chị. Ngày tàu chåy, chị ra b‰n, tình c© g¥p v® chÒng ông chû tàu Nam Ti‰n cÛng Çi Nam. May quá, h† không thÃy chị, n‰u không thì chuyŒn cûa chị bÎ l¶.

Tàu r©i cäng Häi Phòng Çi Sài Gòn mÃt ba ngày. Chị mua vé hång bét giá 717 ÇÒng. Trong túi còn låi 53 ÇÒng Trong khi nh»ng ai Çi hång nhÃt thì ª tÀng trên thoäi mái. Còn chị Çi vé hång bét phäi n¢m tÀng dܧi. ñó là lÀn ÇÀu tiên chị Çi tàu. Trông thÃy nh»ng ngÜ©i Çàn bà ÇÀu quÃn khæn r¢n ri, m¥c m¶t b¶ quÀn áo Çen cÛ nát thì chị thÃy trong xã h¶i có rÃt nhiŠu ngÜ©i nghèo kh°. Chị æn m¥c tÜÖm tÃt hÖn h†, nhÜng tÜÖng lai  së vŠ Çâu? 


Chị së khá hÖn h† hay cÛng nghèo kh° nhÜ h†?Trong tàu h† cung cÃp b»a æn cho khách. CÙ bÓn hành khách lÃy chung m¶t phÀn æn. Chị ch£ng thi‰t tha æn uÓng, cÙ ngÒi m¶t mình, lòng buÒn v©i v®i Nhìn qua cºa s° thÃy sóng nܧc mênh mông, nh»ng con cá bÖi l¶i thänh thÖi có vÈ hånh phúc. Ch£ng bi‰t thân phÆn mình ra sao, chị ngÒi khóc. MÃy hành khách thÃy chị không æn cÙ ngÒi khóc. H† bèn låi gÀn hÕi thæm. Chị nói là chóng m¥t. H† bèn cho chị mÃy viên thuÓc say sóng. 

SuÓt mÃy ngày thÃy chị n¢m trên võng nhÎn Çói, có ngÜ©i mang cho chị m¶t Çïa cÖm chiên, chị bèn cÓ g¡ng æn cho Ç« Çói. Tàu cÆp b‰n Sài Gòn. Bao nhiêu hành khách có kÈ ÇÜa ngÜ©i Çón, riêng chị thui thûi r©i tàu sau cùng  ch£ng bi‰t Çi vŠ Çâu. Bܧc lên ÇÃt liŠn, chị ghé m¶t quán cÖm bên ÇÜ©ng. Cô bán cÖm chào hÕi. Chị mua m¶t ÇÒng cÖm, m¶t ÇÒng thÎt kho trÙng. ñây là lÀn ÇÀu tiên trong Ç©i chị  thܪng thÙc món thÎt kho trÙng cûa ngÜ©i miŠn Nam. 

Chị l§n lên ª miŠn B¡c chÌ bi‰t món trÙng rán, trÙng lu¶c, chú không hŠ dùng trÙng kho thÎt bao gi©. Chị cÙ Çi mãi, thÃy có m¶t tråi lón, nghe ngÜ©i ta bäo là tråi tœ nån. Tôi Çi qua tråi tÎ nån. Tôi nghe ngÜ©i ta rao ba trái dÜa leo m¶t c¡c. Trܧc Çây, chị nghe ngÜ©i quen nói trong Nam sung sܧng, nay chị thÃy thÆt là quá kh°.

Chị có m¶t ngÜ©i chú h† nghe nói ª Gia ñÎnh. Chị hÕi ngÜòi ta muÓn Çi ljn Çó thì h† bäo dùng xe xich lô máy, tÓn khoäng mÜ©i mÃy ÇÒng. ñây cÛng là lÀn ÇÀu chị thÃy loåi phÜÖng tiŒn di chuy‹n cûa thành phÓ Sài Gòn. Bác tài Çòi hai chøc ÇÒng, chị trä giá mÜ©i ÇÒng. CuÓi cùng ông lái xe ÇÒng š mÜ©i hai ÇÒng. Chị nh§ trong túi chÌ còn 51 ÇÒng. Xe xich lô máy chåy ÇÜ®c m¶t quäng. 

Chị nghï
r¢ng bây gi© mình nghèo khó mà ljn g¥p ông chú h† thì xÃu h° quá. Ông này trܧc kia Çã tØng làm thuê cho thÀy mË chị. ñ‹ ông bi‰t thân phÆn khÓn kh° cûa chị, rÒi ông låi vi‰t thÜ báo tìn vŠ nhà cho cä làng bi‰t thì không th‹ ÇÜ®c. Chị liŠn Ç°i š nh© ông xe bÕ chị xuÓng khu nào Çông dân B¡c ª. Xe dØng ª m¶t Ngã Ba, chị xách va ly bܧc vào trong hëm. Bu°i chiŠu Çang xuÓng, hai bên dãy nhà, ngÜ©i ta h†p ch®, bày các món hàng ra ÇÜ©ng bán. 

Có mÃy ngÜ©i bi‰t chị tØ B¡c m§i vào, h† liŠn chào hÕi thân mÆt:
- Cô Hai, cô có hàng gì mang vào bán cho tôi v§i? Chị ngÒi lân la k‹ thÆt chuyŒn Ç©i mình. Nào là làm æn thÃt båi, tay tr¡ng phäi vào trong ngày ki‰m sÓng. Có m¶t chÎ ngÜ©i B¡c bán väi, tÕ ra thông cäm, nhÆn làm chÎ em và m©i chị vào ª chung Ç‹ giúp Ç«. ChÎ mua hai khúc cá nÃu canh và hai v® chÒng cùng chị là ba ngÜ©i cùng æn b»a cÖm h¶i ng¶ bu°i ÇÀu.

          Bui sáng hôm sau, chị theo bà ch kết nghĩa ra sp hàng ph vic. NgÜ©i Nam thÆt thà, chÃt phác và cªi mª, Thy chị là ngưi lå, nhÃt là ngÜ©i B¡c m§i vào, ai cũng chào hÕi, thăm
vi‰ng. Chị k hoàn cnh là ngưi góa chng, làm ăn tht bi min Bc, phi gi con ngoài đó ri vào Sài gòn mt mình tìm đưng mưu sinh. C ch ai cũng biết chuyn, và t đó mt s phin phc xy ra.

            Là mt thiếu ph 26 tui, dáng ngưi cao ráo gn mt thưc by, trông d nhìn, li đang bơ vơ mt mình nơi x l, tr thành mc tiêu cho nhiu đàn ông tán tnh. Nghĩ li từ trước đến nay,chị vốn được nhiều đàn ông yêu thích. Hồi ở ngoài Bắc, và cả thời ngồi tù, chị luôn được nhiu người, nht là nam gii có cm tình. . Có lë vì chị là m¶t phø n» trÈ và dÍ nhìn v§i vóc dáng cao gÀn mét bäy là chiŠu cao mà ít phø n» ViŒt Nam Çåt ÇÜ®c.  

Chị låi Çi vŠ Hà N¶i, æn diŒn theo lÓi tÌnh thành, Çeo ÇÒng hÒ, dây chuyŠn khác nh»ng gái chân quê. HÖn n»a, chị là m¶t tù nhân kinh t‰ chÙ không phäi là tù hình s¿ nhÜ gi‰t ngÜ©i, cܧp cûa, måi dâm. M¥c dù bi‰t nhiŠu Çàn ông chung quanh thích mình, chị rÃt nghiêm trang trong m†i cº chÌ và hành Ƕng cho nên ÇÜ®c h† kính n‹. Có Çêm chị thèm æn v¥t, chị g†i viên cai tù ÇÜa tiŠn:
-Anh Ngån Öi! Mua dùm tôi cái bánh mÆt.
Và anh ta mau m¡n mua vŠ cho chị.

SuÓt th©i gian ª tù ViŒt Minh, vào th©i Çi‹m  næm 1949, chị là ngưi ph nđơn, nhưng chị không xao xuyến chút nào v mt tình cm. Nhìn låi cu¶c Ç©i thì dÜ©ng nhÜ chị chÜa yêu ai th¿c s¿. Th©i thanh xuân, có lë chị thích m¶t anh công an tên Phiên ª Hà Nam, dáng ngÜ©i thanh nhã. Chị quen anh lúc Çi buôn chÜa bÎ tù. Và nh»ng lÀn g¥p anh trên các chuy‰n ghe buôn hàng Ç‹ låi lòng chị nh»ng cäm giác rung Ƕng. 

Hai bên cùng thich nhau qua ánh m¡t, qua trò chuyŒn nhÜng cuÓi cùng không Çi ljn hôn nhân chÌ vì tôi m¥c cäm mình là gái góa có m¶t con trong khi anh ta là trai tân, tôi không xÙng Çôi vØa lÙa v§i anh. Ca dao ta có câu:
Trai tÖ mà lÃy nå dòng,
NhÜ nܧc m¡m thÓi chÃm lòng l®n thiu.

Xã h¶i ta th©i Çó rÃt kh¡t khe. Chị nghĩ  n‰u lÃy nhau thì bÎ cha mË, bà con, chú bác anh em, bån bè nói ra, nói vào, r¢ng  gái tÖ thi‰u gì mà Çi  lÃy Çàn bà có con. R¢ng trai tân Çi lÃy v® thØa. DÜ luÆn hi‹m Ƕc, xoáy vào trái tim con ngÜ©i. Lúc Çó thì chị và chÒng cûa không th‹ nào ÇÜ®c sÓng hånh phúc.Vä låi, v® chÒng nhÜ ÇÛa bát trong chån, có khi va chåm nhau. Lúc yêu thÜÖng không nói làm gì, khi b¿c b¶i hay có ÇiŠu mâu thuÅn thì dÍ Ç¶ng chåm v‰t thÜÖng lòng. Tái hôn mà låi bÕ nhau, mình thêm Çau ǧn mà ngÜ©i Ç©i låi ÇÜ®c m¶t dÎp chê cÜ©i! NhÜ vÆy càng thêm ê chŠ, xÃu h°. Sao
b¢ng ÇØng dính vào n»a.

            Trong th©i gian ª tù, chị quen m¶t tù nhân tên là Toàn, quê ª Hà Nam, và  cả hai Çã có m¶t sÓ k› niŒm vui buÒn. Anh  không có t¶i gì, bÎ an trí trong tråi tù, ÇÜ®c thä trܧc, và sau này chị không g¥p anh n»a . Chị v§i anh có tình cäm sâu ÇÆm, g¥p nhau chào hÕi thân mÆt, nói chuyŒn này, chuyŒn kia th‰ thôi. Bao tình cäm ÇËp Çë  chị Çã dành cho anh qua viŒc tôi Ç°i tên ÇÙa con gái ÇÀu lòng tên Phán thành Toàn. Khi chị ÇÜ®c phóng thích, chị Çem con gái ra Hà N¶i ª, có anh TÜ©ng thÜ©ng ljn dåy h†c cho con gái chị. Anh thÜ©ng mua bánh bisquit cho con chị. 

Anh ª Ãp Thái Hà, Hà N¶i. Trܧc kia anh là m¶t anh công an công tác ª tråi giam Hà Nam, và Çã g¥p chị trong tù. Lúc Çó, anh thích chị  nhÜng chÌ là ÇÀu mày cuÓi m¡t mà thôi. Anh  coi tråi tù, và thÜ©ng hay cho phép chị ra ngoài Ç‹ làm m¶t sÓ viŒc riêng. Lúc nào chị muÓn Çi Çâu thì  nói v§i anh:
-Xin anh bäo lãnh cho tôi ra ngoài.

Chị có thoáng nghï t§i chuyŒn bÕ trÓn nhân dÎp này. Chị Çã gºi nh»ng chi‰c nhÅn cûa chị cho m¶t sÓ bån tù Ç‹ khi  bÕ trÓn thì h† có vÓn li‰ng mà sÓng trong tù. NhÜng cuÓi cùng chị không n« làm vì bi‰t n‰u có trÓn thì nh»ng ngÜ©i còn låi trong tù së bÎ kh° sª. HÒi Çó, khi có m¶t tù nhân bÕ trÓn, là cai tù xích các tù nhân låi, làm khó khæn Çû ÇiŠu khi‰n cho các tù nhân coi nh»ng ngÜ©i bÕ trÓn nhÜ ma qu› Çã làm kh° Ç©i h†. Và nh»ng ngÜ©i bäo lãnh phäi chÎu trØng phåt thay  cho kÈ trÓn Çi.

 Chị không muÓn làm viŒc thÃt ÇÙc. NgÜ©i ta bäo lãnh mình ra ngoài, Çã làm Ön cho mình, mà mình lai b¡t ngÜ©i ta ª tù th‰ mình, th‰ thì ác quá, chị không Çành lòng.Sau này khi ÇÜ®c phóng thích, họ có dÎp g¥p nhau ª Hà N¶i, anh vÅn gi» š Çînh muÓn làm bån Ç©i v§i chị, nhÜng chị vÅn tØ chÓi.
 Còn m¶t ngÜ©i n»a là ông giám Bính cÛng thích chị. Ông rÃt ÇËp trai, dáng nho nhã, thanh tân. Ông thÃy chị trong m¶t bu°i h†p m¥t các tù nhân. Ông nh© cha Tܧc nói n‰u chị b¢ng lòng lÃy ông ta thì ông së bäo lãnh chị ra tù. Lúc bÃy gi© cha Tܧc cÛng nhÜ m¶t sÓ linh møc và các thÀy bÎ c¶ng sän giam gi» vŠ t¶i ViŒt gian bán nܧc. 


Cha Tܧc nói v§i chị:
- NhÃt nhÆt tåi tù, thiên thu tåi ngoåi. Con nên nghe theo l©i ông ta Ç‹ s§m thoát cänh cá chÆu chim lÒng, mà các cha ª Çây cÛng ÇÜ®c nh© cÆy.
 Chị tØ chÓi, trä l©i v§i cha r¢ng:
- Con không th‹ Çánh lØa ai, nói dÓi ai. L« mà sau Çó vài tháng làm v®, con bÕ trÓn thì t¶i nghiŒp cho ông ta phäi chÎu trách nhiŒm. Còn nhÜ æn ª v§i nhau không h®p rÒi chia tay thì Ç©i con låi thêm m¶t lÀn dª dang Çau kh° n»a. 

Nhìn låi suÓt cu¶c Ç©i, có lë là do chị hay nghï xa, nghï gÀn nên không dám liŠu trong các quy‰t ÇÎnh tình cäm. Sau này, các con chị bäo là mË quá thÆn tr†ng. CÙ nh¡m m¡t lÃy ngÜ©i nào mình g¥p mình thÜÖng thì bi‰t Çâu cu¶c Ç©i tình cäm cûa mË låi tÓt hÖn chæng. NhÜng chị låi nghï n‰u  nh¡m m¡t ÇÜa chân, có lë Ç©i chị còn tÒi tŒ hÖn! Lúc vào Sài gòn, chị cũng b làm phin. Khi nhà ngưi ch kết nghĩa, có mt tài xế tc xi lúc nào cũng bám sát  làm chị rt bc mình. Chị phi lên đn cnh sát khiếu ni, sau đó mi đưc yên. 


Mt ông nhà giàu lái chiếc ‘deux cheveaux’, chiếc xe ca Pháp sn xut, mà lúc này xe hơi không nhiŠu, xe hÖi là mt món hàng cao cp, ch dành riêng cho nhng ngưi có tin ca và đa v trong xã hi. Ông nh© ngÜ©i mai mÓi hÕi chị làm v®. Chị nghï r¢ng ngÜ©i ta chÜa bi‰t mình là hång ngÜ©i nào, chÌ trong mÃy ngày mà Çã v¶i vã muÓn cܧi thì cái l©i cÀu hôn Çó ch£ng có giá trÎ gì.

            Ÿ chung v§i bà chÎ m§i quen ÇÜ®c ba ngày mà Çã có bi‰t bao l©i ch†c ghËo ong bܧm tØ nh»ng ngÜ©i trong xóm. Chị có š ÇÎnh r©i bÕ ch‡ này và nói v§i chû nhà r¢ng chị Çã tìm ÇÜ®c ÇÎa chÌ cûa ngÜ©i bà con ª Gia ñÎnh nên xin phép tØ gïã. Chị xách chi‰c va ly nhÕ Ç¿ng vài b¶ quÀn áo Çi b¶ ra khÕi nhà. Chị  không bi‰t mình së Çi Çâu. 


Chị Çi tØ Khánh H¶i, qua m¶t chi‰c cÀu b¡c ngang sông, thÃy th® thuyŠn Çang Çóng tàu. Sau này chị m§i bi‰t là hãng Ba Son. Sau Çó chị vào m¶t cái vÜ©n to l§n, có nhiŠu cây cÓi và thú vÆt, thiên hå vào ra Çông Çäo. HÕi m§i bi‰t Çó là Sª Thú Sài Gòn. B¡t chܧc khách nhàn du, chị cÛng Çi dåo trong Sª Thú. Chị thÃy nh»ng con voi, con chim ÇÜ®c nhân viên sæn sóc cho æn mà chị cäm thÜÖng cho thân phÆn låc loài cûa mình. 


Thú vÆt còn có ch‡ æn, ch‡ ª còn chị không nhà, không cºa, không bi‰t ngày mai së ra sao !ñi chán, mÕi chân, chị ngÒi trên bæng Çá thÄn th© thì m¶t ngÜ©i cänh sát t§i buông l©i sàm s« :
-  Em Öi ! Em Çi Çâu ÇÃy?
ñÀu óc chị Çiên lên. VØa m§i tØ giã xóm ngã ba CÀu CÓng Ç‹ tránh Çàn ông ch†c ghËo, låi g¥p phäi tên dê xÒm này. Cänh sát gì mà không làm Çúng chÙc næng bäo vŒ dân chúng tí nào.  Chị ÇÙng dÆy ti‰p tøc Çi n»a.  Chị Çi ngang qua m¶t khu ch® thÃy nh»ng ngÜ©i bán hàng rong cÃt ti‰ng rao m©i. Trông h† rÃt lam lÛ, c¿c kh°. Lúc Çó, tôi nh§ låi  l©i cûa m¶t ngÜ©i quen ª B¡c bäo là vào trong Nam dÍ sÓng, dÍ làm æn nhÜng tôi thÃy trܧc m¡t là ch£ng Çúng tí nào.ThÃy cách æn m¥c cûa chị bi‰t là khách miŠn B¡c, m¶t bà chåy ljn m©i chị vào nhà  trò chuyŒn. Bà Ãy nhìn dáng dÃp bi‰t chị là con nhà Çàng hoàng. 


Chị k‹ rõ hoàn cänh cûa mình. Bà Ãy khuyên chị thân gái m¶t mình mà Çi lang thang th‰ nào cÛng g¥p kÈ gian hãm håi. Bà k‹ chuyŒn có cô n† xinh ÇËp, không nÖi nÜÖng t¿a, bÎ ngÜ©i bÕ bùa, g†i là ‘bùa chim’, cho nên trª thành Çiên dåi. Cô này thÜ©ng nhäy xuÓng sông t¡m nhiŠu lÀn, cái ÇÀu l¡c qua læc låi giÓng nhÜ con chim. 

Chị nghe mà lòng lo s®. Bà tâm s¿ r¢ng bà cÛng là ngÜ©i miŠn B¡c vào Nam làm æn. Lúc ÇÀu tuy cÖ c¿c nhÜng dÀn dÀn së khá hÖn. Bà chÌ mÃy cái soong treo trên vách dùng Ç‹ nÃu chè ÇÆu Çen bán ki‰m sÓng thuª m§i vào, mà bây gi© bà mª mÃy cái høi. Bà ngÕ l©i m©i chị ª låi phø viŒc ch© xây d¿ng låi cu¶c sÓng m§i. Không còn s¿ l¿a ch†n nào khác, chị nhÆn l©i. Cu¶c Ç©i cûa chị b¡t ÇÀu lÆt qua m¶t trang m§i ª cái ÇÃt Sài Gòn næm 1953.

NgÜ©i ta g†i bà này là bà Næm, hai v® chÒng bà mܧn nºa cæn nhà phía trܧc Ç‹ bán bánh kËo, m¶t nºa cæn sau cho hai ngÜ©i khác thuê låi. M‡i tÓi, chị ngû chung v§i cô Dung, cháu bà. Hai ngÜ©i n¢m chung  m¶t cái gh‰ bÓ rÃt là chÆt ch¶i. NhiŠu Çêm tr©i nóng quá không ngû ÇÜ®c và cäm thÃy cu¶c Ç©i cûa mình sao quá gian truân.

Ÿ tù ViŒt Minh Çã kh° rÒi, bây gi© m¶t thân, m¶t mình vào Sài Gòn vÅn chÜa thoát cänh cÖ c¿c. Bà Næm ngÕ š Ç‹ chị hÓt høi lÃy m¶t sÓ tiŠn rÒi ra ch® CÀu MuÓi mua trái cây vŠ bán. Chị nói v§i bà rang chị ª B¡c m§i vào, lå nܧc lå cái, không thåo ÇÜ©ng sá, chÜa quen viŒc buôn bán nÖi Çây, l« thua l‡ thì làm sao có tiŠn trä n® cho bà. Chị mong  bà 
ki‰m cho chị  m¶t viŒc làm Ç‹ ngày có hai b»a.   


Cånh nhà bà Næm có m¶t cô bé ngÜ©i Nam rÃt thích chị, thÜ©ng sang hÕi han, chuyŒn trò. Cô bé chÌ cho chị m¶t nhà làm sÖi dŒt väi. Cị ljn xin làm. Chị thÃy nÖi Çây tÃt cä m†i viŒc ÇŠu làm b¢ng tay. Chị nói ª B¡c, chị quen nghŠ tÖ s®i. Chû nhà Çón ti‰p tº t‰, nhÜng h† bäo r¢ng Çây là xܪng thû công cûa gia Çình t¿ túc, không mܧn ngÜ©i. Cô bé låi chÌ chị ljn m¶t tiŒm cà phê. H† m©i chị ngÒi uÓng cà phê nhÜng h† bäo Çã Çû ngÜ©i. Chị låi theo cô bé ljn m¶t xܪng n†, ông chû bäo chị cho ÇÎa chÌ Ç‹ hôm nào ông së ljn thæm, còn ª Çây bÃt tiŒn.


 ThÃy ông là ngÜ©i tº t‰, hiŠn lành, chịbèn cho ÇÎa chÌ. Hôm sau ông ljn, ông khuyên tôi thân gái d¥m trÜ©ng, nên trª vŠ gia Çình. Chị bi‰t ông häo tâm, nhÜng còn con gái , còn thân chị, chị không th‹ ÇÀu hàng sÓ phÆn mà trª vŠ B¡c tay không, ho¥c trª vŠ æn bám mË . Ngày nào chị cÛng Çi ki‰m viŒc làm. Lúc bÃy gi© trong Nam ngÜ©i ta thÜ©ng xé ÇÒng båc làm Çôi mà xài. B»a nào lÜ®m ÇÜ®c m¶t nºa ÇÒng båc thì chị mua bánh mì ho¥c cÖm cháo æn cho qua b»a. N‰u không thì Çành nhÎn Çói tØ sáng cho ljn chiŠu. ChiŠu vŠ, chị nÃu cÖm cho bà Næm và æn cÖm chiŠu tåi nhà bà.

Bà Næm là chû nhiŠu con høi nên quen bi‰t nhiŠu ngÜ©i B¡c trong gi§i kinh doanh ª Sài Gòn. Bà có lòng tÓt, dÅn chị ljn cÖ sª sän xuÃt áo mÜa cûa ông TrÀn Væn Quäng ª sÓ 208 ÇÜ©ng Gia Long Ç‹ xin viŒc làm. Ông Quäng là con nuôi cûa bÓ bà Næm. Trong lúc hai ngÜ©i nói chuyŒn v§i nhau, chị tûi phÆn ra ngoài ÇÙng khóc. 

Khi chị vào, ông Quäng an ûi chị. Ông bo rng nhng người Bắc vào lập nghiệp ở Sài Gòn ban đầu ai cũng gặp khó khăn cả. Ông khuyên chị cứ từ từ chờ thời, rồi sẽ gặp cơ hội tốt. Mặc dầu chị mới 26 tuổi, ông gọi chị bằng bà, có lẽ trong lòng ông có sự kính nể nào đó. Công ty sản xuất áo mưa nh¿a của ông thuê chị làm việc.


 Mi bui sáng, khoäng gÀn bäy gi©, chị ra khÕi nhà, đi bộ từ Thị Nghè đến đường Gia Long thì cÛng gÀn 8 gi©. ri chiu khoäng bÓn gi© tan sª, chị li cuc b v Th Nghè. VŠ nhà, chị lo viŒc nÃu æn cho bà Nam và æn chung v§i nhà bà.  Công việc sản xuất áo mưa nhựa  chia thành ba công đoạn : may, phết keo vào và dán. Chị được giao việc phết keo. Mỗi ngày chị làm được 10 cái mặc dầu năng suất có thể 100 cái, lý do là ít việc quá.

 Dẫu vậy, ông vẫn mướn  chị  với tièn lương 10 đồng một ngày. Chị hiểu sự giúp đỡ đó. Buổi trưa, chị nhờ mấy chị bếp mua dùm một đồng bún, và chị múc nước kho cá dành riêng cho ông ch, ho¥c cho chút nܧc m¡m Ç‹ chị æn v§i bún. Th‰ là coi nhÜ xong b»a ăn trưa.  Gia Çình bà Næm cÛng nhÜ các công nhân ª nhà sän xuÃt áo mÜa ÇŠu  đi x vi chị  rt t tế. Chị nhà này hơn hai tháng thì mt s kin quan trng xy ra nh hưng đến đi chị. Đó là chuyn có ngưi đến cu hôn.

Xin nhc li là căn nhà bà Năm, rng 4 thưc, dài my chc thưc. Na căn sau do hai anh tên là Lân và V mưn. Gia hai phn trưc và sau có tm màn ngăn đôi. Hai anh này xài chung bếp. vi c nhà. Hai anh làm ngh đóng giy cho mt tim Gia Đnh. Hng ngày gp nhau ch đôi ln nhưng chị cm thy ánh mt ca hai ngưi có cái gì là l. Ban ÇÀu chị cÙ nghï h† nhÌn chị vÌ chị m¥c y phøc B¡c Kÿ cho nên lå m¡t. Sau này chị mi biết h đ y và thích mình.

 H có vài ngưi bn ghé thăm, trong s này có anh Trung và anh Trinh, ngưi chng th hai ca chị sau này. Trܧc Çó, bà Næm gi§i thiŒu tôi v§i anh Trung. Bà hÙa hËn n‰u tôi lÃy anh Trung, bà së Ç‹ tôi hÓt høi, rÒi lÆp m¶t tiŒm nhÕ, buôn bán m¶t th©i thì cÛng trª thành bà chû, nhÜng chị không chÎu.

Mt ngày n, anh Trinh và anh An đến chơi. H gt đu chàochị ‘ thưa bà’. Lúc nào cũng câu câu chào quen thuc này, ri bưc vào phía sau nhà, va đi va ngoái li nhìn chị có cái gì đc bit. Chị cm thy k k..Chị nghĩ rng có l h thy mình búi tóc, vn khăn theo kiu ngưi Bc, khác vi ngưi Sài Gòn chăng? Sau bc màn, chị nghe tiếng my ngưi đàn ông thm thì:
-Bác Næm đã nói h cho tôi chưa?
-Tôi già cä ri nói không khéo.
-Thì gi là vàng ngc, không ai nói thì tôi nói..
Lát sau, bn ngưi cùng bưc ra theo th t gm anh An, anh Trinh, ông Năm và anh Trung đến chào chị. Lúc này chị đang ngi trên cái đi văng cùng vi bà Năm. Anh An ging run run, m li trưc:
-Thưa bà, anh bån tôi nh tôi thưa chuyn vi bà,
Anh bån tôi mt mình t c vô thân.  . .
Anh nói mt hơi không kp th. Anh Trinh thÃy vÆy ti‰p l©i:
            -Tôi xin Ç« l©i ông bån tôi. Tôi nghe hai bác nói, ông nhà Çã khuÃt núi, tôi cÛng tÙ cÓ vô thân. .   .
ThÃy vÆy, chị m§i ngÕ lªi m©i các ông Ãy ngÒi xuÓng cùng trò chuyŒn. Anh Trinh trình bày š muÓn k‰t hôn v§i chị . Chị nghe mà buÒn cÜ©i. Chị cÜ©i trong bøng cho r¢ng mÃy ngÜ©i này nông n°i, vì không bi‰t chị là ai mà Çã tính chuyŒn træm næm. Bi‰t Çâu chị là ch£ng là quân ‘ trÓn chúa l¶n chÒng’. LÃy v® mà dÍ nhÜ vÆy thì h† có cä Çống v® rÒi 

Chị nói l©i cám Ön và trình bày v§i h† r¢ng chị Çang g¥p nhiŠu khó khæn, mà chính lúc thÃt båi là lúc  con ngÜ©i Çau kh° và có nhiŠu t¿ ái nhÃt. Chị nhấn mạnh :"Lúc này chÜa phäi là lúc tôi lÆp gia Çình vì công viŒc làm æn chÜa °n ÇÎnh, con dåi còn Ç‹ ngoài B¡c.  N‰u có tiŠn thì tôi Çã vŠ ngoài Çó, không ª trong này mãi Çâu. N‰u muÓn lÃy chÒng thì tôi tái giá tØ lâu. Tôi ª góa Çã 8 næm, tØ næm 18 tu°i, næm nay tôi Çã 26 tu°i, không muÓn bܧc thêm bܧc n»a". 


Anh Trinh Çáp låi, v§i cái câu thÜa bà, xin Ç‹ cho bà có th©i gi© suy nghï thêm, và tØ giã. MÃy ngày sau, anh t§i thÜ©ng xuyên hÖn, cách chào hi và cái nhìn ca anh v chị cũng khác hơn. Trong mt ln trò chuyn thân mt, gn gũi, anh hi v gia thế chị.


 Sau này chị bi‰t anh tên là Hoàng Hữu Trinh, đã có hai Ç©i v® và Çã chia tay trܧc khi cܧi tôi. Anh Çã bòn rút và ÇÓi xº tàn nhÅn v§i hai bà này, khi‰n hai bà phäi tháo chåy! Bà Næm chû nhà thÃy tình hình nhÜ vÆy nên khuyên tôi r¢ng:
            -Tôi thÃy cô có sÓ Çào hoa. MÃy ngÜ©i này nh© tôi mai mÓi nhÜng tôi không dám.Dù sao thì cô cÛng Çã m¶t lÀn dang dª rÒi, cô nên ch†n ngÜ©i trong sÓ mÃy ngÜ©i quen mà lÃy. Ÿ trong này bùa ngäi ghê l¡m, cô không th‹ nào ª m¶t mình nhÜ vÆy mãi Çâu!

Trong các ngÜ©i tôi quen bi‰t, ai cÛng ÇËp trai cä, riêng anh Trinh là có tܧng lÎch s¿ nhÃt. HÖn n»a, anh hÖn h£n m†i ngÜ©i là khoa æn nói. Anh nói næng dÎi dàng, lÎch s¿. Anh låi có tài hát và ngâm thÖ khi‰n cho lòng chị rung Ƕng.   Sau Çó trong m¶t lÀn g¥p g«, chị trä l©i anh Trinh r¢ng hoàn cänh chị góa chÒng, làm æn thÃt båi, phäi gºi con cho ngÜ©i ngoài B¡c trông nom mà vào trong Nam m¶t mình.

 DÅu sao, chị cÛng là con nhà gia giáo, chuyŒn quan tr†ng trong Ç©i ngÜ©i thì phäi xin phép bÓ mË.  Chị còn džc cho anh nghe hai câu KiŠu:
            Dù cho lá th¡m chÌ hÒng,
            Nên chæng thì cÛng tåi lòng mË cha.

Chị bäo anh chøp hình, biên m¶t lá thÜ gºi vŠ nhà mË chị ª HÜng Yên, và chị së trä l©i d¿a theo š ki‰n cûa mË tôi trong thÜ hÒi âm mà  trä l©i viŒc cÀu hôn cûa anh. M¶t tuÀn sau, anh Trinh c«i xe Çåp ljn, khuôn m¥t vui vÈ, nói là Çã nhÆn ÇÜ®c thÜ mË chị, và anh Çã džc trܧc. Lá thÜ dài 8 trang, trong Çó có m¶t Çoån chÎ tôi vi‰t:
            -Cu¶c Ç©i cûa em v§i tình duyên trܧc Çây Çã bÎ gia Çình ép u°ng. LÀn này mË và các anh chi cho em toàn quyŠn quy‰t ÇÎnh. N‰u em lÃy ai thì ngÜ©i Ãy phäi có Çåo Công giáo,và phäi làm phép cܧi ª nhà th©, phäi có giÃy chÙng nhÆn cûa linh møc. ñÜ©ng xa ngàn d¥m, gia Çình không có ai Çi ÇÜ®c Ç‹ d¿ Çám cܧi cûa em’. .  .

ñám cܧi cûa chị diÍn ra m¶t tháng sau Çó, tháng 6 næm 1953, tåi nhà th© Dòng Chúa CÙu Th‰ v§i s¿ tham d¿ cûa vài ngÜ©i quen bi‰t. Anh Trinh là ngÜ©i không có Çåo cho nên  trܧc Çó anh phäi h†c kinh và xin phép rºa t¶i Ç‹ vào Çåo. Chị nh§ låi cäm giác lÀn cܧi thÙ nhì cÛng bình thÜ©ng, không vui không buÒn, không yêu không ghét, cÛng chÌ vì hoàn cänh mà phäi lÃy chÒng.

            Vợ chồng chị thuê m¶t cæn phòng cûa m¶t ngÜòi quen, bån cûa anh Trinh là anh chÎ An làm mái Ãm gia Çình nhÕ. Anh Trinh có làm b»a tiŒc cܧi Çãi bån bè, có mÃy chai Martel khoän Çãi  khoäng bäy ngÜ©i.   Trong cơn say, anh vỗ ngực xưng là anh đang hoạt động cách mạng, đang hoạt động cho đảng Cần Lao . NhÜng nh»ng ngày tháng sÓng chung, Çã cho thÃy tôi đã lm, Çã tin vào kÈ hút xách nghiŒn ngÆp, bán tr©i không væn t¿! 

Cái thái Ƕ cûa chÒng chị là bô bô làm cách mång, hoåt Ƕng bí mÆt, lúc nào cÛng gÃp rút,v¶i vàng, nºa kín, nºa hª.Trong Çêm tân hôn, xong tiŒc, chú r‹ nói v§i cô dâu là  có viŒc gÃp phäi Çi , có th‹ së vŠ liŠn, có th‹ ngày hôm sau m§i trª vŠ. Chị cÛng chÃp nhÆn và cÛng không lÃy làm buÒn vì chÒng mình là m¶t nhà cách mång, hoåt Ƕng bí mÆt, không th‹ vui thú gia Çình. DÅu chị chÃp thuÆn, không chÓng ÇÓi, viŒc này cÛng ghi låi trong chị  m¶t cäm giác bë bàng. 

Lúc chiŠu khi anh bÕ Çi, v® chÒng chû nhà, anh chÎ An , kéo nhau xuÓng b‰p thÀm thì. ñ‰n tÓi, không thÃy anh vŠ, v® chÒng An låi kéo nhau xuÓng b‰p chuyŒn trò to nhÕ. Khi trª lên, anh chÎ hÕi:
-Anh Trinh có nói gì v§i chi không?
Tôi Çáp:
- Có. Anh bäo Çêm nay anh vŠ, n‰u không thì sáng mai anh së vŠ. 

TÓi Çó,  chÎ An bäo con gái Ç¥t gh‰ bÓ ra n¢m v§i tôi. Th‰ là chị ngû chung v§i cháu Tuy‰t con anh chÎ An trên chi‰c phän g‡ trong Çêm tân hôn Ç¥c biŒt này. Trܧc ngày cܧi, anh vay mÜ®n «  Çâu ÇÜ®c m¶t ngàn, anh giao  vài træm cho v® chÒng chÎ An là chû nhà và cÛng là ngÜ©i mai mÓi Ç‹ lo liŒu các thÙ. Ngày hôm sau, chị Lài  nÃu b»a cÖm thÎnh soån nào là gà, vÎt, bong bóng cá, mi‰n Ç‹ m©i nh»ng ngÜ©i ª chung trong nhà bà Næm, nÖi chị ª tr† trܧc kia. 


Gà vÎt lúc này rÈ. M¶t con gà giá khoäng 6, 7 ÇÒng. TiŒc cܧi ba mâm nhÜ th‰ chÌ tÓn vài træm båc. ñang nÃu nܧng khoäng mÜ©i gi© sáng thì anh Trinh trª vŠ. Anh hÕi có gì æn không. Chị d†n cho anh Çïa xôi và thÎt gà. ˆn xong, anh læn ra ngû trên tÃm phän g‡. Đến trÜa, khách ljn, chị n¡m ngón chân cái cûa anh gi¿t mÃy cái Ç‹ Çánh thÙc anh dÆy. ThÙc æn ÇÜ®c bÀy biŒn trên tÃm phän g‡ vì nhà không có bàn æn. 

Tãt cä gÒm ba mâm d†n cho khách trong nhà và hàng xóm, trong Çó có thêm mÃy ngÜ©i bån cûa anh Trinh. TiŒc cܧi cûa tôi là nhÜ th‰! ˆn xong là xong tiŒc cܧi. Sau này, chị m§i bi‰t tiŠn làm tiŒc cܧi là tiŠn vay n® ngÜ©i ta. Anh vay båc ngàn, nhÜng th¿c t‰, chi tiêu cho viŒc hôn nhân cÛng chÌ vài træm, còn bao nhiêu tiŠn vay mÜ®n  ÇŠu hóa thành khói thuÓc phiŒn. Vì vÆy, chị phäi cÓ làm viŒc Ç‹ trä h‰t n® nÀn.

            N‰u lÀn ÇÀu tiên lÃy chÒng, chị bÎ cÜ«ng bách, lÀn thÙ hai thì khác hÖn. Trong Çåo v® chÒng, ngÜ©i ta chúc nhau ‘s¡t cÀm häo h®p’. ThÆt vÆy, nam n» phäi hòa h®p thì Ç©i sÓng m§i hånh phúc. Hòa h®p trong cách sÓng, trong lÓi cÜ xº. Và cÀn nhÃt là hòa h®p trong tình chæn gÓi.V® chÒng ngÜ©i ta, dù khó khæn,  trong hai ba chøc lÀn thì cÛng có m¶t lÀn cä hai ngÜ©i cùng lên ÇÌnh thÀn tiên. 


Phäi nhÅn nåi. Phäi vì ngÜ©i, không nên vÎ k›. Chị bảo rằng vì bao hoàn cänh ch‰ ng¿ làm cho chị không cäm thÃy có hÙng thú gì. Không có chút ham muÓn. HÖn n»a, cÛng nhÜ ngÜ©i chÒng trܧc, anh Trinh làm æn ch£ng ra sao cä. Ch£ng Çi ljn Çâu. Dang dang dª dª ch£ng ra gì. LÀn nào cÛng vÆy, bÕ cu¶c nºa chØng. 


Chị bất mãn , lên tiếng hỏi chồng: " Sao vÆy?. Anh bäo làm cho xong chuyŒn mà! Chị nói: Tôi có b¡t anh làm Çâu! CÛng nhÜ Ça sÓ phø n» khác, tôi không Çòi hÕi, không tÃn công, không ham muÓn. Chúng tôi Ç‹ quyŠn Üu tiên tÃn công cho phía Çàn ông. Chúng tôi gi» vai trò y‹m tr® và c¶ng tác. NhÜng Ça sÓ bÃt l¿c dù Çang Ƕ ba muÖi. Không làm ÇÜ®c thì thôi, mà Çã làm thì phäi cho ljn nÖi ljn chÓn, chÙ sao låi bê bÓi nhÜ vÆy? Làm nhÜ th‰ chÌ gây b¿c tÙc, khó chÎu ª ngÜ©i phø n». Phäi chæng nh»ng ngÜ©i rÜ®u chè, thuÓc phiŒn vào thì thân th‹ suy kiŒt?


 NhÜng ngÜ©i chÒng trܧc cûa tôi là m¶t tay võ nghŒ cao cÜ©ng, không hút xách mà chÓn trÆn tiŠn cÛng cam tâm làm båi tܧng? Sau này sinh con gái, tôi thÜ©ng nhìn nó n¢m trong nôi mà tôi khóc. Vì ngÜ©i phø n» chÎu nhiŠu thiŒt thòi. Vì vÆy, sau này tôi thuê bÓn thÀy dåy thêm cho các con tôi cä nam lÅn n» vŠ sinh ng», toán, lš hóa, m‡i tháng tÓn bÓn chøc ngàn. Møc Çích là tåo cho con tôi m¶t sÓ ki‰n thÙc cÖ bän Ç‹ sau này thi thÓ v§i Ç©i bù trØ cho nh»ng thua thiŒt khác."

            Nh»ng ngÜ©i quen bi‰t ÇŠu g†i anh Trinh là ‘ông giáo’, m¶t danh xÜng mà chị rÃt thích. HÒi còn nhÕ, ª trong làng chị có m¶t chÎ lÃy chÒng làm nghŠ dåy h†c. M‡i lÀn chÎ vŠ thæm nhà, ai g¥p chÎ cÛng g†i chÎ là ‘ bà giáo’.
             Sau khi tái hôn, chị vÅn Çi dán áo mÜa m‡i tháng ÇÜ®c khoäng hai træm. Lúc bÃy gi© anh quen m¶t ngÜ©i Pháp lai, tên là Henry, nó hÕi anh có làm thÜ kš không. Anh b¢ng lòng làm thư kš cho mt hãng tàu, lương tháng tám trăm đồng

ñúng nhÜ ông thÀy tܧng nói là sau khi k‰t hôn, chÒng chị có viŒc làm tÜÖng ÇÓi °n ÇÎnh, và gia Çình Çoàn tø.  Ÿ trong nhà anh chÎ An ª ThÎ Nghè, vợ chồng chị xin làm m¶t cái chái b¢ng tranh k‰ bên Ç‹ ª riêng. Lúc ÇÀu phäi mÜ®n b¶ ván và chi‰u träi ngû, và mÜ®n cái mùng che mu‡i. Chị  nh§ khi ngû phäi dùng cái h¶p bánh bich quy làm gÓi ÇÀu. M‡i lÀn c¿a mình thì h¶p bánh r‡ng kêu l¶p c¶p.


 Sau Çó, có chút tiŠn,  chị Çóng cái giÜ©ng g‡ khoäng ba træm ÇÒng, và trä låi b¶ ván g‡ cho anh chÎ An. Tôi mua chi‰c chi‰u cûa chû nhà 26 ÇÒng. Lúc mang bÀu ÇÙa con ÇÜ®c mÃy tháng, m¶t ngày anh
Trinh lãnh lÜÖng, sau khi trä tiŠn nhà khoäng hai træm, trä n® còn dÜ ÇÜ®c mÃy chøc ÇÒng, anh rû chị Çi coi xi nê, lúc Çó giá m‡i vé 5 ÇÒng.

 Anh Çã mang quÀn áo, th¡t cravat và Çi giày xong xuôi. Chị nói v§i anh là  chị không Çi, n‰u anh muÓn giäi trí thì Çi m¶t mình. Chị bäo r¢ng mình còn túng thi‰u, phäi ti‰t kiŒm tØng ÇÒng. Chị bäo anh ÇÜa vài chøc Ç‹ ra ch® mua chén bát chÙ xÜa nay mÜ®n cûa ngÜ©i ta thÆt bÃt tiŒn.. Anh có vÈ giÆn, Çá væng m¶t chi‰c giÀy vào cánh cºa. Anh Çá chi‰c thÙ hai trúng vách ván. 


Ti‰ng giày vang lên không l§n l¡m nhÜng chÃn Ƕng tim chị, làm tim chị Çau nhói! Chị cäm thÃy buÒn là vì  chị là ngÜ©i th¿c t‰, thÃy  gia Çình mình còn thi‰u thÓn rÃt nhiŠu, không dám xài phung phí. Trong khi Çó, anh Trinh còn có tính lãng mån, muÓn v® chÒng có giây phút vui thú tiêu khi‹n bên nhau.  Anh giÆn, chị không trách anh, nhÜng  buÒn cho sÓ phÆn nghèo khó cûa mình, không có quyŠn hܪng nh»ng låc thú nho nhÕ ª trong cõi Ç©i! 


Và cÛng tØ Çó, tôi thÃy anh không phäi là ngÜ©i Çàn ông cho Çàn bà nÜÖng t¿a, chị v§i anh khác nhau xa, không th‹ sÓng chung ÇÜ®c. Chị bèn bÕ nhà tìm ljn Sª X° SÓ g¥p ông chú.  G¥p chị, ông mØng quá, ông bäo chú Çã cho ngÜ©i Çi tìm cháu mà không thÃy. TØ lúc ª B¡c, chị có mang theo ÇÎa chÌ cûa ông chú này nhÜng bÎ thÃt  låc, nay m§i tìm thÃy. Chị k‹ tinh hình cûa tôi cho chú nghe. 
Chú im l¥ng m¶t hÒi rÒi bäo:
            -Cháu Öi! Cháu Çã bÎ lØa rÒi!Cháu ÇØng buÒn n»a. Cháu Çang có bÀu, phäi lo gi» gìn sÙc khoÈ.CÙ ª Çây v§i  chú, ÇØng lo l¡ng gì cä.

Chú bäo chị ª låi. Chú làm gác dang , ÇÜ®c m¶t cái phòng. Ông nhÜ©ng chị cæn phòng này. Còn hai v® chÒng ông thì lên ngû ª hàng ba trên gác. Sª Ki‰n Thi‰t to l§n, khi m†i ngÜ©i h‰t gi© làm viŒc ra vŠ thì r¶ng rãi, tha hÒ ª ch‡ nào cÛng ÇÜ®c.Trong khi chị trÓn vào Nam, ª nhà mË  lo âu, tìm ki‰m, mË chị nghi chị bÕ vào khu bÓn, mà cÛng có th‹ vào Sài gòn. 


Sau có lë có ngÜ©i mách v§i mË chị là g¥p chị ª Nam ñÎnh, Häi Phòng, bà m§i hܧng vŠ Sài Gòn tìm chị. MË chị gºi thÜ nh© ông chú r‹ tìm ki‰m. MË chị cÛng nói v§i chú r¢ng chị  quen ông chû tàu Nam Ti‰n. Ông Nam Ti‰n sau vø ViŒt Minh b¡n hå tàu thÜ©ng dân thì không còn dám ti‰p tøc nghŠ ÇÜa tàu n»a. Ông có ngÜ©i anh làm quÆn trܪng ª Sài gòn nên ông ÇÜa gia Çình vào Sài Gòn ª vùng La Caille.


Do vÆy, mË chị bäo chú tìm ki‰m. Chú chị sai th¢ng cháu Çi ki‰m. Nó tìm ljn ông Kha ª vùng La Caille là chû tàu Nam Ti‰n, và báo cho ông bi‰t là mË chị muÓn bi‰t tin tÙc cûa chị, xin nh© ông tìm dùm. M¶t s¿ tình c© n»a là hÒi chị ª nhà An, lÃy anh Trinh,ª vùng ThÎ Nghè, m¶t hôm Çi ch® ThÎ Nghè, b‡ng g¥p ngÜ©i quen, chÒng chÎ xÜa vÓn làm tài công, lái ca nô cho tàu Nam Ti‰n. ThÃy chị, chÎ kêu lên:
-Giêsu cô!

G¥p nhau, hai người  rÃt mØng r«. ChÎ cho bi‰t mË chị ª nhà lo l¡ng tìm ki‰m chị. ChÎ cho bi‰t ông chú h† làm viŒc ª Sª X° SÓ Ki‰n Thi‰t Sài Gòn. Sau ông Kha ljn chÖi nhà anh tài công, ÇÜ®c chÎ v® anh này cho bi‰t là Çã g¥p chị. Ông Kha bèn Çi ki‰m , bäo r¢ng ª nhà, bà cø Çi tìm.Và ông cÛng cho hay bây gi© ông chú Çã già l¡m rÒi, cÛng muÓn g¥p chị cho bi‰t, và cÛng Ç‹ có tin tÙc chính xác mà báo tin cho mË chị hay. 


Ông chú h† lúc này làm gác dang cho sª Ki‰n Thi‰t ª ña Kao. Chị vÅn gi» thái Ƕ im l¥ng cho ljn m¶t hôm Çó, vŠ vø Çi ci né, anh tÕ vÈ giÆn d» và thất v†ng, thì chị rÃt Çau kh°, nghï r¢ng anh và chị không h®p bèn bÕ Çi. Kia.Lúc bÃy gi© anh Trinh ª nhà anh An, bi‰t chị có ông chú h† ª Sài Gòn. Khi chị bÕ Çi, anh Trinh Çoán r¢ng chị së ljn nhà ngÜ©i quen nên hÕi thæm và tìm ljn. ñÜ®c vài hôm, anh Trinh tìm ra ch‡ tôi ª. Ông chú bäo:
-Anh cÙ d†n vŠ ª, không sao Çâu.

Th‰ là anh d†n vŠ ª chung v§i tôi. Lúc này, tôi có bÀu, không làm gì ÇÜ®c, m¶t mình anh Çi làm, m‡i tháng vài træm båc. Ngày Çi làm , tÓi Çi chÖi. ñÜ®c mÃy tháng, tính nào tÆt nÃy vÅn nhÜ cÛ. ˆnh  v¡ng nhà vài hôm, rÒi låi trª vŠ. Lë ra anh phäi chæm sóc v®, thÜÖng m‰n ngÜ©i v® Çang mang thai, nhÜng anh rÃt th© Ö. Tôi buÒn và khóc nhiŠu Çêm, ch£ng thi‰t ljn æn uÓng. Ông chú tôi bäo chÒng tôi:
- Con Lài  nó có bÀu låi Óm, anh hãy ª nhà v§i nói m¶t b»a.
Tôi cÛng nói v§i  anh:
-Hôm nay em mŒt, anh hãy ª nhà m¶t b»a, em có chuyŒn muÓn bàn v§i anh.
 Anh bäo:
            -MuÓn nói gì thì mai hãy hay

Th‰ là anh lånh lùng Çi, m¥c tôi Çau kh°! Ông chú này lÃy dì tôi, nhÜng dì còn ª ngoài B¡c, ông vào Nam lÃy m¶t ngÜ©i khác. NhÜ vÆy là không thuÆn l®i cho chị m¥c dù ông rÃt tÓt bøng. Không lë ª Çó hoài. Ÿ tåm nhà ông chú ÇÜ®c vài tháng, chị bèn mܧn m¶t cæn nhà sàn nhÕ ª trên sông Saì Gòn, thu¶c khu v¿c CÀu Bông, Gia ñÎnh, giá hai træm ÇÒng m¶t tháng. Nhà làm vách lá, phòng Çû kê m¶t cái giÜ©ng. Sàn nhà là nh»ng tÃm ván mÕng cûa thùng hàng cÛ Çóng ghép låi. Nܧc lên cao thì có khi tràn vào sán g‡. 


Ÿ Çây ngÜ©i ta phóng u‰, Ç° rác xuÓng sông làm cho mùi hôi thÓi xông lên nÒng n¥c. Khi nܧc lên thì còn Ç«, nhÜng khi nܧc rút xuÓng, thì mùi xú u‰ bÓc lên nÒng n¥c và bày ra cänh tÜ®ng ghê tªm. Nܧc sông Çen sì, may m¡n là có nh»ng Çám løc bình che b§t Çi nh»ng vÆt không ÇËp m¡t. Chû là chÎ San. Sau này chị m§i bi‰t  chÒng chÎ Çi tÆp k‰t, chÎ có mÃy cæn nhà cho thuê, và chÎ sÓng ª Çây v§i con gái tên San, cho nên ngÜ©i ta g†i chΠ là ‘Má con San’. Cæn nhà sàn này khá r¶ng, m¶t bên là tiŒm may. chị ª Çàng sau .   


Chị nh§ th©i Çó, nh»ng xe be chª gỗ trên rØng vŠ phäi ÇÆu gÀn cÀu Bông Ç‹ ljn tÓi m§i ÇÜ®c phép vào trung tâm thành phÓ. Nhà gÀn ch‡ xe be ÇÆu, chị dùng m¶t con dao nhÕ ra råch, c¡t, nåy nh»ng vÕ cây Çem vŠ Çun b‰p. Chị cÛng l܆m nh»ng bã miá Çem vŠ phÖi Ç‹ dùng thay cûi. Nh»ng xe nܧc mía thÜ©ng vÙt bã mía xuÓng sông, chị phäi v§t lên, phÖi khô Ç‹ nÃu cÖm vì nhà nghèo quá. Chị nÃu cÖm cho chÒng æn, b»a nào cÖm không ngon, anh æn không h‰t thì chị buÒn mà cÛng không thi‰t æn phÀn còn låi. Còn b»a nào cÖm ngon, anh æn h‰t såch, không chØa phÀn.. 

              Bøng Çói, lòng buÒn, chị chÌ ôm Ãp n‡i kh° trong lòng, chÌ có Chúa m§i bi‰t mà thôi. Nhà nghèo phäi ª thuê chÆt hËp, chị bøng mang då ch»a, låi không tiŠn, th‰ mà anh làm nhÜ bÆc Çåi gia, nay Çåi y‰n, mai ti‹u y‰n. Hôm thì ông chÒng chị d¡t vŠ sáu bäy ngÜ©i, kêu chị làm cÖm. Khi thì mÜ©i hai ngÜ©i, kêu chị làm tiŒc Çãi khách. Chị phäi vay mÜ®n Ç‹ vui lòng chÒng . 

Nào là cà phê, thuÓc lá, r܆u tây. H‹ thi‰u tiŠn thì chồng g†i:
-Chi San, cho tôi mÜ®n mÜ©i ÇÒng.. .
-Má con San cho mÜ®n hai chøc.

Chị lúc này nghèo túng, Çâu có làm ra tiŠn, th‰ mà Çành phäi vay mÜ®n cÓt làm cho khÕi xÃu m¥t chÒng. Trong nh»ng ông khách này, nghe nói có mÃy ông giám ÇÓc, chû s¿, nhÜ ông Phan Quang B°ng chû s¿ Çài phát thanh Sài gòn. N‰u quä thÆt trong Çám Çó có nh»ng ngÜ©i có h†c thÙc, ÇÎa vÎ, h† chÌ n‹ m¥t mà k‰t giao nhÜng trong lòng ngÜ©i ta khinh bÌ và xa lánh.  


Th¢ng Løc , bạn nhậu của chồng chị cÛng hay ljn uÓng rÜ®u. H‰t chai này sang chai khác, cÙ kêu chị Çi mua. Chị m¥c áo rách rܧi, tØ trong xóm nhà lá,  chåy ra ngoài CÀu Bông, ÇÜòng rÃt xa, mà tr©i thì tÓi, Çi m¶t mình  rÃt s®. Lúc này tåi CÀu Bông, ban Çêm ngÜ©i ta bán cháo gà, cháo vÎt, r܆u lj rÃt nhiŠu, và ngÜ©i æn uÓng rÃt Çông Çúc. M¶t lúc, nó låi kêu ‘chÎ’, và giÖ chai rÜ®u ra. ChÒng tôi låi kêu lên:
- ChÎ San, cho mÜ®n mÜ©i ÇÒng!
Chị låi phäi Çi mua. ChÎ San thÃy tình cänh nhÜ vÆy cÛng b¿c mình bäo :
-Sao mà ngu th‰? Thây kŒ nó, hÖi Çâu mà hÀu! Nó uÓng thì nó Çi mua, tåi sao låi phäi xuÃt tiŠn và Çi mua cho nó?

Chị nghï ‘giàu vì bån, sang vì v®’, mình không nên làm chÒng mình mÃt m¥t v§i bån bè. N‰u mình không làm ÇÜ®c viŒc nhÕ nh¥t này thì xÃu h° cä hai v® chÒng. UÓng rÜ®u xong, låi ngÒi ca hát v§i nhau, cùng v‡ tay, dÅm chân làm Àm › khi‰n cho chû nhà và láng giŠng tÙc b¿c.

 ChÒng chị làm m¶t mà tiêu mÜ©i. Không làm ra ÇÒng nào cÛng vung tay quá trán. Tiêu xài ki‹u Çó phäi là nhà giàu sang, phú quš m§i chÎu ÇÜ®c.TÃt cä chÌ làm kh° thân  chị! Không có tiŠn thì vay mÜ®n kh¡p nÖi ho¥c Çem cÀm cÓ ÇÒ Çåc. 

CuÓi cùng, chị låi phäi lao Ƕng ki‰m tiŠn trä n®. Anh có chi‰c ÇÒng hÒ Çeo tay, m¶t ngày không thÃy anh Çeo n»a, chị hÕi, thì anh nói cho bån mÜ®n. Chị thúc døc anh Çòi vŠ, anh bäo anh quên. Cho ljn m¶t hôm, lúc gi¥t quÀn áo, chị m§i thÃy t© giÃy cÀm ÇÒ trong túi áo cûa anh. Chị v¶i vÖ vét tiŠn båc Çi chu¶c vŠ cho anh. ñÜ®c ít lâu, anh låi cÀm Çi và chị phäi chu¶c vŠ. Sau vì anh Çánh chị,  chị Ç‹ m¥c, không chu¶c vŠ n»a. 

Anh Trinh có m¶t ngÜ©i bån là thÀy giáo, muÓn giúp anh Trinh dåy h†c nên Çã dÜa cho anh nh»ng cuÓn vª ghi chép cûa h†c trò, m¶t sÓ sách giáo khoa, và  tài liŒu giäng dåy. Anh Trinh không h†c cao, chÌ Ç‡ primaire, không chuyên ngành dåy h†c, nhÜng vÓn thông minh và có tài æn nói cho nên Çã n¡m b¡t ÇÜ®c nh»ng ÇiŠu cæn bän cûa nghŠ dåy h†c. 

Anh Çã ÇÜ®c m©i dåy m¶t vài l§p cho các trÜ©ng tÜ thøc tåi Sài Gòn. Ban ÇÀu anh dåy sº ÇÎa, sau anh dåy thêm ViŒt væn cho các l§p ÇŒ thÃt, ÇŒ løc, cho ljn ÇŒ tam, ÇŒ nhÎ, nhÜng m‡i tuÀn chÌ dåy vài gi©. Anh cÛng là ngÜ©i có tài ngâm thÖ, anh thÜ©ng ngâm KiŠu cho h†c sinh nghe cho nên h†c sinh rÃt thích anh. 

         ñ‰n  næm 1954, m¶t bi‰n cÓ l§n lao xäy ra cho nܧc ViŒt Nam. Sau khi hiŒp Çînh Genève ÇÜ®c kš k‰t, nܧc ViŒt Nam bÎ chia làm hai. TØ vï tuy‰n 17 trª ra lÃy sông HiŠn LÜÖng tÙc sông B‰n Häi  thu¶c c¶ng sän, còn tØ B‰n Häi vào Nam thu¶c quÓc gia. Lúc bÃy gi© hÖn triŒu ngÜ©i miŠn B¡c Çã di cÜ vào Nam. Trong sÓ này có mË, anh chΠ và cä con gái  do mË chị mang vào, và m¶t sÓ ngÜ©i làng tôi  n»a. Cu¶c Ç©i chị b¡t ÇÀu khốn khổ hơn. 

Chị ljn trÜ©ng Tôn Th† TÜ©ng, là trung tâm ti‰p nhÆn ngÜ©i di cÜ Ç‹ tìm ngÜ©i nhà và chị  ÇÜ®c hܧng dÅn ljn g¥p thân nhân.Tåi Çây có hÖn hai ngàn ngÜ©i trong làng chị di cÜ. Trܧc Çó, chị Çã biên thÜ vŠ bäo mË và bà con nên Çi vào Nam, ÇØng ª låi kÈo sau së hÓi hÆn. Người chị gºi thÜ bäo vào Nam thì nên mua nh»ng thÙ hàng nào. 

Chị bäo  Çem tiŠn mua thuÓc lào, the Na Cä, løa Hà ñông Ç‹ mang vào bán ki‰m l©i. Con gái chị trܧc Çây ª låi nhà ngÜ©i quen, nay cÛng theo mË chị vào Sài Gòn. Lúc này Çã 9 tu°i. G¥p låi mË  nhÜng nó không tÕ vÈ mØng r«, mà låi thän nhiên. Khi mang nó vŠ ª chung nhà, thÃy chị có chÒng khác thì nó không vui. 


Th©i Çi‹m này chị mܧn cæn nhà nhÕ ª hëm  ÇÜ©ng NguyÍn Tri PhÜÖng, ª tÀng dܧi, giá bÓn træm, và có thêm bÓ anh Trinh tØ Thanh Hoá di cÜ vào ª chung. BÓ chÒng tôi m¶t hôm Çi xe bus, g¥p ÇÜ®c cô em Çã thÃt låc 20 næm. Sau di cÜ thì trong nhà tôi Çû hång ngÜ©i, nào là cô, nào là dÜ®ng, nào là vÎ hôn phu cûa cô em dÜ®ng, nào là bà con mÃy Ç©i. Låi còn Çám bån cûa anh Trinh, có ngÜ©i ª dÀm dŠ mÃy tháng tr©i ! Chị nuôi nÃng, hÀu hå cÄn thÆn gia Çình nhà chÒng, th‰ mà bà cô vÅn lên 
ti‰ng chºi m¡ng, bÈ h†e : Cô chºi :
-Tiên sÜ nhà mày ! Mi‰ng cá m¿c nhÕ nhÜ th‰ này này..  .

Trong khi chị Çi làm viŒc hãng áo mÜa, chÒng chị thÜ©ng Çi vay n® ‘xanh xit, Çit Çui’. ChÒng chị làm viŒc, lÜÖng tháng mÃy træm , mà tiŠn gi¥t quÀn áo, tiŠn thuÓc lá Basto Çã h‰t 130 ÇÒng, chÜa k‹ còn bao nhiêu thÙ chi tiêu trong Ç©i nên cu¶c sÓng gia Çình  rÃt khó khæn, chÆt vÆt. Chị nh§ m‡i ngày dùng mu‡ng vét nh»ng håt cÖm còn dính vào nÒi ÇÜ®c gÀn m¶t chén, rÒi dùng hành kho chút nܧc m¡m và æn. 


ñó là khÄu phÀn cûa chị suÓt th©i gian mang bÀu và sau khi sinh bé Phong. Có nhng đêm thng bé a ra chiếc chiếu đang ng, chị đánh thc chng  dy, anh ôm mn gi đứng dy. Ch thay chiếu xong, anh ng tiếp mà không h ph giúp chị lo cho đứa bé. Chị không thy anh có c ch nâng niu đứa nh chút nào, mc du nó là máu m ca anh. Anh không bao gi© b‰ con, nâng niu con nhÜ ngÜ©i ta.

            Như đã nói trên, t khi gia đình chị và bà con ngoài Bc di cư vào Nam, thì chị có cơ hi chuyn hướng làm ăn khá hơn. Chị mang nhng thuc lào, the Na C, và la Hà Đông ca bà ch v nhà. Mi ngày, chị bế con, vai mang tay nãi Ç¿ng thuÓc lá, the Na Cä, la Hà ñông cùng v§i cây thܧc, cái kéo đi quanh xóm để tìm người mua.


 Dù không có đồng vn trong tay, nh hàng hóa bà chÎ để li vi giá vÓn nên chị bán thu dn được tin li kha khá. M¶t bánh thuÓc lào giá vÓn 70 ÇÒng, chị nâng gia lên gÃp Çôi thành 140 ÇÒng. Løa Hà ñông giá 30 , bán 60 ÇÒng. Trong khi Çi bán dåo nhÜ vÆy, chị  thÃy có nh»ng nhà trÜng bäng bán. Chị  hÕi chû nhà thì h† cho bi‰t n‰u chị tìm ÇÜ®c ngÜ©i mua nhà, h† së cho chị 10% tiŠn hoa hÒng. Khi chị Çi ngoài ÇÜ©ng, thÃy ai gÓc B¡c, æn m¥c sang tr†ng, m¥c áo dài,tay cÀm dù , chị liŠn ti‰n t§i chào hÕi :
            -ThÜa cø Chánh, cø Trùm có muÓn mua nhà không 

 Và chị ki‰m ÇÜ®c nhiŠu mÓi. NhÜ m¶t cæn nhà bán v§i giá hai ngàn bäy træm ÇÒng, sau ngày kš giÃy chÒng tiŠn, chị ÇÜ®c hai træm bäy chøc ÇÒng. M¥c dù  không có b¢ng cÃp chuyên môn, nhÜng th©i Çó, chị ki‰m ÇÜ®c mÃy chøc ngàn ÇÒng tØ nghŠ môi gi§i mua bán nhà cºa. 

Chị ki‰m ÇÜ®c nhiŠu tiŠn nhÜng  giÃu chÒng  s® bÓ mË chÒng và chÒng tìm cách xoay tiŠn . Khi có mÃy chøc ngàn trong tay, chị m§i xuÓng khu ÇÃt gÀn ga xe lºa ÇÜ©ng Lê Lai, mua m¶t cæn nhà lá cûa nh»ng ngÜ©i nghèo t¿ chi‰m ÇÃt v§i giá bÓn ngàn ÇÒng và xây låi cæn nhà m§i. Vì chị không có giÃy phép xây cÃt nên cänh sát không cho tôi xây. 


Chị lên ÇÒn cänh sát næn nÌ, nói r¢ng chị là ngÜ©i B¡c di cÜ, con nhÕ, không có ch‡ ª. Lúc Çó là tháng 9 næm 1954, viên trܪng ÇÒn là ngÜ©i Pháp, bi‰t chút ít ti‰ng ViŒt ÇÒng š cho chị xây nhÜng cæn d¥n là phäi khéo léo vì rÃt nhiŠu ngÜ©i muÓn ÇÜ®c ân huŒ nhÜ vÆy. Chị ÇÜa cho ngÜ©i bÓ chÒng mÜ©i ngàn ÇÒng Ç‹ Çi HÓ Nai mua g‡ xây nhà, gÀn nhà th© HuyŒn Sï. Nhà có bŠ ngang bÓn mét, dài 12 mét, tÓn tÃt cä hai chøc ngàn ÇÒng. 

 Nhà này, chÌ có bÓn cây c¶t, v§i các thanh g‡ Ç‹ l®p ngói móc. tÓn chÌ vài ngàn. ñáng lš còn dÜ bao nhiêu, h† phäi trà låi v§i tôi nhÜng không thÃy ai nói gì ( Sau này, h† tính viŒc cܧp nhà tôi, ra quÆn ba, trÜng b¢ng c§ h† xuÃt tiŠn cûa mua nhà, và ÇÜa cái t© biên nhÆn mua g° mang tên bÓ chÒng tôi v§i giá 7 ngàn).  


Ngoài ra, còn tiŠn thuÓc phiŒn cho anh Trinh và bÓ anh, tiŠn rÜ®u cho mË và bà cô, là m¶t sÓ tiŠn rÃt l§n mà chị phäi gánh trä. M‡i Çêm chị ra x‰p hàng ª máy nܧc ÇÀu ÇÜ©ng,  còng lÜng gánh nܧc Çem vŠ Ç° vào trong các thùng phi Ç‹ cä nhà nÃu nܧng, t¡m rºa và th® làm viŒc. Phäi tranh giành v§i các ngÜ©i khác rÃt c¿c kh° m§i gánh ÇÜ®c vài gánh nܧc. Nguyên t¡c là ai ljn trܧc, bÕ thùng vào trܧc, các thùng cÙ x‰p hàng ch© vòng trong vòng ngoài. 


Có khi ljn phiên mình còn bÎ chúng ném ra ngoài. Tåi Sài Gòn, lúc này nܧc chÜa vào Çy Çû trong các nhà dân. Dân chúng phäi gánh nܧc fontaine. V§i m¶t sÓ gái quê, ra gánh nܧc là dÎp vui cùng bè bån, trai gái chuyŒn trò, Çùa gi«n vui vÈ. NhÜng lúc này näy sinh nghŠ gánh nܧc mܧn. B†n này toàn là m¶t lÛ n¥c nô, to l§n, månh khoÈ và hung t®n. Chúng trª thành anh chÎ ª các máy nܧc. Chúng phe Çäng v§i nhau, gi» chÎt lÃy máy nܧc. Ai mà tranh giành v§i chúng là bÎ chúng vác Çòn gánh Çánh cho b‹ ÇÀu. Khi chị vŠ thÃy thùng phi lÜng  h£n Çi. Chị hÕi  ai Çã Ç° nܧc cûa tôi Çi. BÓ chÒng tôi bäo r¢ng ông Ç° nܧc xuÓng nŠn nhà cho ch¡c. 

Tôi nói :
-Nhà ngÜ©i ta ª Çã lâu thì nŠn ch¡c l¡m rÒi. HÖn n»a, viŒc gánh nܧc rÃt n¥ng nh†c, låi khó lòng mà tranh giành v§i b†n du côn ª ngoài máy nܧc, có ngày nó Çánh ch‰t mÃt xác !N‰u gánh ÇÜ®c bao nhiêu mà Ç° h‰t thì lÃy nܧc Çâu mà xài ?

Chị chÌ nói vÆy mà sinh ra cãi c† v§i bÓ chÒng. BÓ chÒng giÆn bÕ sang nhà cô chÒng bên cånh. Lúc này, bà cô Çã mua m¶t cæn nhà ª sát nhà chị. Chị låi phäi gánh nܧc làm m†i cho h† xài. ThÃy chị có nhà cºa, bà sinh ra ganh tÎ. Låi n»a, bà cÛng muÓn tÕ ra có quyŠn hành : quyŠn cûa m¶t bà cô ! Ngoài ra, h† nghï r¢ng anh Trinh làm ra tiŠn nhiŠu bÕ tiŠn ra cho chị mua nhà, mà låi Ç‹ cho chị ÇÙng tên ! Hai bà cô m‡i sáng uÓng  trà , cà phê. Bà cô ru¶t cûa mË chÒng m‡i ngày thêm ba cº rÜ®u. 

UÓng rÜ®u say, bà chºi chị Çû thÙ, nào là  Çàn bà xÃu xa, Çê tiŒn, cao ng‡ng cao nghŠu låi có con riêng. Bà mÜ®n c§ chºi anh Trinh Ç‹ xï vã chị :
-Mày là th¢ng Çàn ông hèn hå, mua nhà låi Ç‹ cho  con v® ÇÙng tên! Mày là th¢ng Çàn ông có h†c lÃy con mË nå dòng, có con riêng, bÎ nó lØa dÓi sang Çoåt nhà cûa mày!
ñi xa  hÖn n»a, bà bäo chÒng chị:
-Mày hãy bÕ nó Çi! Con v® ch£ng ra gì thì th¢ng con cÛng ch£ng ra gì. BÕ h‰t chúng nó Çi!

Lúc này th¢ng con trai chị  ÇÜ®c khoäng bäy tháng. N‰u bà cô thÜÖng gia Çình cha mË, thì phäi thÜÖng cháu vì nhà bÓ mË anh Trinh chÜa có cháu trai. Và chị nghï ÇÖn giän r¢ng mua cæn nhà lá thì có Çáng là bao nhiêu, v® chÒng ai ÇÙng tên cÛng th‰ thôi. Th‰ mà bà cô b¡t bÈ, hånh h†e Çû ÇiŠu, cÓt làm cho v® chÒng chị Çiêu linh.


 Låi n»a, trong nhà, chÌ có chị lo toan m†i s¿, anh Trinh dÜ©ng nhÜ không bao gi© có m¥t cho nên chị phäi lo viŒc giÃy t©. NhÜng ÇiŠu quan tr†ng nhÃt là chị bi‰t anh Trinh nghiŒn thuÓc phiŒn mà bÓ mË anh, bà cô anh không thuÓc phiŒn thì rÜ®u. Nh»ng ngÜ©i nhÜ vÆy không th‹ tin tܪng. Sau khi hoàn tÃt cæn nhà,  chị  m©i bÓ mË chÒng, cô chú chÒng và chÒng Ç‹ trình bày s¿ viŒc. 

Trܧc m¥t m†i ngÜ©i, chị hÕi:
-Tôi xin hÕi anh Trnh và xin anh nói thÆt:Anh có ÇÜa tiŠn cho tôi mua nhà không?
Anh Trinh trä l©i:
-Tôi làm gì có tiŠn mà ÇÜa cho cô?
 Tôi bèn thÜa v§i bÓ mË và bà cô r¢ng;
-Anh Trinh làm không Çû tiêu, làm gì có tiŠn mua nhà.  TiŠn mua nhà là tiŠn vay mÜ®n cûa ngưi ta, cùng v§i tiŠn tôi mua bán mà có, chÙ anh Trinh không ÇÜa m¶t ÇÒng nào cä !

Chị m©i bÓ chÒng vŠ ª chung. Chị cÛng m©i v® chÒng bà cô d†n sang nhà trong khi h† sºa låi nhà nhÜng tÃt cä ÇŠu lånh lùng tØ chÓi. M¥c h† tØ chÓi, chị vÅn qua låi vài lÀn næn nÌ m©i h† trª låi. Chị xuÓng nܧc nhÜ các cô dâu xÙ B¡c quœ løy mË chÒng. Bà cô chºi Ç°ng:
            - Mày không xÙng Çáng làm cháu dâu tao. Cháu dâu tao phäi tóc dài, da tr¡ng, Çâu ljn thÙ mày!

Chị thÃy chÒng  và cä nhà chÒng ÇŠu không làm ÇÜ®c viŒc gì låi nghiŒn ngÆp rÜ®u ho¥c thuÓc phiŒn thì chị chán nän. ñã th‰, kÈ n† ngÜ©i kia luôn chºi b§i, m¡ng nhi‰c , chị thÃy cä m¶t hÕa ngøc, không th‹ nào chung sÓng ÇÜ®c. Do Çó  chị  thÜa v§i bÓ mË anh Trinh:
-ThÜa bÓ mË. Con mua nhà không có tiŠn, phäi mÜ®n tiŠn ngÜ©i ta. Nay h† thÃy gia Çình mình không hòa thuÆn, h† Çòi tiŠn. Nay bÓ mË và anh Trinh không vŠ ª thì con xin phép bÓ mË cho con bán nhà Çi Ç‹ trä n® cho ngÜ©i ta. 
ChÒng tôi bäo :
          -Nhà là nhà cûa cô. Cô cÙ bán.

Cái nhà cûa chị  Çáng giá bäy chøc nghìn vào næm 1954, chị rao giá 55 ngàn. Ç‹ thanh toán cho nhanh. Có ngÜ©i trä 51 ngàn, chị bán ngay. Bu°i sáng, trܧc khi giao nhà, bÓ chÒng tôi  mang h‰t ÇÒ Çåc, tû giÜ©ng m†i thÙ qua nhà bà cô. H† mang cûa h†, rÒi mang luôn cûa tôi, cܧp công khai trܧc m¥t tôi. H† lÃy cái giÜ©ng có h¶c màn cûa tôi và các cái tû to nhÕ. H† lÃy cái divan cûa tôi, và nÒi niêu song chäo. Ngay cä hÛ dÜa và cái r‡ tre Ç¿ng chén bát cÛng lÃy tuÓt. 


Chị  im l¥ng không phän ÇÓi vì chị sợ n‰u chị chÓng c¿, e cä nhà h† xúm låi Çánh chị ch‰t. CÛng vì viŒc này, chị  buÒn rÀu bÕ æn mà mÃt s»a. S¿ viŒc Çau kh° là nhÜ th‰ !Chén bát Çã bÎ bÓ cháu và ông bà n¶i lÃy h‰t cä rÒi, khi‰n chị phäi Çi mÜ®n cái tô cûa chÎ què có chÒng Çåp xich lô rÒi sai cháu Toan ra ÇÜ©ng Felery mua cháo Çút cho th¢ng bé. Chị có m¶t ngÜ©i bà con bên chÒng cÛ, tên Tâm, rÃt quš m‰n chị, Çã bÕ tiŠn Çóng cho chị m¶t b¶ bàn gh‰. 


Anh bäo tôi :
- ChÎ cÙ dùng Çi, lúc nào có tiŠn së trä låi cho tôi.  B¶ bàn gh‰ này Ç‹ trên gác, hai bÓ con ông lÃy dây bu¶c bàn gh‰ rÒi dòng xuÓng dܧi ÇÃt mà khiêng Çi qua nhà bà cô. Ông chÒng bi‰t chị có cái ÇÒng hÒ Çeo tay, nhÜng chị Ç‹ dܧi rÜÖng quÀn áo, nên ông løc låo tìm ki‰m mà không thÃy.Ông tÙc tÓi, ÇÆp phá. 

Ông xé cái mùng Çang m¡c trên giÜ©ng mà th¢ng con bäy tháng cûa chị Çang ngû. Hình änh Çó thÆt phû phàng, làm cho chị choáng váng cä ngÜ©i. Chị thÃy r¢ng chị yêu anh mà anh không yêu chị. Anh Trinh chÌ bi‰t hút thuÓc phiŒn và tiêu xài hoang phí. Anh không có tình cäm và tinh thÀn trách nhiŒm. So v§i ngÜ©i chÒng trܧc, ngÜ©i chÒng hiŒn nay tŒ håi hÖn nhiŠu !

Chị nhÆn tiŠn và cùng ngÜ©i  mua nhà ra Sª Tây ( sau trª thành tòa ñô Chánh) làm giÃy t©. Chị có linh tính th‰ nào mà tôi låi d¥n chû nhà là sau khi bán nhà xong, chị së d†n vŠ nhà chÎ tôi ª sÓ. .  . ÇÜ©ng NguyÍn Tri PhÜÖng.  Sau Çó chị ÇÜa con lên xe ng¿a vŠ nhà bà chÎ ª tåm. Lúc Çó chị buÒn l¡m. 

ñêm hôm Çó, chị qua nhà ngÜ©i quen gÀn Çó  ngû låi. ñó là nhà bà mË anh CÓng, bån thân cûa  anh Trinh.  Bà thÜÖng tôi l¡m. M†i ngÜ©i nghe chị k‹ l‹ s¿ viŒc, ai cÛng chê bai gia Çình anh Trinh là ngu, nhÃt là bà cô hung d». H† nhÆn ÇÎnh r¢ng chị là ngÜ©i dâu Çäm Çang, có th‹ cÙu vãn cái gia Çình Çang suy søp.

TØ Ç©i anh Trinh vŠ trܧc, träi bÓn Ç©i Ƕc Çinh, bÓn Ç©i hút thuÓc phiŒn, nay có cháu Çich tôn, bÓ mË chÒng  và bà cô phäi lo m†i s¿ cho chị và cháu Phong, sai låi n« bÕ rÖi nhÜ th‰.  Sáng hôm sau, con gái chị lúc bÃy gi© khoäng 11 tu°i, dÅn  ngÜ©i mua nhà cûa chị. 

ThÃy ông, chị bi‰t chuyŒn ch£ng lành. NgÜ©i mua cho bi‰t r¢ng sau khi chị d†n Çi, bÓ chÒng và chÒng chị Çã c¡t s®i dây xích khóa nhà và d†n vào ª trong cæn nhà Çó.  NgÜ©i mua ljn g¥p bÓ mË chÒng chị thì h† bäo ngÜ©i mua Çi kiŒn chị t¶i lÜ©ng gåt. H† bäo chị Çã bán nhà cûa chÒng, không ÇÜ®c chÒng ÇÒng š; r¢ng chị Çã lÃy tr¶m cûa h† 27 ngàn, Çã b‰ con trÓn Çi. . .


 H† cÛng bäo ngÜ©i mua là h† Çã kiŒn chị ª Cänh sát quÆn ba. Nghe tin này, chị tÙc giÆn,  b‰ th¢ng  Phong vŠ giäi quy‰t vÃn ÇŠ. Khi chị vŠ, anh chåy ra b‰ th¢ng bé. Hành Ƕng cûa anh làm chị ngåc nhiên. XÜa nay, anh không hŠ b‰ con bao gi©, nay sao låi nhiŒt tình nhÜ vÆy ? Hay là mÃy ngày v¡ng con, anh nh§ con ? Chị ÇÜa con cho anh b‰.Anh b‰ th¢ng Phong vào trong nhà giÃu Çi v§i š ÇÎnh là cܧp con. Chị theo anh vào nhà, nhÜng anh lÃy cái xÈng to cûa Pháp giÖ lên giáng vào chị. 


Cái xÈng này to và n¥ng hÖn cái xÈng ViŒt Nam. Chị phäi chåy ra ÇÜ©ng tránh cái xÈng vì trúng cái xÈng này tÃt ch‰t. Vì chåy nhanh, chị vÃp phäi chi‰c xe xích lô Çang chåy ngÜ®c chiŠu. Chị bÎ ngÜ©i ta chºi :
-Hai m¡t mù sao mà Çâm vào xe cûa ngÜ©i ta ?

Chị xin l‡i h†, và nh© h† chª chị ra khu nhà th© HuyŒn Sï. Khi xuÓng xe, chị xin l‡i h† lÀn n»a. Chị nói:
            -Vì chÒng tôi Çánh, tôi s® quá mà bÕ chåy nên Çøng phäi xe ông. Xin l‡i ông.
            Chị ljn nhà ngÜ©i mua, xin trä låi tiŠn, song h† không chÎu. Bà này không chÎu nhÆn vì Çã mua ÇÜ®c cæn nhà giá quá rÈ. Bà vÓn quen cänh sát quÆn ba, bà bày k‰ là bà giä Çi thÜa cänh sát vŠ t¶i tôi lÜ©ng gåt và b¡t nhÓt tôi Ç‹ thº xem anh Trinh có phän Ùng nào không. TÓi hôm Çó, bà ljn nhà, báo tin cho chÒng tôi hay là tôi Çã bÎ b¡t nhÓt. BÓ mË chÒng và chÒng tôi vui vÈ nói:
            -Cho nó ª tù m†t gông!

Sau m¶t Çêm bÎ nhÓt ª bót cänh sát, sáng dÆy tôi thÃy bà ljn , mang cho tôi m¶t ° bánh mì và bäo tôi:
-Cái nhà Ãy nó khÓn nån l¡m. Nó quy‰t tâm cܧp nhà cô và con cô. Bây gi©, tôi xin ông cò thä cô vŠ, cô Çem tiŠn trä låi tôi. Và cô phãi làm giÃy cam Çoan n‰u sau này bán nhà thì phäi Üu tiên cho tôi.

Trܧc dã tâm cûa chÒng  và bÓ mË chÒng, chị và bà khách Çành chÎu thua, vì vÆy chị phäi trä tiŠn låi cho ngÜ©i mua nhà. Sau khi ra khÕi bót quÆn ba, ngày nào chị  cÛng ljn Çòi con. Chị ljn g¥p chÒng nhÜng anh khóa cºa không cho vào. Lúc Çó là chiŠu 27 t‰t. Anh bäo :
-Nhà cô Çã bán rÒi, còn trª låi làm gì ?
Chị nói :
            - NgÜ©i ta Çòi tiŠn, tôi phäi bán nhà trä n®.Anh không muÓn bán nhà thì thôi, nhÜng cái nhà là do tôi mua,  trܧc sau cÛng là nhà cûa tôi.
Lúc Çó là nh»ng ngày cuÓi næm gÀn t‰t, anh Trinh vÅn không mª cºa. Chị kêu mª cºa, anh ª trong nói ra :
-Nhà Çâu cûa cô ? Con Çâu cûa cô mà Çòi?

Cæn nhà cûa chị có gác và lan can, sát nhà bà cô. Cä nhà chÒng tôi ÇŠu ª trong nhà cÓ thû. Anh Çóng cºa trong và khóa ngoài, h† Çi låi b¢ng cách leo qua lan can nhà bà cô. Ngày 29, 30, chị và con Toan phäi giæng mùng trܧc nhà Ç‹ ngû. Hàng xóm bi‰t chuyŒn ljn an ûi. H† bäo :
            -Cô cÙ n¢m Çây, n‰u ai Çøng ljn cô thì có chúng tôi !

NgÜ©i Nam th£ng tính và nhân hÆu. Chị m§i vŠ hÖn hai tháng mà h† thÜÖng và hi‹u chị. H† bi‰t cị lam lÛ, c¿c nh†c ki‰m tiŠn, mua nhà tÆu cºa, còn chÒng chị và nhà chÒng, không tiŠn båc, không làm gì cä, låi nghiŒn ngÆp Çû thÙ. Bây gi© låi giª trò gian xäo, cܧp nhà và cܧp con chị.

 Có ngÜ©i bÃt mãn giùm chị, h† nói:
            -Cô này ngu quá, Ç‹ cho chúng nó cܧp mÒ hôi, nܧc m¡t cûa cô!
            ThÃy chị ngÒi  khóc, m¶t ngÜ©i la to :
            -ñM. Cái cô này còn thÜÖng cái th¢ng chÒng Çó’

MÃy chøc ngÜ©i dùng thang và ÇÄy chị leo lên tÀng trên cûa cæn nhà. Lúc bÃy gi© nhà vØa làm xong, còn m¶t it cây vuông ba dùng Ç‹ l®p ngói móc, khi chị leo ÇÜ®c nºa chØng, ông bÓ chÒng rút nh»ng cây vuông ba Çâm vào chị, khi‰n cho chị m¥t mÛi và thân th‹ bÀm tím. Thiên hå có khoäng m¶t træm ngÜ©i bao vây xung quanh la ó :
-BÓ chÒng Çánh con dâu ! BÓ chÒng Çánh con dâu !

ñám Çông phÅn n¶ khi thÃy bÓ chÒng dùng thanh g‡ Çánh  chị, ÇÄy chị. H† hè nhau ÇÜa chị lên thang vào nhà. H† chºi b§i bÓ chÒng chị. Có ngÜ©i ném Çá vào bÓ chÒng chị. Có ngÜ©i tÙc tÓi, sinh ra æn nói thô tøc, bÆy bå :
-Th¢ng cha già này mày muÓn ngû v§i con dâu, nó không chÎu nên mày Çánh nó hä ?
 Anh Trinh thÃy vÆy ra næn nÌ cha ngÜng tay và phân trÀn v§i m†i ngÜ©i. Anh giª lš lë nói là cæn nhà cÛng có phÀn cûa anh.

            ‘Trai tay không không thèm nh© v®,
            Gái có tám vån ngàn tay cÛng phäi nh© chÒng !
Hàng xóm la lên phän ÇÓi r¢ng anh Trinh nói không Çúng s¿ thÆt ! H† gào lên :
-Th¢ng Çàn ông Ç‹u giä !Th¢ng Çàn ông lÜu manh !Mày æn bám vào v®, làm gì có tiŠn mua nhà !

Khi anh Trinh ra næn nÌ, bÎ dân chúng chºi b§i thì hai cha con h† vào nhà, Çóng cºa låi. Dân chúng låi Ç«  chị xuÓng nhà. M¶t chi‰c xích lô chåy ljn, ngÜ©i ta bèn ÇÜa chị lên xe ljn bót cänh sát quân ba Sài Gòn, rÒi trä tiŠn xe cho chị. M¶t sÓ ngÜ©i Çi theo chị ljn quÆn ba Ç‹ báo cänh sát và làm chÙng cho viŒc bÓ chÒng tôi Çánh tôi.H† khai báo và làm tÃt cä m†i viŒc trong khi chị ngÒi khóc, và không th‹ thÓt nên l©i.   


Lúc Çó cänh sát m§i cho bi‰t r¢ng  chÒng chị  Çã c§ bót vu tôi æn c¡p 27 ngàn ÇÒng và ÇÒng lõa v§i chÎ tôi Ç‹ bán cæn nhà  mà không có s¿ ÇÒng š cûa anh ta. MÃy ngÜ©i hàng xóm k‹ chuyŒn v§i ông cò quÆn ba r¢ng chÒng tôi không làm gì ra  tiŠn, tÃt cä là do công tôi vÃt vä làm nên. H† xúi tôi kiŒn và h† së làm chÙng cho tôi. Lúc này, bà khách mua nhà tôi cÛng Çã ljn trình bày n¶i vø cho nên  cänh sát Çã bi‰t rõ tôi là nån nhân cûa gia Çình nhà chÒng. Th©i Çó cänh sát còn do ngÜ©i Pháp n¡m quyŠn chÌ huy. 


H† quan niŒm Çàn ông Çánh Çàn bà là chuyŒn phi pháp. H† có th‹ b¡t giam bÓ chÒng  và chÒng chị vŠ tôi cܧp nhà, b¡t cóc trÈ con và Çánh phø n». Lúc bÃy gi© Çang là Çêm ba mÜÖi T‰t. M¶t viên cänh sát bäo chị :
-Theo luÆt pháp thì ngày mai, chúng tôi së ljn nhà b¡t bÓ chÒng và chÒng cô. DÀu sao, cô cÛng Çã æn ª v§i nhau có m¶t m¥t con, nên Ç‹ ÇÙc låi cho con. HÖn n»a, mai là ngày T‰t, cô Ç‹ cho h† æn t‰t ba ngày, ngày mÒng bÓn, cô trª låi thì chúng tôi së làm viŒc

ViŒc Çi báo cänh sát Çã lan truyŠn kh¡p xóm, và có lë cÛng Çã ljn tai gia Çình nhà chÒng. Khi chị  tØ cänh sát vŠ, cä nhà anh Trinh s® bÎ b¡t nên Ç°i thái Ƕ. Chị thÃy nhà mª tung cºa, m¶t sÓ ÇÒ Çåc trong Çó cái Çi væng ÇÜ®c ÇÜa vŠ ch‡ cÛ, nhÜng nhà v¡ng tanh, chÒng và bÓ chÒng Çã bÕ trÓn. 

Chị vào nhà ngû. TÓi Çó, có ngÜ©i ÇÜa cho chị m¶t cái thùng s¡t tây và m¶t con dao và d¥n n‰u có gì thì gõ thùng s¡t, h† së ljn ti‰p cÙu ! TÓi mÒng m¶t, chị nghe ti‰ng kêu cºa. Chị ra mª cºa thì thÃy TrÀn Løc Çi trܧc,  NguyÍn Væn CÓng theo sau, và Çi sau cùng là anh Trinh. 


Th¢ng Løc giä b¶ vui vÈ :
-ChÎ Trinh Öi, có bánh chÜng không ?
Anh Trinh và hai ngÜ©i bån bܧc vào Ç‹ làm hòa. Anh CÓng hÙa hËn là tám gi© sáng mai, anh Trinh së mang th¢ng Phong trä cho tôi. Nhà và tÃt cä ÇÒ Ç¥c ÇŠu trä låi. ñ°i låi, chị phäi bãi nåi, không thÜa viŒc bÓ chÓng Çánh con dâu. Sáng hôm sau, chị đến nhà anh CÓng nhÆn th¢ng Phong. ñÙa bé thÃy mË mØng r« vô cùng. Nó thÃy mẹ thì nhäy xuÓng, chåy ào ljn ôm mẹ. Ba ngày xa cách mË, låi không có s»a, th¢ng bé thÆt kh° sª. 

Chị Çã lÃy låi nhà nhÜng bà cô và mË chÒng suÓt ngày chºi b§i tôi khi‰n chị khÓn kh° vô cùng. Chị nghï sÓng nhÜ vÆy ch£ng khác sÓng trong ÇÎa ngøc. Anh Trinh cÛng bäo tôi là nên d†n nhà Çi ch‡ khác, còn ª Çây vô ra g¥p m¥t nhau mà nhÜ kÈ thù ngÜ©i h¢n thì cÛng ngÜ®ng ngùng. Chị liŠn g†i ngÜ©i mua trܧc Çây bán v§i giá cÛ. 

Tôi ÇÜa cho bÓ chÒng mÜ©i ngàn. ViŒc mua bán nhà cºa này làm cho lòng chị tan nát. Lë nào anh Trinh låi toan tính viŒc Çoåt nhà cûa tôi, và con tôi ? Hay bÓ mË chÒng ? Hay bà cô là Çåo diÍn cûa bi kÎch này ? DÅu sao, trong vø này, anh Trinh cÛng có trách nhiŒm. Và trong vø này, chị thÃy hai ngÜ©i Çàn bà Çáo Ç‹ và båc ác nhÃt chính là mË chÒng và bà cô bên chÒng. Hèn chi, tøc ng» ta có câu :’ Gi¥c bên Ngô không b¢ng bà cô bên chÒng’.

Lúc này, v§i sÓ tiŠn bán nhà, chị có m¶t sÓ vÓn khá l§n nhÜng cị không cho chÒng  bi‰t vì s® anh ta moi ra Ç‹ hút xách, tiêu xài phung phí. Chị nói là tiŠn mÜ®n chÎ tôi, tôi phäi trä låi. Bán nhà xong, tôi trao cho anh Trinh mÜ©i ngàn, bäo vŠ t¥ng bÓ anh. Tôi và hai con d†n vŠ nhà bà chÎ ª Nguyễn Tri Phương  tåm mÃy tháng. Nhà chÎ tôi  chÆt hËp, con Çông 7, 8 ÇÙa, Ç¢ng trܧc låi bán thuÓc B¡c cho nên rÃt bÃt tiŒn cho mË con tôi. Lúc này, anh Trinh v§i bÓ mË anh ª nhà ngÜ©i cô, coi nhÜ chị và anh Çã ÇÙt Çoån tÖ duyên. 


Khi chị Lài ª nhà bà chÎ, anh cÛng tìm ljn thæm con, và næn nÌ chị. Vài tháng sau Çó, chị mܧn m¶t nhà cách nhà bà chÎ bÓn  cæn, giá ba træm m¶t tháng, chị ª Çàng trܧc, h† ª Ç¢ng sau. Trܧc khi d†n nhà, chị d¥n m†i ngÜ©i không cho anh bi‰t, nhÜng ÇÙa cháu gái con chÎ tôi thÆt thà chÌ nhà cho anh Ãy. Ban ÇÀu, anh còn xÃu h°, m¶t tháng t§i thæm con m¶t lÀn, sau hai tuÀn m¶t lÀn, sau n»a thì tuÀn nào cÛng ljn.

 M¶t b»a kia, anh b‰ th¢ng Phong ra ngoài, tôi s® hãi chåy theo vì s® anh Çem con Çi mÃt. Anh nói :
- Cho anh b‰ con m¶t chút. Anh b‰ con ra ngoài mua cho nó cái bánh.
Anh b‰ con dø chị ra ngoài Ç‹ dÍ bŠ nói chuyŒn. Anh næn nÌ chị tha thÙ cho anh, và cho anh vŠ ª chung. Chị không ÇÒng š. M¶t bu°i chiŠu, anh ljn thæm con và ª mãi không vŠ. Tôi thúc døc :
-Chín gi© rÒi sao anh không vŠ ?
Anh bäo : 
-Nhà anh ª bên GiÒng Ông TÓ, gi© này thì không còn Çò n»a. Cho anh ngû låi m¶t b»a.
Th‰ là anh ngû låi, sáng mai tôi Çu°i Çi. M¶t Çêm khác, anh ljn thæm và xin ngû låi. LÀn n»a, m¶t Çêm anh mang va ly t§i. Tõi hÕi :
-Anh mang va ly làm gì ?
Anh Çáp :
- ChÌ có mÃy cái quÀn áo thôi !

Sau Çó thì anh d†n vào ª luôn, chị  Çành phäi chÃp nhÆn. Nghï ljn viŒc bà cô, bÓ mË anh và anh Çã toa rÆp nhau Ç‹ cܧp nhà cºa cûa chi mà chị sôi gan, nh»ng thÃy anh xuÓng nܧc  næn nÌ, chị cÛng xuôi lòng, quên h‰t viŒc cÛ. Chị nghï chị và anh Linh Çã là v® chÒng, có m¶t m¥t con. G¥p phäi ngÜ©i chÒng trÖ trën nhÜ vÆy, chị không bi‰t làm cách nào hÖn. N‰u  hô hoán Àm ï, thì chû nhà và láng giŠng së chê cÜ©i cho nên chị c¡n ræng chÎu Ç¿ng. 

Chị không quy‰t liŒt chÓng c¿ nhÜng  rÃt buÒn vì bi‰t chÒng chäng æn næn hÓi hÆn, và ch£ng thÜÖng yêu gì chị. Ch£ng qua sÓng ª nhà bà cô không n°i, mà cÛng chäng bi‰t nh© cÆy vào Çâu , lang båt chán chê låi quay vŠ æn bám chị !  M¶t hôm có ngÜ©i bån ljn hÕi anh Trinh có muÓn dåy tÜ ª trÜ©ng Sï Täi ª Bà RÎa hay không. 

Anh Trinh nhÆn l©i dåy môn ÇÎa lš các l§p ÇŒ thÃt, ÇŒ løc. Sau anh dåy h†c ª B‰n Tre, M‡i lÀn vŠ låi bäo chị ÇÜa tiŠn c¡t tóc, tiêu v¥t. Lúc Çi thì ÇÜa mÃy træm. Thành thº anh Çi dåy h†c ch£ng thÃy ÇÜa tiŠn vŠ cho v® con, trái låi chị phäi mÃt thêm tiŠn båc. Chị nói :
-NgÜ©i ta Çi buôn thì l‡ vÓn, còn anh Çi dåy h†c thì tôi cÛng l‡ vÓn !

Anh Trinh vÓn có tÆt hút thuÓc phiŒn tØ lâu, ª tu°i 27. Lúc m§i lÃy nhau ª khu CÀu Bông chị Çã bi‰t. M¶t lÀn anh lÃy trong túi áo tôi mÃy chøc ÇÒng và bÕ Çi nói có chút viŒc. Chi nghi ng© và theo dõi anh t§i khu ThÎ Nghè. thÃy anh vào tiŒm hút,  chị Çau ǧn bàng hoàng vì lÃy phäi ông chÒng nghiŒn thuÓc phiŒn. M¶t lÀn n»a, chị có ngÜ©i em bà con bên chÒng trܧc,nhÜ Çã nói trên, tên Tâm, rÃt hiŠn lành, thÜ©ng ljn nhà chÖi. Anh Trinh rû Tâm Çi chÖi. Chú Tâm nói v§i  :
-Chúng tôi Çi chÖi, chÎ ª nhà nhé ! ñàn ông Çi chÖi v§i nhau thôi ! ChÎ ÇØng Çi theo nhé !
\
Anh nói Çi nói låi nhiŠu lÀn khi‰n chị sinh nghi. ChÒng chị xách xe Çåp ra Çi, hai ngÜ©i Çi b¶ m¶t Çoån. Chị lén theo sau. M¶t lúc sau, anh Linh chª chú Tâm . Anh Trinh y‰u nên Çåp xe không nhanh. Chị vÅn Çi theo kÎp. H† Çi loanh quanh m¶t lúc rÒi vào m¶t xóm lao Ƕng ª khu ThÎ Nghè. Khi h† vào m¶t cæn nhà nhÕ tÒi tàn, tôi mŒt quá, ngÒi d¿a lÜng trܧc cºa. Ÿ bên ngoài, chị ngºi thÃy m¶t mùi hôi thÓi bay ra. Chị bèn bܧc vào, không thÃy chú Tâm Çâu, có lë chú Çi ti‹u tiŒn, còn anh Trinh n¢m Çó, bên bàn Çèn, cånh nh»ng ngÜ©i gìà nua, gÀy Óm. 


Chị kêu anh vŠ. Còn chú Tâm thÃy chị ljn thì trÓn mÃt. Chị bäo anh phäi bÕ hút n‰u không, chị phäi xa anh. Anh hÙa bÕ hút. Lúc Çó vợ chồng chị tr† ª nhà anh An, Çêm n¢m chị nghe có mùi thÓi nhÜ phân ngÜ©i. Chị soi Çèn dÀu tìm kh¡p, s® mình ª nÖi ngoåi ô bÄn thÌu, dÅm phäi phân ngÜ©i. Soi xuÓng gÆm giÜ©ng, cÛng không thÃy gì. Soi trên giÜ©ng thì ra ông Ìa ra quÀn. ñÃy là do cai thuÓc phiŒn cho nên bÎ thuÓc phiŒn hành, ông sinh ra Ìa Çùn và ói mºa 

NhÜng ª Ç©i mÃy ai nghiŒn thuÓc phiŒn mà bÕ ÇÜ®c Çâu ! Chị Çã hai lÀn toan t¿ tº. M¶t lÀn vì chuyŒn anh hút thuÓc phiŒn. ñÙng trên CÀu Bông, chị ÇÎnh nhäy xuÓng sông. Lúc Çó chị có mang th¢ng Phong bäy tháng nhÜng tôi s® mÃt linh hÒn mang t¶i, cho nên thôi. M¶t lÀn khác,   th¢ng Løc vŠ nhà cùng anh uÓng rÜ®u say. Anh Trinh và th¢ng Løc uÓng rÜ®u say cªi quÀn áo trÀn truÒng vÆt l¶n nhau.

VÆt nhau lÃm mình mÄy,  bao nhiêu nܧc trong phi hai ngÜ©i Ç° ra t¡m h‰t. T¡m xong nó ra vŠ, té xuÓng bùn Çen. Nó quay låi t¡m n»a. Bao nhiêu nܧc uÓng nó Ç° ra t¡m h‰t. T¡m xong nó quæng cái lu ra ngoài ÇÜ©ng! Lúc bÃy gi© ª CÀu Bông, khi nܧc lên, ngÜ©i ta múc nܧc sông Ç‹ t¡m rºa, gi¥t rû. Còn nܧc uÓng phäi mua. 

Chị phäi tÓn tiŠn, thuê ngÜ©i gánh nܧc, th‰ mà bao nhiêu nܧc chị mua, nó Ç° h‰t. ñã th‰, nó còn  la hét, nhäy rÀm rÀm làm sàn nhà rung chuy‹n náo Ƕng hàng xóm. NgÜ©i ta t§i khuyên can , ngÜ©i ta la lên:
-ñêm khuya rÒi, ÇØng phá làng phá xóm ! Hãy Ç‹ cho chúng tôi ngû.

Nó tÙc giÆn, chºi m¡ng ngÜ©i ta. Chị § trong phÅn chí chåy ra CÀu Bông Çòi t¿ tº. Anh Trinh chåy theo næn nÌ làm chị nguôi giÆn. Bà chÎ tôi bÆn Çi ñà Låt, giao cho tôi gi» dùm 15 ngàn và anh Trinh thÃy, bäo tôi ÇÜa anh sÓ tiŠn Ãy Ç‹ hùn vÓn mª trÜ©ng ª B‰n Tre v§i ông ThÜ®c. 


Khi bà chÎ hÕi tiŠn, tôi m§i nh§ ra và hÕi anh Trinh, anh bäo Çã ÇÜa cho ông ThÜ®c rÒi. M¶t bu°i kia, anh Trinh Çi B‰n Tre vŠ, nhân anh n¢m ngû, tôi ra b‰n xe Çi B‰n Tre. Tôi tìm ljn nhà ông ThÜ®c. 

G¥p bà ThÜ®c, tôi hÕi viŒc tiŠn båc. Bà nói :
-Tôi không nói thì bà buÒn, mà nói ra thì s® ông buÒn.M¶t b»a kia, ông nhà rû nhà tôi ra ch‡ v¡ng, vØa nói vØa cÜ©i. Sau tôi hÕi chÒng tôi r¢ng ông Trinh nói gì. ChÒng tôi nói : Ông Trinh d¥n n‰u nhà tôi xuÓng hÕi viŒc tiŠn båc thì nói ông Trinh ÇÜa cho tôi mÜ®n mÜ©i ngàn.NhÜng s¿ th¿c thì nhà tôi không mÜ®n tiŠn cûa ông nhà !
Chị vŠ ljn nhà, nói v§i anh r¢ng :
-Tôi vØa xuÓng B‰n Tre, ông ThÜ®c nói không lÃy tiŠn cûa anh. VÆy tiŠn cûa tôi Çâu?

Anh dÅn chị ljn khu ch® cá TrÀn QuÓc Toän, NguyÍn Tri PhÜÖng, vào m¶t cái nhà hôi thÓi vô cùng.  Anh nói anh Çã  giao tiŠn cho ngÜ©i ta mua thuÓc phiŒn ! Lúc Çó chị m§i bi‰t rõ hÖn vŠ viŒc nghiŒn ngÆp và con ngÜ©i cûa anh. Trong nhà này, m¶t sÓ ngÜ©i nghèo Çói, rách rܧi Çang n¢m bËp hút thuÓc phiŒn! CÛng có ngÜ©i Çang æn uÓng. 

Có vÈ h† Çóng Çô ª Çây lâu ngày chÀy tháng. H† æn nh»ng ÇÒ gì mà nghe thÓi tha tanh tܪi. Có lë anh Trinh cÛng sÓng nÖi Çây và hành Ƕng nhÜ h† trong nh»ng th©i gian anh bÕ nhà ra Çi. Chị nghiŒm ra nh»ng ngÜ©i bøi Ç©i, vô gia cÜ thì quen nhÜ vÆy. M¶t khi ÇÜa h† vào n‰p sÓng nghiêm túc, chÌnh tŠ thì h† không chÎu ÇÜ®c.

            NhÜ Çã nói ª Çoån trܧc, khi bà chΠ ª B¡c mang thuÓc lào, the Na Cä, và løa Hà ñông vào bán rÈ cho , chị  Çem  Çi bán dåo cÛng ki‰m ÇÜ®c chút tiŠn. Trong khi Çi Çó Çây, chị  cÛng làm nghŠ môi gi§i mua bán nhà ÇÃt ki‰m ÇÜ®c vài chøc ngàn tiŠn hoa hÒng CuÓi næm 1955, chị theo anh Trinh Çi dåy h†c ª Bà RÎa, sÓng ª Çây ÇÜ®c mÃy tháng tiêu xài cä chøc ngàn. 

CuÓi næm, chị trª låi Sài Gòn. VÓn xuÃt thân tØ nghŠ dŒt ª HÜng Yên, chị muÓn trª låi nghŠ này. Bà chÎ tôi th©i gian này cÛng mª xܪng dŒt, và Ç¥t  chị chÌ s®i. Chị Lài  h†c cách order, it lâu thành thåo. Næm 1956, chị mÜ®n thêm bà chÎ mÃy chøc ngàn, mܧn mi‰ng ÇÃt ª Ngã TÜ Bäy HiŠn Ç‹ xây m¶t xܪng dŒt. Lúc quân Ƕi Pháp rút vŠ nܧc, mÃy tråi lính ª Vûng Tàu bÕ không, h† Çem bán g‡, bán tôn. Chị mua rÈ nh»ng tÃm tôn giª ra tØ các tråi lính Çem vŠ l®p mái cho xܪng dŒt. 

Chị  sän xuÃt väi. N‰u không có tiŠn, chị dŒt thuê cho ngÜ©i ta.Xܪng dŒt cûa chị  nhÆn tÖ s®i tØ các h¶i viên cûa H®p tác xã tÖ s®i Ç‹ làm thành väi sa tanh. ThÙ tÜ h†  nhÆn hàng m¶t lÀn, chû nhÆt  m¶t lÀn và h†  trä tiŠn Ç‹ cho mình trä công th®. So sánh v§i th©i mË chị  dŒt väi, máy móc bây gi© hiŒn Çåi hÖn nhiŠu.Có nhiŠu ki‹u tÓi tân nhÜ máy 500 kim, 1000 kim, và 1500 kim. 

TiŠn mua ÇÃt và xây cÃt khoäng vài chøc ngàn, còn máy móc tÓn hÖn træm ngàn. Nhà chị ª  m¥t tiŠn, bên trong là khu nhà máy dŒt. Sän phÄm cho ra rÃt ÇËp.  Trong hãng, chÌ có chị là phø n» ÇÙng ÇiŠu hành, không có Çàn ông phø tá  nên thÜ©ng bÎ Çám công nhân Çàn ông æn hi‰p. ñám công nhân này cÛng giäo hoåt ghê g§m.

 Khi thÎ trÜ©ng phát Çåt, có ngÜ©i trä tiŠn công cao là h† bÕ Çi nÖi khác. Khi ‰ Äm, không ai thuê mܧn, h† låi quay vŠ xin làm. H† van nài:
- ChÎ Öi, chÎ cho chúng em vào làm Ç‹ ki‰m ngày hai b»a!

Chị cÛng vui vÈ cho h† làm låi mà không n« tØ chÓi. L®i nhuÆn ª hãng dŒt không khá, có khi l©i, có khi l‡. Chị  bèn bán các máy dŒt thu ÇÜ®c 70 ngàn. M‡i tháng gia Çình chị tiêu xài mÜ©i ngàn, là m¶t sÓ tiŠn l§n, khá xa xÌ vào th©i Çó, trong Çó có tiŠn thuÓc phiŒn cho chÒng và bÓ chÒng tôi !Trܧc Çây, tØ khi xäy ra vø bán nhà cºa ÇÃt Çai ª Lê Lai, bÓ chÒng tôi phäi tá túc nhà ngÜ©i quen. 

Sau thì ngÜ©i này chÎu không thÃu viŒc gia Çình anh æn bám h†. H† ljn nói chuyŒn v§i chị  vŠ gia Çình anh. Ông cø nghiŒn thuÓc phiŒn nhÜng tính tình tÜÖng ÇÓi khá, còn bà cø thì c¿c kÿ kinh khûng, vØa æn c¡p và æn vøng !H† ljn bäo chị  nên làm phúc, ÇÜa bÓ mË chÒng vŠ ª chung. Chị  nghï r¢ng mình Çã lÃy chÒng và có con. 

Tøc ng» ta có câu :
            ‘LÃy chÒng phäi gánh giang sÖn nhà chÒng’ cho nên tôi l¿a l©i m©i ông bà vŠ. Tôi nói :
            ‘Con bÆn viŒc hãng xܪng, xin nh© bÓ mË vŠ coi sóc các cháu’.

Hai ông bà và chÒng chị  không giàu có, låi nghiŒn ngÆp, không có tiŠn Ç‹ sinh sÓng và tiêu pha, không làm ÇÜ®c ÇÒng nào, cÙ ª nhà æn ÇÆu ª nhà ngÜ©i, quä là m¶t gánh n¥ng cho ngÜ©i ta. Chị bÃt Ç¡c dï phäi ghé vai gánh vác nhÜng cái gánh này càng ngày càng n¥ng nŠ, vì h† không t¿ ch‰.

 ñã lâm bܧc ÇÜ©ng cùng, h† không bi‰t thân, biêt phÆn, låi tÕ ra hÓng hách, Çàn áp chị! BÓ chÒng chị cÛng hút thuÓc phiŒn. M‡i tuÀn, chị  ÇÜa cho ông bÓn træm Ç‹ có tiŠn hút xách. Nh»ng lÀn chị ÇÜa tiŠn cho ông tiêu xài, chị thÃy m¥t ông ÇÕ lên ngÜ®ng ngùng.


Chị cäm thÃy thÜÖng håi. Sau Çó, chị  không tr¿c ti‰p ÇÜa tiŠn cho ông mà giao cho anh Trinh, và bäo anh Trinh nói v§i bÓ anh Çó là tiŠn riêng cûa anh bi‰u bÓ mË. Chị  bi‰t mÜ©i mÜÖi là tiŠn bÓ giao cho con, hay tiŠn con giao cho bÓ ÇŠu bÎ sÙt mÈ. ChÌ có chị  trao cho h† là nguyên vËn.MË ru¶t chị nhÆn xét là chị  thÜÖng chÒng và bÓ chÒng quá nhiŠu. Có khi còn hÖn cä bà n»a. Ông chÒng chị không làm viŒc gì. T¡m xong, ông ÇÙng trên gác quæng cái quÀn xuÓng Çánh b¶p.ˆn gì thì có mi‰ng to, mi‰ng ngon thì ông bäo các con ÇÜa cho bÓ. 

NhÜng không bao gi© ông lo cho con cái.Th¢ng con tôi ª MÏ tÆp th‹ thao té gãy tay, bác sï cho thuÓc Çau nhÙc có chÃt thuÓc phiŒn. Nó Ç‹ thuÓc trên bàn, quay Çi quay låi thì mÃt tiêu.Con tôi ÇÙa nào Ç‹ tiŠn ra ngoài là mÃt såch. Ngày Têt, bao nhiêu tiŠn lì xì cûa các con, ông thu h‰t và bäo cho bÓ mÜ®n. Ông bê bÓi và mÃt tÜ cách nhÜ vÆy thành thº con  không ÇÙa nào kính n‹ ông.

            Sau này, chị  có m©i v® chÒng ông TuÃn ñan ljn chÖi và có k‹ m¶t câu chuyŒn. Sáng hôm sau, bà g†i Çiên thoåi cho chị  bäo r¢ng câu chuyŒn khûng khi‰p quá, chÌ có  chÎ m§i chÎu Ç¿ng ÇÜ®c mà thôi !

            K‹ nh»ng chuyŒn xung Ƕt trong nhà, chị  muÓn nói r¢ng con ngÜ©i chị  bÎ nhiŠu n‡i kh°, nhiŠu áp l¿c trong gia Çình tØ thuª nhÕ. Bän tính chị   cÛng nhÜ m†i ngÜ©i, có lúc yêu, lúc ghét, lúc vui lúc buÒn, nhÜng thÆt lÒng chị  vÅn  ÇÓi xº tÓt, luôn giành cäm tình nÒng hÆu cho h†. 

BÓ chÒng tôi sau này æn næn hÓi hÆn. Ông nói v§i mË chị :
-ThÜa cø, tôi xin l‡i cø vì ban ÇÀu, tôi hi‹u lÀm m®, nên Çã có ÇiŠu không phäi, xin cø thÙ l‡i.
 Ông cÛng ngÕ l©i xin l‡i chị  vŠ chuyŒn cÛ, mong chị bÕ qua. Ông nói ông ch£ng có gì, chÌ dùng th©i gian Ç‹ chæn sóc mÃy ÇÙa con chị  mà cÛng là cháu n¶i cûa ông. Nh»ng lÀn chị Çi xa vŠ, ông ÇÙng trܧc cºa kêu lên :
-Này, m® nó vŠ rÒi kìa !

Nghe nói vÆy, lòng chị cäm thÃy Ãm áp và vui vÈ.DÅu sao, chị cÛng thÃy bÓ chÒng tôi tÕ ra æn næn hÓi hÆn, là ngÜ©i có chút lÜÖng tâm cho nên chị có cäm tình v§i ông. MË chÒng  thì vô cùng s¡c säo Çanh Çá và ác hi‹m. ThÃy chÒng ÇÓi xº tÓt v§i con dâu, khi cä nhà Çi v¡ng, bà  m¡ng chÒng là  ÇÒ nÎnh.

             MË chÒng tôi vui thì ª, giÆn thì Çi. Bà cÛng hay uÓng r܆u say sÜa, thÌnh thoäng n°i cÖn chºi b§i con dâu. Chị   lÆp væn phòng tåi nhà, tiŠn Ç‹ trong tû s¡t tÆn trong nhà. Không lë m‡i lÀn cÀn tiŠn, låi phäi chåy vào nhà trong. Chị bèn Ç‹ tåi bàn làm viŒc vài træm ngàn Ç‹ chi tiêu, và trä công cho th® thuyŠn, và các chi tiêu khác nhÜ tiŠn xi mæng, tiŠn cát, tiŠn g‡. . . khi cÀn thi‰t. Lúc bÃy gi© có båc 500, chị cÙ Ç‹ m‡i xÃp næm ngàn, nhÜng th® thuyŠn cÙ kêu r¢ng thi‰u tiŠn, m‡i xÃp mÜ©i t© 500 thì chÌ còn chín hay 8 t©.


Có lÀn, chị khóa ngæn kéo  bureau rÒi bܧc ra ngoài giäi quy‰t các vÃn ÇŠ mua bán và công th®, khi vào thÃy ngæn kéo mª, giÃy t© rÖi vÜÖng väi. Chị nghï có lë do mình quên khóa h¶c bàn. Chị không bao gi© nghï r¢ng có ai Çó rút tiŠn hay lÃy c¡p tiŠn cûa chị.  Chị Çã cÄn thÆn bÕ tiŠn båc và giÃy t© vào h¶c bàn và khóa cÄn thÆn nhÜng h¶c bàn luôn bÎ hÜ. Chị bäo th¢ng Đ¢ng, con tôi sºa h¶c bàn. Nó sºa xong, ít b»a låi hÜ. Chị  than van v§i nó.


 Chị bäo cái bàn cûa mình hÜ rÒi, phäi mua cái khác.  Nó nói:
-Không phäi Çâu! Bà n¶i lÃy tiŠn cûa mË.
Chị  hÕi:
-Tåi sao con låi dám quä quy‰t th‰? Chính m¡t con có thÃy không?

Con chị bäo r¢ng thÜ©ng thÜ©ng 12 gi© mË lái xe Çón con vŠ, nhÜng m¶t hôm thÀy cho nghÌ s§m, vŠ nhà mª cºa,  ÇÙng ngoài ngó vào, thÃy bà n¶i cåy tû lÃy tiŠn còn giÃy t© trong tû quæng lung tung. Chị cÛng im l¥ng không nói gì. MÃt tiŠn Çã Çành, chị  còn bÎ mât m¶t vài giÃy t© quan tr†ng. Chị  vØa Ç‹ m¶t bän h®p ÇÒng do h¶i ÇÒng xã kš.  Tìm mãi không ra. Chị hÕi con gái chị. Nó nói:
            - Có phäi biên bän do chû tÎch h¶i ÇÒng xã kš tên ñinh Th‰ CÜ©ng không?. N‰u Çúng thì con thÃy dܧi cÀu tiêu!

NhÜ vÆy là mË chÒng chị cÆy tû lÃy tiŠn, quæng giÃy t© ra bàn, có t© bay xuÓng Çãt rÒi mÃt tiêu, gây khó khæn thiŒt håi cho chị  nhiŠu bŠ. Bu°i chiŠu hôm Çó cä nhà æn cÖm, chị nói v§i mË chÒng:
            -ThÜa mË, trong ngæn kéo bureau, con  Ç‹ it tiŠn và giÃy t© quan tr†ng, hôm trܧc mË  Çã làm mÃt mÃy giÃy t© quan tr†ng cûa con!

Th‰ là bà n°i giÆn, ÇÙng dång hai chân, v‡ ÇÒ bành båch mà chºi rûa chị   b¢ng nh»ng l©i thô bÌ mà dân làng  không ai nói th‰!Nào uÓng máu này, uÓng máu kia! Bà  nguyŠn rÛa ÇÙa nào vu vå cho bà thì xe cán ch‰t. Th¢ng con chị nghe vÆy, s® quá, buông Çũa Çi ra ngoài! Chị v¶i ra theo, hÕi nó:
-Con có thÃy thÆt không mà bà làm d» vÆy?
Nó Çáp:
            -Con thÃy bà cåy tû rõ ràng mà bà låi chÓi!

Th¢ng Đ¢ng con chị hiŠn l¡m, hiŠn nhÃt nhà. HÍ nói gì thì hay m¡c c«, cÙ ÇÕ m¥t lên. Bà mË chÒng  suÓt Ç©i vÅn ngoan cÓ và hung d». M¶t hôm bà bÎ cäm, rÒi bÎ méo miŒng, lúc bà chºi b§i, cái miŒng ngoác ra, cái m¥t nhæn nhó trông ghê r®n vô cùng. Chị låi  càng s® hãi bà hÖn.  Còn bà cô thì kinh khûng l¡m. Sau này chÒng ch‰t, bà Çi tu, nhÜng ngÜ©i nhÜ bà tu ngàn ki‰p cÛng chẳng thành  PhÆt, thành tiên!

Chị còn chÎu cay Ç¡ng nhiŠu bŠ vŠ chÒng cûa chị. CHị không muÓn nói ra vì s® con  buÒn cho nên træm ÇiŠu chị chÌ nói m¶t hai. Ông chÒng  chị có tâm hÒn nghŒ sï, ngâm thÖ hay, hát cÛng khá, mà nói chuyŒn thì duyên dáng làm nhiŠu ngÜ©i mê. NhÜng ông mang bŒnh th©i Çåi. Lúc bÃy gi© nhiŠu ngÜ©i giàu sang, nhÃt là nhiŠu nghŒ sï Çã hút thuÓc phiŒn.

Ông chÒng chị cÛng vÆy. M¶t khi Çã nghiŒn thì không bÕ ÇÜ®c và bÎ thuÓc phiŒn hành hå. Và khi Çã nghiŒn thì không còn š chí phÃn ÇÃu. Bao nhiêu ngÜ©i nghiŒn thì rÒi cÛng tiêu tán s¿ nghiŒp dù h† có tiŠn muôn, båc triŒu trong tay. Chị bi‰t vÆy nên  chÌ cung cÃp tiŠn båc vØa phäi thôi.


 NhÃt là khi ª CÀu Bông, chị nghèo kh°, cÖm không Çû æn, lÃy Çâu tiŠn båc cho chÒng phung phí? Nh»ng ngÜ©i nghiŒn thì Çòi hÕi ngày càng gia tæng. Ngoài thuÓc phiŒn còn r܆u, gái. Lúc cÖn nghiŒn lên thì n°i cÖn Çiên, và làm bÃt cÙ viŒc gì Ç‹ có tiŠn.   


Lúc tôi ª CÀu Bông, cÛng nhÜ sau này có bÓn con, ª tåi NguyÍn Tri PhÜÖng, ông lên cÖn nghiŒn, xoay tiŠn không ÇÜ®c thì Çánh chºi tôi. Ông tra khäo tiŠn båc còn dã man hÖn b†n cܧp. Ÿ nhà, nºa Çêm thuÓc hành, ông ngÒi dây kêu tên tôi mà chºi tàn tŒ nhÜ là nh»ng kÈ vô h†c:
-Lài! Tiên sÜ nhà mày! Ông Çào mä nhà mày ÇÃy! 

Chị Çóng cºa phòng và im l¥ng, m¥c cho chÒng chºi. Chị  im l¥ng vì n‰u lên ti‰ng thì l©i qua ti‰ng låi rÒi sinh ra không hay. Chị im l¥ng, ông låi càng tÙc giÆn. Ông càng Çiên lên, chºi càng månh:
            -Lài! Mày Çi‰c hay sao? Mày câm hay sao? Mày ch‰t rÒi hä? Mày có nghe không? Ông chºi cä h† hàng nhà mày ÇÃy!
Lúc bÃy gi© tåi Sài gòn có tên ñÎnh giÆn v® Çem næm ÇÙa con trÃn nܧc ch‰t. Ông lÃy chuyŒn này mà chºi chị:
-ñéo mË cha con Çàn bà khÓn nån Çã làm cho th¢ngchÒng phäi dìm ch‰t næm con!

Ông xem báo thÃy có tin gì xÃu vŠ Çàn bà, là ông låi chºi chị. Ông coi Çàn bà là xÃu xa, Çê tiŒn, làm ra các t¶i ác, còn Çàn ông có làm gì Çi n»a, ông cÛng không Ƕng t§i. Ngày nào, ông cÛng Çem viŒc tên ñÎnh gi‰t næm con mà  chºi rûa chị. M¶t hôm say, ông ra gi‰ng cånh nhà múc nܧc. Ông bu¶t tay làm cái xô nܧc r§t xuÓng gi‰ng Çánh bùng m¶t ti‰ng. 

Ông nói:
            -Tao quæng xuÓng gi‰ng m¶t ÇÙa rÒi! 
Chị  hoäng hÓt mª cºa chåy ra. Ba con trai và m¶t con gái cûa tôi ÇŠu hoäng hÓt chåy ra con ÇÜ©ng Ç¢ng trܧc. Chåy  m¶t Çoån, s® bÓ Çu°i theo, chúng bæng qua cánh ÇÒng trܧc m¥t rÒi chåy ljn nhà cÆu em tôi là ngÜ©i Çã ÇÜ®c tôi mua cho m¶t xܪng dŒt nhÕ, nhà ª cách Çó m¶t Çoån. 

Th¢ng l§n là th¢ng bác h†c hiŒn nay, lúc Ƕ khoäng 14 tu°i, còn các ÇÙa khác Ƕ chín, mÜ©i, mÜ©i m¶t, mÜ©i hai.Tr©i mÜa, ÇÒng ru¶ng sình lÀy, ÇÙa nào ÇÙa nÃy té lên té xuÓng nhiŠu lÀn, quÀn áo lÃm lem. Khi chúng ljn nhà cÆu, cÆu phäi t¡m rºa cháu, rÒi hÖ sÃy quÀn áo cho cháu. Ông  cÆu Çem cháu giÃu trong ÇÓng cói vì s® bÓ chúng tìm ljn gi‰t chúng. Mãy ÇÙa con trÓn ª nhà cÆu cho ljn sáng mai thì chị tìm ljn ÇÜa chúng vŠ nhà!

Hàng xóm ngÜ©i ta nghe, ngÜ©i ta l¡c ÇÀu,  ai cÛng bäo là chị giÕi chÎu Ç¿ng. Sau này, sang MÏ, chÒng tôi già  mà vÅn chÙng nào tÆt nÃy. Con gái tôi nói r¢ng th¢ng chÒng nó mà Çánh nó m¶t cái båt tai là nó ly dÎ liŠn. ñÙa khác bäo r¢ng mË løy vŠ tình.Con gái  chị  khuyên tôi nên ly dÎ. Chị bäo già s¡p ch‰t ljn Çít cä rÒi thì ly dÎ làm gì! 

Chị  Çã nh© ông lang ñÒng, bån ông TÎ, xem sÓ tº vi. Ông nói chÒng chị  65 tu°i thì mÃt. Chị hÙa v§i lòng tôi là së t¿ tay  lo chôn cÃt ông, và d¿ng v® gä chÒng cho các con, và suÓt quäng Ç©i còn låi, chị  luôn dùng danh hiŒu là bà quä phø  Hoàng Hữu  Trinh, không hŠ thay Ç°I.

Ngoài tÆt nghiŒn thuÓc phiŒn, sÓ phÆn thÃt båi cûa chồng chị cÛng làm cho ông sinh ra phÅn chí. Chán Ç©i tìm vui trong khói thuÓc, càng hút càng nghiên ngÆp, suÓt ngày tim cách xoay tiŠn Ç‹ hút xách. Càng hút thuÓc thì càng trª thành hèn y‰u, không còn næng l¿c hoåt Ƕng thì låi càng thÃt båi và túng quÅn. 

  Có lë cái sÓ cûa chị phäi chÎu nhiŠu cÖ c¿c ÇÓi v§i chÒng và bÓ mË chÒng. Chị Çành tìm khuây khÕa trong l©i kinh cÀu nguyŒn và thÖ væn. Sau này sang MÏ, chị mª nhà hàng, ª trong b‰p thÃy ông vào æn, là chị ngâm thÖ. Con tôi hÕi:
-Tåi sao m‡i lÀn bÓ Ç‰n mË låi ngâm thÖ?
Chị nói chị ngâm thÖ là Ç‹ quên lãng. N‰u không ngâm thÖ thì chị džc kinh. Chị thÜ©ng t¿ trách lòng vì ham thi ca, ham danh cách mång Ç‹ kh° m¶t Ç©i:
ChÌ vì m¶t chút vÀn thÖ,
LÀm ngÜ©i cho ljn bây gi© m§i thôi!
ˆn næn thì s¿ Çã rÒi!. . .

Chị bảo chị Çã ch‰t h‰t m¶t Ç©i ngÜ©i vì s¿ lÀm l« cûa mình. M§i quen bi‰t thì yêu thích cái tài hoa cûa ông, cái ngôn ng» dÎu dàng cûa ông, nhÜ sÓng chung m§i bi‰t là ông quá tÒi tŒ!
CÛng nh© thành công vŠ thÜÖng måi mà chị  sÓng ÇÜ®c, quên n‡i Çau kh° vŠ chÒng, n‰u không thì e  Çiên mà ch‰t! Có lúc Çau kh°, chị  Çã Çi coi m¶t thÀy bói Õ ÇÜ©ng Phåm NgÛ Lão. Ông nói :
            -Bà s¡p Çiên rÒi! Bà phäi cÄn thÆn.

Chị lúc bÃy gi© nhÜ bÎ qu› ám. Nào chÒng, nào bÓ mË chÒng, và cô chÒng, ba bÓn bŠ khûng bÓ  khi‰n cho tâm hÒn chị  khûng hoäng trÀm tr†ng. Bܧc vào nhà thì thª v¡n than dài, nhÜng may thay ra ÇÜ©ng thì kÈ chào ngÜ©i hÕi, cÜ©i nói vui vÈ, ngÜ©i hÕi mua cái này, ngÜ©i dåm bán cái n†, tiŠn vào nhÜ nܧc, khi vŠ thì mang cä m¶t xách tay tiŠn ÇÀy khi‰n cho long chị êm dÎu v‰t thÜÖng Çang rÌ máu. HÖn n»a, con chị, ÇÙa nào cÛng xinh x¡n dÍ thÜÖng låi ngoan ngoän cho nên chị cÛng ÇÜ®c an ûi. HÒi ª Sài gòn, hàng xóm cÙ th¡c m¡c:

            -Bà giáo Trinh dåy con giÕi quá,ÇÙa nào cÛng giÕi giang ngoan ngoän.
Chị bảo rằng thÆt s¿ thì tôi không dåy nhiŠu, chÌ cÀn dåy kÏ ÇÙa ÇÀu là các ÇÙa sau së theo Çó mà h†c tÆp. C° nhân nói:‘ñÀu Çi thì Çuôi l†t ‘ cÛng là nghïa Çó.Thí dø th¢ng ÇÀu con tôi, trong lúc tôi chuyŒn trò v§i khách, nó chåy  ra, tôi kêu khë  Phong và chÌ lØ m¡t là nó v¶i chåy vào, tôi không cÀn phäi nói gì.Ông nhà tôi nói:
-Chúng nó s® mË nó nhÜ s® c†p!

Chị  nghï r¢ng m¶t phÀn l§n s¿ thành công vŠ h†c tÆp và Çåo ÇÙc cûa con chị  là do ÇÜ©ng lÓi giáo døc nghiêm kh¡c cûa chị khi‰n cho con tôi không sa ngã nhÜ bao thanh thi‰u niên ª m¶t nܧc MÏ quá nhiŠu t¿ do, phóng túng.Trong khi Çó thì chúng không s® bÓ dù bÓ rÃt hung d». Chị khuyên chÒng :
            - Ông phäi tu tÌnh làm gÜÖng cho con. ThÜ®ng bÃt chính thì hå tác loån.Ông cÙ bê tha thì sao sao con nó s®!
Ngay chÒng chị,  chị  cÛng phäi uÓn n¡n tØng ly tØng tí.H‹ chị  cÃt ti‰ng là ông bäo:
-Låi giäng luân lš n»a rÒi!

ThÆt vÆy, ông chồng  có nhiŠu tÆt xÃu. Thí dø, viŒc ông nhà tôi æn thÎt gà. Cung cách ngoài B¡c là ngÜ©i ta ch¥t thÎt gà, thÎt vÎt thành tØng mi‰ng vuông vÙc nhÜ quân c© nhÜng to gÀn gÃp Çôi, rÒi s¡p ra m¶t cái Çïa, phÀn da n¢m dܧi.ñoån lÃy m¶t cái Çïa khác úp lên Çïa trܧc, rÒi lÆt låi, ta có m¶t Çïa thÎt gà khác, phÀn da n¢m trên, trông rÃt là ÇËp. Ông ấy cÙ lÃy ÇÛa lÆt mi‰ng n† ljn mi‰ng kia, b§i tung cä lên. 


Chị  bäo:
            -Ông không nên làm vÆy. Thích mi‰ng nào thì g¡p æn mi‰ng Çó, n‰u không thích thì bÕ xuÓng mâm, ÇØng lÃy Çûa g¡p lên bÕ xuÓng, trong nhà không nói làm gì, nhÜng khi có khách. trông thÃy anh b§i tung lên thì h† g§m l¡m!

            Chị không phäi là ngÜ©i hay nói, Üa chÌ trích ngÜ©i khác. Sª dï chị  phäi nh¡c chÒng  tØng ly tØng tš là vì chị nghï r¢ng trong m†i lãnh v¿c, cha mË phäi làm gÜÖng tÓt cho con cái noi theo.
Lúc chị bán máy dt,  chị  đã sinh con gái tên Hương   mấy tháng. Chị bồng cháu vào xưởng dệt đi chơi, tình cờ nghe được tin kỹ nghệ bông vải sẽ bán tơ cho một số xã viên. Thời điểm này tơ rất hiếm và có giá. 

            Chị vào xin mua tÖ hiŒu Tam Kim Mã vì loåi này có giá trên thÎ trÜ©ng. H† cÃp cho tôi 30 phi‰u mua tÖ, và bäo tôi ljn ngân hàng Công Nông ThÜÖng trä tiŠn. Khi vØa bܧc ra khÕi phòng thì có hai ngÜ©i Çàn ông là ông Minh và ông Sang thÜÖng lÜ®ng mua låi phi‰u mua tÖ, m‡i phi‰u giá hai ngàn ÇÒng. 

Lúc này giá là hai ngàn hai, nhÜng  chị chÃp nhÆn giá hai ngàn. NhÜ vÆy, chị  l©i 60 ngàn ÇÒng, lúc này gíá vàng là hai ngàn m¶t lång. Chị gói tÃt cä trong hai nhÆt trình, m¶t gói bÕ vào giÕ nylon, m¶t gói ôm vŠ nhà mà lòng vui sܧng t¶t cùng giÓng nhÜ trúng sÓ Ç¶c Ç¡c. VŠ nhà, bÓ chÒng ra cºa Çón. Chị nói mua bán xong rÒi, l©i 60 ngàn


Cä nhà vui mØng khôn xi‰t.Th©i bu°i Çó, thành phÓ Sài gòn rÃt an ninh, không có tr¶m cܧp nhiŠu nhÜ sau này. Bu°i tÓi, tôi mang 10 ngàn ÇÒng cùng hai chai rÜ®u Martel ljn nhà bi‰u ông chû s¿. Tôi cÛng mang bi‰u cô thÜ kš mÜ©i ngàn ÇÒng. NhÜ vÆy tôi chÌ ki‰m ÇÜ®c bÓn mÜÖi ngàn ÇÒng, nhÜng tôi bi‰t là phäi chÎu thiŒt m¶t chút Ç‹ còn nh© cÆy lâu dài sau này. 


Tính tôi r¶ng rãi và bi‰t ÇiŠu nhÜ vÆy. Không phäi tôi t¿ khoe. NhÜ mÃy anh Quäng Nam, Quäng Ngãi ÇÜ®c træm ngàn, cÛng chÌ són ra vài ba træm là nhiŠu. Cô Dung làm cuÓn s° to b¢ng t© báo. Tôi bäo cô tÓi mang cuÓn s° vŠ nhà, rÒi tôi ljn nhà cô, lÃy cuÓn s° mang vŠ nhà tôi.


 Thí dø sÓ 1, tôi ghi thêm sÓ phø 1B, 2B. . . 9B.Cái sÓ phø nhiŠu hÖn sÓ chánh. ñ‰n khi sinh con Cuc, con sÓ Çã lên hàng træm, tÙc là tôi mua m‡i lÀn træm thùng nhÜng lúc này giá s®i Çã xuÓng. Liên ti‰p hai næm 1959- 1960,  nh© áp phe phi‰u tÖ s®i, chị ki‰m cä mÃy træm ngàn ÇÒng

            Đã có m¶t sÓ vÓn l§n,  chị cÙ tØ tØ mua nhiŠu mänh ÇÃt ª Bàu Cát, là khu vc sau trường Đắc Lộ, ÇÓi diŒn v§i tråi Hoàng Hoa Thám gÀn quÓc l¶ 1. Đây là đất của nhà thờ, cho dân chúng mướn mà canh tác. Chị  mua giá th©i Çó khoäng  năm sáu mu, giá 20, 27, hay 30 ÇÒng m¶t mét vuông, sau này chị  bán mÜ©i, mu©i hai ngàn m¶t thܧc vuông. 

Chị mua tng mnh mt, và c mua tiếp, mua tiếp. Mua xong ri tìm người bán nhưng không phải một lúc mà có người mua, cho nên mỗi ngày chị phải ra ngoài chờ đợi, tìm kiếm người mua đến nỗi sau một thời gian ngắn, chị đen thui như than. Ngày nào chị  cũng đứng ngoài đường cho nên một số người bảo tôi là cảnh sát.  Trước sau, tôi cũng chỉ bán được một miếng đất mà thôi.

Lúc bấy giờ bà Ni ra bảo tôi:
-Bà Lài Öi! Bà Nghïa cÃt nhà mà bán, có ngÜ©i mua Çó å!
Chị  thử vào xem. Thấy người ta cất nhà, chị nảy ra ý định mua đất  cạnh xưởng chị xây một số nhà để bán cho dân chúng. Lúc bÃy gi© dân chúng miŠn Trung bÕ quê hÜÖng vào Nam vì miŠn Trung bão løt, và cÛng vì chi‰n tranh không nÖi nÜÖng t¿a. Chị muÓn xây cÃt nhà cºa Ç‹ Çáp Ùng nhu cÀu cûa dân chúng. Đất mua trước kia thì xa, chị phải tìm mua đất nối liền với hãng dệt thì mình m§i b¡c cÀu cho nó ra ÇÜ®c. 

Chị bèn Çi mua Çãt ca bà Khôi, bà Sinh, bà Liên. Chị cho th® làm ngày Çêm. Ban Çêm th¡p Çèn cÀy, Çèn mæng sông mà Ç° nŠn, làm móng. Chị  làm các xܪng dŒt, trong Çó có xܪng cÜa, lò gåch thÈ, gåch bloc Çû thÙ, làm Àm ï, rÃt to l§n, máy móc, vật liệu chất đầy khiến cho người ta tưởng là công trình của chính phủ. 


 Chị xây rÃt  nhanh. Ban ngày chÜa thÃy gì nhÜng qua m¶t Çêm là nhà cºa m†c lên hàng dÅy. Chị xây ct nhà nhưng không xin giấy phép, cảnh sát đến hỏi giấy phép thì tôi lo lót nên mọi việc êm xuôi. Chị quen  bi‰t các viên chÙc cänh sát cao cÃp ª Gia ñÎnh. Chị không nhÜ ngÜ©i ta chÌ nhÕ gi†t. Chị  s¤n sàng chia l©i cho ngÜ©i ta thì ngÜ©i ta m§i h‰t lòng giúp mình. Do công việc này, chị ni tiếng trong gi§i xây cÃt, cho nên một số nhà thầu phải đến nhờ vả chị. 

Chị là nhà xây cÃt l§n,  dܧi tay chị  có ba nhà thÀu c¶ng tác . Chị  xây trên ba trăm căn nhà, mi căn rng bốn mét, dài 20 mét, ho¥c 30 mét. Đàng sau còn chừa khoảng 10 mét để họ làm sân sau, hay làm vườn, hoặc tự ý xây cất thêm. Nói chung, m‡i cæn nhà có diŒn tích ÇÃt là 80 mét vuông hay træm hai mét vuông. Tiền xây cất một căn lúc đó là 18 ngàn, tiền mua đất giá 4 ngàn, chị  bán mỗi căn 50 ngàn đồng.


Thấy nhiều người mua, chị tăng lên  80 chøc ngàn, rÒi  mt trăm ngàn đồng, rÒi hai træm ngàn ÇÒng mà cũng có người mua. Chị  nhớ có thầy tướng số nói năm tôi 37 tuổi thì thời vận phát đạt, trở nên giàu có. Quä thÆt Çúng nhÜ vÆy. TØ næm 1970, chị  Çã trª thành triŒu phú cûa miŠn Nam. Cu¶c viŒc kinh doanh xây cất cûa  chị b¡t ÇÀu từ đầu thập niên 60 của thời đệ nhất cộng hòa của tổng thống Ngô Đình Diệm cho đến thời Nguyễn Văn Thiệu,   chị phát triển ngành địa ốc, tài sản lên cả trăm triệu bạc vào khoảng 1965. ñ‰n 1970 thì tiŠn vào nhÜ nܧc, chị không th‹ bi‰t h‰t,  có lë mÃy træm triŒu cÛng vÅn là ít.

            Sau đó, chị mua thêm đất  ở đường Nguyễn Văn Thoại, sau Đại Nam ngân hàng, xây được 40 căn nhà bê tông cốt sắt. M‡i cæn này tôi bán hai triŒu, rÒi hai triŒu mÃy.  . . Chị luôn gi» ch» tín. Hễ chị hÙa là gi» l©i.  Dân chúng tin tܪng chị. H† mua nhà cûa chị  vì không s®  lØa Çäo. Ngay cä khi mua Çi bán låi, h† cÛng tìm ljn chị. H† không nh© phÜ©ng xã chÙng nhÆn mà låi ÇÜa cho chị chÙng nhÆn. Dân chúng tin tܪng chị  khi‰n cho m¶t sÓ dân yêu cÀu chị ra Ùng cº dân bi‹u, song chị tØ chÓi. Chị chÌ chuyên viŒc xây cÃt nhà cºa. Chị ghét b†n chính trÎ lØa Çäo, dÓi trá, hÙa hËn hão huyŠn.

Nhìn chung, công cu¶c xây cÃt nhà cºa Çem låi cho chị nhiŠu l®i nhuÆn. Chị   bÕ vÓn m¶t mà l©i gÃp ba, gÃp bÓn trong khi Çó bao thÀu khoán phäi phá sän. Chị  nghï chị  ch£ng tài giÕi gì, ch£ng qua là  chị có sÓ thành công vŠ kinh doanh và tiŠn båc. 

Thời thế Sài Gòn lúc đó khá hỗn loạn, nhưng tình hình càng rối rắm thì việc kinh doanh  địa ốc của  chị càng phát đạt. ThÀy bói nói tôi có sÓ làm giàu th©i loån. Sau khi ông DiŒm mÃt, thiên hå lo s® n† kia nên bán ÇÃt rÈ. Chị mua ÇÜ®c nhiŠu ÇÃt. Cho đến năm 1968, tết mu thân, chị cũng không biết mình đã có bao nhiêu nhà, bao nhiêu đất, bao nhiêu tài sản trong lãnh vực địa ốc. Ngay cả chồng chị cũng không biết chị giàu cỡ nào.  


Chị còn mua ÇÃt Çai ª các nÖi. Nghe ÇÒn Cam Ranh trª thành cæn cÙ MÏ, và tÜÖng lai ngÜôi ta së ki‰n tåo thành m¶t Hongkong thÙ hai, chị v¶i bay ra Cam Ranh quan sát, và ljn tòa thÎ sänh Nha Trang Ç‹ xem bän ÇÒ và chÜÖng trình ki‰n thi‰t tÜÖng lai cûa Cam Ranh. Chị mua tØ cây sÓ ba ljn cây sÓ bÓn d†c ÇÜ©ng quÓc l¶  chåy vào núi Hòn RÒng và cho rào låi.
                                             *
                                    *               *
            

Chị luôn nói rằng chị ăn nên làm ra, có được một số tài sản lớn lao, chị vẫn là một người không may mắn trong đời sống hôn nhân. Trong khong næm giáp thìn (1964), do mt v gây ln trong nhà, anh Trinh đã đánh chị  mt trn rt nng. Chị hi ti sao anh đánh chị. Anh trả lời là vì chị không vâng lời anh.  Chị nói:
            -Em hÕi anh, em có l‡i gì mà anh Çánh em?.Anh trä l©i Çúng thì em bÕ qua. N‰u anh không trä l©i ÇÜ®c, thì em së thù hÆn anh tr†n Ç©i.
Anh Ãy nói:
-Tôi Çánh Ç‹ cho cô phäi bäo sao nghe vÆy.
Chị trä l©i:
            -Anh muÓn có con v® bäo sao nghe vÆy, thì anh nên lÃy cái hång ‘ iä không bi‰t ÇÜ©ng låi; Çái không bi‰t ÇÜ©ng vŠ’. Còn hång bi‰t làm æn nuôi chÒng nuôi con, nuôi bÓ mË chÒng, anh nói phäi thì ngÜ©i ta m§i nghe, còn nói trái thì không ai nghe.

 Lúc đó, chị mang bầu đứa con th by là ÇÙa con út, nay Çã 40, và cái bụng tôi bầm tím, vì anh dùng cây đánh vào. Ông HÒ Trung Dung làm giÃy chÙng thÜÖng ÇÜ©ng kính 15 phân. Chị  chåy ra ÇÜ©ng, cänh sát  ngæn låi. Cänh sát bäo:
-Không ÇÜ®c Çánh Çàn bà có bÀu!
Anh cãi:
-V® tôi tôi Çánh!
Hai cänh sát xúm låi bäo:
-V® anh , anh cÛng không ÇÜ®c Çánh. N‰u anh không nghe l©i, tôi së b¡t giam và ÇÜa anh ra tòa. 

Sau th¢ng con trai ÇÀu lòng cûa chị cho bi‰t sau khi mẹ chåy Çi, ông Ãy còn tìm nh»ng cái chày, nh»ng cây tre  Ç¥c giÃu ª khe cºa Ç‹ tôi vŠ thì Çánh n»a. Nó bäo nó Çã vÙt qua nhà ông Hai Niên rÒi.
Nhờ cảnh sát can ngăn nếu không thì chị  phải vong mạng hoặc bị thương nặng. Chị bỏ chạy ra khỏi nhà, kêu một chiếc xich lô chở đến nhà một người bạn cûa ông là ông DÜÖng Tº Anh ª ch®  Sao Mai.  Bà DÜÖng Tº Anh thÃy ngÜ©i tôi bÀm tím, bà kêu tr©i ÇÃt ôi và hÕi tåi sao. Ông DÜÖng Tº Anh cÛng kêu lên:
-Tr©i ÇÃt ôi, sao låi th‰ này?

Chị liŠn k‹ m†i viŒc cho bà nghe. Bà liŠn pha nܧc chanh cho tôi uÓng Ç‹ tan máu bÀm. Sau m¶t hÒi, chị  nh© hai ông bà ljn nhà tôi  b‰   th¢ng Hùng  và con Thu là hai ÇÙa nhÕ nhÃt  lên cho chị. Bác gái xuÓng nhà chÌ b‰ th¢ng Hùng lên mà thôi, còn mÃy ÇÙa kia ª nhà. Sáng ngày mai chị không dám vŠ,  chị nhờ ông DÜÖng Tº Anh đưa về nhà. Lúc Ãy, ông chÒng chị  Çi v¡ng, cºa khóa, trong nhà không có ai,  vì ông Ãy luôn luôn v¡ng nhà. mình. Đến đầu ngõ, ch‡ ñông PhÜÖng Ngân Hàng thy my đứa con đang ngi khóc.  

Chị hi :
-BÓ mày Çâu? Tåi sao ra Çây ngÒi?
Chúng bäo:
            -BÓ nói: tao Çi Çây rÒi th‰ nào con mË mày cÛng mò vŠ. Tao së Çánh cho ch‰t!
Th¢ng Phong bäo r¢ng không thấy mẹ về, chúng định cùng nhau lên xưởng dệt tìm mË. Không ngờ con gái  chị tên Thu vấp đá chảy máu ở ngón chân nên cả bọn phải ngồi ở đây. Con Thu ôm chân ngÒi khóc.

 Con th¢ng Phong cÙ nói Çi nói låi m¶t câu:
-Tao Çã bäo mày mà! Tao Çã bäo mày mà!
TØ ch‡ này ljn xܪng xa khoäng m¶t cây sÓ, con Thu Çau không Çi b¶ ÇÜ®c. Có chiếc xe ba bánh chạy ngang. 

Chị cho mÃy ÇÙa nhÕ lên xe ba bánh, còn chị và mÃy ÇÙa l§n Çi b¶ theo sau xe mà vŠ xܪng. ñÜa con vào xܪng xong, chị  v¶i chåy vŠ nhà lÃy cái võng và chi‰c chi‰u. Khi chị vào xܪng, ngÜ©i nhà thÀu vào m¡c võng cho chị. Nm trên chiếc võng mà khóc. Chị nghï r¢ng ông chÒng chị  låi muÓn cܧp nhà chị  lÀn n»a.

Buổi chiều, anh Trinh đến và chửi :
-ñéo mË cha mày! Mày có muÓn làm chû thì mày nói Çi!
My người nhân công ti khuyên ông ta nên nh nh li nói để gi th din cho tôi- bà ch ln ca họ. Nhưng  trước mt th® thuyŠn Çông Çúc cÛng nhÜ trܧc m¥t lÛ con còn nhÕ dåi,  đang s hãi, khóc lóc, ông cũng chng e ngi.  ông ta vn tiếp tc la li, chºi m¡ng, chng coi chị ra gì cä:
-ñéo mË cha nó! Nó muÓn làm chû nó phäi nói chÙ!
M¶t ông nhà thÀu ljn lÍ phép chào hÕi ông:
-Ông Çã xÖi cÖm chÜa?
Ông Çáp:
-Tôi đã æn ri. Tôi phäi lo thân tôi chÙ!

Chị vô cùng đau đớn trong lòng. Ông chÒng  chị là m¶t ngÜ©i ích k›, tàn ác. V® có bÀu bäy tháng mà Çánh Çæp tàn nhÅn. Và trong khi v® con nheo nhóc, ông chÌ lo thân ông. Quä thÆt ông ta là ngÜ©i Ç‹u giä, Çi tØ Ç‹u ljn Ç‹u! Vic anh Trinh đánh chị gần chết là do nhiều nguyên nhân âm ỉ lâu ngày, nhưng nguyên nhân chính là do một  người giúp việc. Chị vì bận việc kinh doanh nên thuê một  cô người làm, giá ba trăm đồng mỗi tháng. Cô này ª ÇÜ®c mÃy tháng thì chị cho nghÌ. Ông nhà tôi dùng cô ngÜ©i làm này mà ch†c tÙc chị, trä thù chị.

 Ông bäo:
-ˆn Çàng hoàng không ngon b¢ng æn vøng.Ngû v§i v® không sܧng b¢ng ngû v§i con ª.
Chị không ghen tuông nhÜng chị bi‰t rõ nói câu này trܧc m¥t chị là ông coi thÜ©ng chị l¡m rÒi. Ông còn nói nhiŠu chuyŒn nhÜ chuyŒn ông Çi chÖi gái, gp đứa ‘vô mao’ xui thiệt là xui!  Chị bèn thuê ngÜ©i khác, giá næm træm ÇÒng m¶t tháng. 

NgÜ©i làm nhà chị  ai cÛng ª ÇÜ®c vài tháng thì sinh tŒ. ‘V¡ng chû nhà, gà m†c Çuôi tôm’. Chị  Çi làm ª xܪng dŒt, bÆn bÎu suÓt ngày, chÌ thÃy m¥t ngÜ©i làm chÌ vào sáng s§m và bu°i chiŠu cho nên h† có nhiŠu t¿ do.  nhà, h† nghe anh Trinh và mË chng tôi nói xấu chị  cho nên h† sinh ra coi khinh chị. 


Cô ngÜ©i làm m§i này cÛng vÆy. Cô m§i ª hôm trܧc thì hôm sau chị  nghe ông chồng k‹ l‹ tÜ©ng tÆn vŠ thân th‰ s¿ nghiŒp cûa cô này, nào là chÒng bÕ, có con bò bán Çi. . . Chị ch£ng thèm Ç‹ š. Cô làm m§i này ti‰n nhanh hÖn các cô khác. có m chng chị chng lưng cho cô nên m§i ª vài ngày mà cô  t v coi thường  chị  ra m¥t.Vài ngày sau,  chị có công viŒc nên vŠ trÍ. BÓ mË chÒng và ngÜ©i làm Çã æn trܧc, Ç‹ phÀn cho tôi và anh Trinh. Lúc Ãy cÛng Çã bäy gi© tÓi, chị thấy cô ấy tay cầm ấm trà pha nước, vØa Çi vØa thò tay vào bình móc bã trà. Chị lin bo cô ấy không nên làm như vậy. Cô ta nói là ông bi‹u.

 
Chị nói:
-M‡i sáng bÕ h‰t trà cÛ, súc bình trà, bÕ trà m§i vào bình rÒi ch‰ nܧc sôi vào. ñ‰n trÜa thì Ç° thêm nܧc sôi. N‰u chiŠu h‰t nܧc mà trà nhåt Çi thì thêm vào chút trà. Không ai bÕ bã mà pha toàn trà m§i vì bu°i tÓi uÓng trà ÇÆm khó ngû, ngoåi trØ có khách ljn.
Nó trä l©i:
-Ông bäo.
Chị Çáp:
-Ông không bi‹u nhÜ vÆy Çâu! Nhà này tØ lâu có lŒ nhÜ th‰.

Nghe chị  nói vÆy, cô ta xuống bếp, miệng làu bàu. MË chÒng chị  cÛng xuÓng b‰p theo và nói:
-Tao nói thÆt cho mày bi‰t trên Ç©i chÌ có m¶t mà không có hai Çâu mày Öi!
Bà mË chÒng này rÃt qu› quái. Có ngÜ©i bäo tôi r¢ng coi chØng kÈo qu› nhÆp vào bà này. SÓ hị  làm sao mà bà mË chÒng nào cûa tôi cÛng qu› l¡m, nó làm sao Ãy!

Chị  nói v§i chÒng :
-Em chÌ bäo nó th‰, ch§ em có nói gì Çâu! Em Çâu có bán thÎt ngÜ©i mà bäo em trên trÀn Ç©i có m¶t không hai?
ChÒng chị chÌ vào m¥t chị  mà nói:
-Cô làm b¶, cô không hi‹u th‰ nào là có m¶t không hai à ? Cô b¡c bÆc kiêu kÿ!
Chị liŠn nói:
-Ô hay! Sao låi xäy ra viŒc th‰ này!V¡ng chû nhà, gà m†c Çuôi tôm!

 Chị  liền kêu cô giúp việc lên,  nói:
-ChÎ Ba, tôi mܧn chÎ m¶t tháng næm træm. Tôi phäi Çi làm c¿c nh†c m§i cô tiŠn trä công cho chÎ. ChÎ ª nhà n¡m chÒng tôi và mË chÒng tôi. ChÎ l¶ng hành quá, chÎ ÇÓi v§i tôi nhÜ vÆy hä? ChÎ ra khÕi nhà tôi ngay!

Chị  tr cho cô ba ngày công.  Cô xin được ng li để sáng mai ra đi. Bui sáng Çó tôi phäi Çi s§m sang nhà bác Anh nh© bác ÇÙng tên cho m¶t sÓ lô ÇÃt Ç‹ tránh viŒc ÇiŠu tra cûa Sª Thu‰. Khi cô này đi thì bà m chng cũng xách va ly ri khi nhà . Ti chị v, không có người cơm nước, chị sai con ra ngoài tim trܧc nhà mua cÖm canh cho cä nhà æn. 


Ông chồng không æn cÖm, chÌ uÓng rÜÖu. Chị ăn xong rÒi Çi t¡m.Chị  låi phäi ra Çi lo công viŒc. TÓi nào chị  cÛng phäi Çi ch‡ này ch‡ kia Ç‹ giao thiŒp. Thy  chị chuÄn bị ra ngoài, anh đứng dậy, hỏi chị  đi đâu. Chị nói:
-Tôi có viŒc phäi ra ngoài m¶t chút rÒi tôi vŠ.
Chị  vØa nói xong thì anh vung tay tát mạnh vào mặt chị làm chị đổ đom đóm mắt, và Çấm đá túi bụi vào người chị. Anh chửi chị:
            éo m cha mày! Ông chÌ có môt bà mË, bây gi© mË ông phäi bÕ nhà mà Çi. Mày phäi van xin låy løc cho mË ông vŠ. Mày mà không ÇÜa mË ông vŠ thì ông ch¥t chân mày!
Chị  trä l©i:
-Tôi bi‰t bà ª Çâu mà tìm!

Ông xông vào Çánh, chị  chy ra ngoài đường, ông rượt theo ljn cây xæng cûa ông MÜ©i GÃm. Lúc bÃy gi© chị  ª Ngã TÜ Bäy Hi‰n, xܪng dŒt ª bên trong, còn nhà riêng cûa chị  ª m¥t tiŠn quÓc l¶ I, ÇÜ©ng Lê Væn DuyŒt, qua bên kia ÇÜ©ng m¶t Çoån là bŒnh viŒn Vì Dân

Cảnh sát  đứng gác trước trạm xăng thầy vậy bèn ngăn cản. Bà mẹ chồng sau đó mấy tháng, không ai chứa nên trở về nhà. ñặc điểm của hai mẹ con ôngTrinh là luôn bỏ nhà ra đi, m‡i næm vài bÆn, Đi chán lại về. Từ buổi đó, cuộc sống gia đình thêm nặng nề. Anh Trinh phần thì có hiếu với mẹ bênh mẹ, phần thì tự ái của một người đàn ông không làm được việc gì nên sinh ra thù hÆn chị, m¥c dù cä nhà anh không làm ra tiŠn, m¶t mình chị phäi nuôi tÃt cä.

Trong th©i gian chị  lo viŒc kinh doanh thì chÒng chị  không gíúp Ç« gì cả.   Ông Çã bÕ nhà Çi vài bÆn khá lâu. Ông lÃy tiŠn chị  nhiŠu thì Çi lâu, còn lÃy ÇÜ®c ít thì Çi ng¡n hån hÖn.Sau này, khi sºa nhà, chị  tìm thÃy nh»ng bÙc thÜ tình cûa ông trao Ç°i v§i m¶t ngÜ©i Çàn bà khác. Cu¶c Ç©i cûa chị thÆt kh° l¡m! Chị  không thÃy cái gì ÇËp Çë, nên thÖ trong cu¶c sÓng tình cäm cûa chị! 

 Những chuyện anh Trinh đối xử tệ với chị, các con chị  đều chứng kiến. Sau này, khi trưởng thành, chúng đã hiểu chị, và có cảm tình với mẹ hơn là với cha. Riêng con Toan thì thích thú khi thấy chồng tôi đánh tôi. Nó còn xúi ông đánh tôi. Sau khi tôi cÃt cái ch®, con bé Ng†c Bích cho tôi bi‰t gÀn Çó có m¶t thÀy bói hay l¡m. Tôi thº ljn coi, tôi ÇÜa cho thÀy hai chøc. 


Ông thÀy xem bói bäo:
- Có m¶t ngÜ©i Çàn ông ch‰t trÈ hay ghen l¡m, oan hÒn cÙ theo tôi quÃy rÀy mãi. HÒn này ghen v§i ông chÒng bây gi©, bà làm cái gì, ông cÛng luôn tìm cách quÃy phá bà.
Con gái tôi rÃt xinh ÇËp, låi có gi†ng thanh tao, dÎu dàng nhÜng Çôi lúc rÃt khûng khi‰p. Tuy tu°i còn nhÕ, cháu nói næng và hành Ƕng rÃt tai quái, nó xúi chÒng tôi hành hå tôi, làm cho tôi kh° sª vô cùng. ñ‰n n‡i ông chÒng tôi phäi nói:
- Con Toan nó kÿ cøc l¡m. Tôi không hi‹u tåi sao nó cÙ tìm cách chia rë tôi v§i bà.

Cháu bäo tôi r¢ng  cháu mang bŒnh hai ‘nhân cách’ khác nhau. Chị nghï có lë Çúng. Cháu nºa mang tính cách hiŠn lành cûa tôi nhÜng cÛng lúc mang tính hung d» cûa bÓ cháu. HiŒn nay cháu sÓng ª Arizona, chÒng làm phi công, có ba con, næm cháu. ThÌnh thoäng cháu vŠ thæm tôi. NhÜng tính tình cháu vÅn n¡ng mÜa bÃt ch®t.

 Mặc dù ngoài thương trướng, chị là một người phụ nữ thành đạt, có tiền của, uy tín, nhưng trong gia đình, chị là người đàn bà bị chồng đánh chửi. Có thể cái số của chị như vậy, một cái số không được chồng yêu thương như những người đàn bà khác. Mặt khác, chị là người theo đạo Chúa, đã lấy chồng thì phải theo trọn kiếp, không thể để cho gia đình tan vỡ. 

Đó là lý do duy nhất khiến cho chị không thể bỏ chồng, cứ cam lòng chịu đựng bao nỗi đắng cay. Cứ sống chung mãi và sinh được bảy con với nhau. Hơn nữa, chị không muốn bỏ chồng vì muốn giữ danh dự cho chị và cho gia đình. Chị sợ người ta bảo chị ỷ của khinh người. Đó là câu nói thường xuyên của bà mẹ chồng trước của chị. 


Lúc bấy giờ bốn ngàn đồng rất lớn. Anh hút thuÓc phiŒn nên cÖ th‹ suy nhÜ®c. Anh cÛng bäo chị ÇÜa tiŠn Ç‹ mua thuÓc b¡c b° dÜỡng. M‡i thang thuÓc bÓn næm ngàn mua vŠ ngâm rÜ®u. Chị mua cá thÎt ÇÀy Çû cho chÒng con. Tû lånh chị hÒi Çó rÃt to, ch£ng khác gì bên MÏ bây gi©, chÙa Çû thÎt cá, rau quä. Ngày xÜa, mË chị  ÇÓi Çã v§i bÓ chị th‰ nào thì nay chị ÇÓi chÒng cÛng vÆy. ñ‰n b»a æn, chị x§i cÖm hai tay ÇÜa cho anh! M¶t ngÜ©i bån cûa anh Trinh ljn nhà thÃy vÆy Çã tÕ vÈ b¿c tÙc vì chị quá cung kính v§i m¶t ngÜ©i chÒng Çã ÇÓi xº tàn nhÅn v§i chị!

Tuy vÆy, anh vÅn không vØa lòng. Anh nghĩ chị giàu có mà không chiều chuộng thú vui riêng của anh. Do đó, anh đã lấy chìa khóa tủ lấy tiền của chị mà đi hút thuốc phiện. Một lần, chị  bỏ quên chìa khóa tủ, khi ra đến xưởng dệt chợt nhớ bèn quay về . Chị nh§ chị bÕ quên ª lavabo rºa m¥t. Khi chị  vŠ, thng con trai của chị đưa xâu chìa khóa cho chị. Chị hÕi nó con thÃy chìa khóa ª Çâu. Nó Çáp:
- Con Çang ngû thì bÓ Çánh thÙc con dÆy. Con Çi ra rºa m¥t thì thÃy xâu chìa khóa tåi bÒn rºa m¥t.
Chị bi‰t ông chÒng  Çã mª tû lÃy tiŠn. Chị tin con chị.. ThÌnh thoäng chị giao chìa khóa bäo con  mª tû lÃy vài chøc ngàn. Sau con chị  bäo:
-TØ nay, mË ÇØng giao chìa khóa cho con n»a. ThÃy con cÀm chìa khóa vào là bÓ vào theo xin tiŠn.

Chị bèn mở tủ thấy mất hai chục ngàn đồng. Chị tìm trong kệ sách và cuối cùng thấy trong một túi áo thấy có tiền giấu. Chị  bèn cất vào tủ. Ban đêm, chị và anh chung phòng nhÜng khác giÜ©ng. Anh Trinh về, tôi thấy anh trằn trọc không ngủ được. Chị  giä cách lên giÜ©ng n¢m ngû nhÜng vÅn hé m¡t theo dõi anh. Đêm sau, anh cũng trăn trở không yên, vừa hút thuốc vừa đăm chiêu. Qua ngày thứ ba, sợ anh lo nghĩ và tiếc tiền mà sinh bệnh nên chị  nói :
-Anh Trinh Öi, tôi thÃy 20 ngàn Ç‹ trong áo nên Çã bÕ vào tû ri.
Anh Trinh nói:
-ThÜ©ng ngày thÃy bà nóng näy. Cái gì cÛng nói Àm lên,  th‰ mà thÃy 20 ngàn, ba ngày hôm nay bà không nói gì cä Ç‹ cho tôi mÃy hôm nay nghi ng© mË tôi!

Ông nói cho chị  bi‰t Çêm nào ông cÛng Çi rình mË ông. Chính chị  cÛng bi‰t viŒc này. Nhà chị bÓn tÀng nhÜng m†i ngÜ©i chÌ ngû ª tÀng hai.TØ phòng chị  lên phòng mË ông    m¶t Çoån, Chị ghé m¡t qua song cºa nhìn thÃy ông ÇÙng ngoài nhìn vào phòng.

 MË anh m¥c áo cánh, bên trong có may cái túi, thÃy túi phÆp phÒng tܪng là túi  ÇÀy tiŠn nhÜng anh không dám thò tay lÃy. Anh ngÀn ngØ rÒi bÕ xuÓng lÀu. ThÃy anh quay xuÓng, chị v¶i trª vŠ giÜ©ng n¢m yên Ç‹ cho anh không bi‰t là chị theo dõi anh!Anh Çû thÙ bê bÓi, rÃt hung d» v§i v® con, nhÜng ÇÓi v§i mË rÃt có
hi‰u.  Ông nói:
-MË tôi là æn mày  vÅn là ngÜ©i ÇÈ ra tôi. Tôi luôn luôn tôn kính.
Chị  nh¡c låi l©i ông Çã nói:
-MË æn c¡p thì sinh  con æn c¡p!

MÃt tiŠn nhÜng anh không dám phàn nàn v§i mË.ChÒng  nhÜ th‰, gia Çình chÒng nhÜ th‰ ch£ng khác gì ÇÎa ngøc, chị vô cùng chán chÜ©ng nhÜng phäi chÎu Ç¿ng. Lúc bÃy gi© cä làng chị di cÜ vào trong HÓ Nai.Gia Çình chị vào, mà gia Çình chÒng cÛ cÛng vào. Lúc trܧc chị chê nhà h† thÃt ÇÙc nhÜng nay chị låi g¥p ông chÒng phá tán nhà cºa vä hành hå v® con, m†i s¿ so ra còn tÒi tŒ hÖn trܧc rÃt nhiŠu. Lúc trܧc chị có th‹ nói do mË ép gä, nhÜng nay duyên n® là do chị quy‰t ÇÎnh. 


Muôn s¿ tåi chị  cho nên chị không dám hé môi, không dám bÕ chÒng vì s® chúa trØng phåt và s® làng xóm chê cÜ©i chị và gia Çình . Anh Trinh cÛng bi‰t nhÜ®c Çi‹m cûa tôi nên anh càng æn xài và hành hå chị.

 Anh nói:
-Tao thách mày bÕ tao!.
 Trܧc  tháng 4- 1975, tình hình rÓi reng, cÖ mÃt nܧc Çã bày ra trܧc m¡t. Th©i này, chị cho ngÜ©i ta vay mu®n rÃt nhiŠu. Trܧc ngày 30-4 mÜ©i ngày, có ngÜ©i trä tôi 20 triŒu. Ch¡c sau  Çó h† ti‰c l¡m.  Còn ngÜ©i vay ba triŒu,  kÈ mÜ®n næm triŒu thì nhiŠu không k‹ xi‰t. Næm 1991, chi trª vŠ ViŒt Nam m¶t lÀn; næm 2000, Chị trª vŠ lÀn thÙ hai, chị ÇŠu không hÕi tiŠn ai h‰t. Chị Çi thæm các ngÜ©i quen, thÃy ai nghèo kh° chị ÇŠu cho tiŠn. 

ThÃy nhng người tiểu đường bÎ cÜa chân, mù m¡t, chị khóc, và con chị cÛng khóc theo. Chị cÛng cho h† tiŠn båc Ç‹ sinh sÓng qua ngày. Næm 1991, tôi vŠ thæm chÓn cÛ, khu Ngã TÜ Bäy HiŠn, thì cänh cÛ còn Çó mà ngÜ©i xÜa không còn. 

Trong gia Çình, chị mang nhiŠu n‡i kh° tâm, song ra ngoài, ai cÛng quš m‰n chị. M¶t vài ngÜ©i nói v§i chị  r¢ng chị sung sܧng, không ai b¢ng chị. Ngay cä t°ng thÓng ThiŒu cÛng thua chị!Chị cho r¢ng Çó là luÆt bù trØ.

4

Trước tháng 4-75, quang cảnh trước đại sứ quán Mỹ
             

Tháng 4-1975, Sài Gòn s¡p mÃt. Chị Çánh ÇiŒn tín sang Singapore bäo con r‹ chị là m¶t phi công MÏ hãy vŠ cÙu gia Çình. Ngày 12, con r‹ chị bay vŠ, song tôi không bi‰t lÓi ra nên con r‹ chị låi bay Çi. ChiŠu 13, chị vào khu xây cÃt cûa chị, rao bán m‡i cæn 10 lång vàng. Ai trä 9, 8, hay 6, 7 lång tôi cÛng bán. Chị chÌ thâu vàng không lÃy tiŠn ViŒt Nam. Chị bán ÇÜ®c tÃt cä 40 cæn. Trong khi Çó b†n c¶ng sän n¢m vùng tåi khu v¿c này ra m¥t ngæn cän dân chúng mua nhà. Khu Bäy HiŠn là khu lao Ƕng, có nhiŠu c¶ng sän ngÜ©i Quäng Nam, Quäng Ngãi hoåt Ƕng. H† ghét  chị, h† muÓn b¡t nhÜng h† không ra tay vì s® l¶ cÖ sª. 

Chị lúc Çó vô tình, bu°i chiŠu thÜ©ng Çi vào trong các khu này. Có nhiŠu ngÜ©i thÜÖng tôi. ThÃy tôi Çi vào, h† giä cách Çi ra, mát nhìn th£ng, hay nhìn ra hai bên, nhÜng miŒng h† nói nhÕ:
            -Bà Lài! ñi zìa Çi!
Chị chuÄn bÎ mang g†n nhË, chÌ mang hai b¶ lÜ«ng long triŠu nguyŒt và hai va ly Çô la, vàng, håt xoàn. Chị  g¥p cha Nghïa, cha Nghïa bäo tôi nên mua tàu. Cha bäo mua tàu Ç¡t, khÕäng 20 triŒu. Chị  bäo cha cÙ mua, chị   së trä tiŠn. Cha nói cha së Çem theo trÈ con trong tråi mÒ côi. Tôi ÇÒng š. Chị nói  chÌ cÀn 8 ch‡, còn chª bao nhiêu ngÜ©i là tùy cha. 

Ngày 19, con chị g†i ÇiŒn thoåi là Çã mua thûy phi cÖ, và sáng 20-4, con chị bäo m†i ngÜ©i hãy ra CÀn Giu¶c, tåi Çây có con sông nhÕ. NhÜng CÀn Giu¶c xa Sài Gòn và cÛng không còn an ninh n»a, có th‹ quân c¶ng sän Çã ÇÀy xung quanh VÛng Tàu, Bà RÎa và các vùng lân cÆn. N‰u chị bÎ b¡t thì cä nhà không ai cÙu. Chị  tính xin ông thÎ trܪng VÛng Tàu cho phép con chị Çáp xuÓng nÖi Çây nhÜng ljn 6 gi© thì con chị bäo không kÎp n»a.

  Sáng 21, con r‹ chị vào tòa Çåi sÙ MÏ ª Saigòn. Vào lúc 9 gi© sáng, con chị g†i vŠ bäo chÌ mang m‡i ngÜ©i m¶t b¶ quÀn áo mà thôi. ñ‰n 9.30, con  hị  mang xe tòa Çåi s٠ljn Çón chị và ba ÇÙa con gái vào Tân SÖn NhÃt. Trܧc khi ra Çi, chị trao cho các con  m‡i ÇÙa ba lÜ®ng vàng Ç‹ räi d†c ÇÜ©ng n‰u bÎ cänh sát hay ai ngæn chÆn. 


Chị vào c°ng Tân SÖn NhÃt, thÃy cänh sát và quân cänh ÇÙng gác ÇÀy. Chị rÃt lo s® vì trong xe mang nhiŠu thÙ. Không ng© cänh sát và quân cänh thÃy xe tòa Çåi sÙ thì giÖ tay chào. Vào bên trong sân bay, thì xe quay ra chª chuy‰n thÙ hai gÒm chÒng và ba con trai. Th‰ là gia Çình chị tám ngÜ©i lên phi cÖ MÏ sang Phi LuÆt Tân ª m¶t tuÀn lÍ, sau sang Çäo Guam. 


Tåi Çây, gia Çình chị ÇÜ®c ngÜ©i MÏ Çón ti‰p nÒng hÆu. Ban ÇÀu, chị buÒn chán, ch£ng thi‰t æn uÓng gì cä. Ngày nào, ngÜ©i MÏ cÛng lái xe ljn Çón gia Çình chị Çi æn. Hai ngày sau, ngÜ©i ViŒt Nam ÇÜ®c phi cÖ MÏ ÇÜa sang khá nhiŠu. ñ‰n b»a æn, ngÜ©i ViŒt Nam x‰p hàng tØ ch‡ nhà æn cho ljn nÖi chị ª. 

Sau h† ÇÜa gia Çình chị vào  cÜ xá sï quan thì tÓt hÖn là ª ngoài. Lúc gia đình chị di chuy‹n b¢ng máy bay thì các ngÜ©i MÏ ra Ç«  xuÓng máy bay, và ÇÜa bánh trái cho cả ngà chị æn. Cả nhà chị ngÒi trên gh‰, nh»ng phø n» MÏ bÜng các khay thÙc æn, thÙc uÓng Çi qua trܧc m¥t  m©i m†c, ai thích æn món nào thì cÙ lÃy.


Trܧc1975, th¢ng con trai ÇÀu lòng  cûa chị du h†c tåi San Diego,  Çã ÇÜ®c næm næm, Çang h†c Master. Chị bäo nó xin các giáo sÜ bäo tr® chị   ra khÕi tråi nhÜng cháu còn nhÕ, không rõ s¿ viŒc nên viŒc không thành. N‰u cháu nói rõ là xin bäo tr® ra khÕi tråi, còn vŠ kinh t‰, gia Çình së t¿ túc thì công viŒc Çã nhanh chóng hÖn. May m¡n thay, hai thàng sau, gia Çình chị ÇÜ®c m¶t h† Çåo ª Dakota bäo tr®. Gia Çình chị thu¶c diŒn Çông ngÜ©i, không bi‰t nói ti‰ng Anh. H† yêu cÀu chị cho h† m¶t tÃm hình. 


Chi  ra Çi, bÕ h‰t m†i thÙ ª nhà, may sao trong xách tay cûa chị còn mÃy  tÃm hình. Có lë h† thÃy gia Çình chị æn m¥c khá tÜÖm tÃt, nên h† chÃp thuÆn. Ông cha hÙa së ki‰m viŒc cho chị làm. Ông hÕi  chịcó bi‰t nÃu æn không. 

Chị Çáp có. Ông cha bèn giao chị công viŒc nÃu æn cho bÓn ngÜ©i, Ƕc thân, lÜÖng tháng 300 Çô. Té ra khi vào làm viŒc chị m§i bi‰t là nÃu æn cho bÓn ông cha. Sau hai tuÀn, chị  lãnh 125 Çô, vì còn phäi trØ tiŠn n† tiŠn kia. Ÿ ÇÜ®c vài b»a, th¢ng con chị bÎ bŒnh, chị phäi mua Health Insurance.  Chị làm giÕi, ngoài nÃu æn còn d†n dËp nhà cºa nên ÇÜ®c tæng 350, rÒi 400 Çô. Chị mܧn m¶t apartment, giá 190 m¶t tháng. 


M¶t hôm ông cha ljn thæm, mª tû lånh thÃy có gà, khoai tây. Ông hÕi chịcó tiŠn không. Chị Çáp có. Ông bäo không nên gi» tiŠn ª nhà, phäi bÕ vào nhà bæng. Ông bäo hôm sau chị mang tiŠn ljn Ç‹ ông bÕ vào ngân hàng. Hôm sau, chị mang tiŠn ljn, nh© ông bÕ tiŠn vào nhà bæng. Lúc vŠ, ông giao cho chị  m¶t t© biên nhÆn Çã mua hàng cho tôi16 Çô. Chị theo biên nhÆn trä tiŠn cho ông. ña sÓ ngÜ©i di cÜ, tÎ nån phäi nh© chính phû tr® cÃp, riêng gia Çinh chị t¿ túc.

            Ÿ Dakota ljn tháng 8, 9, 10, tuy‰t xuÓng. NgÜ©i ViŒt s® lånh bÕ Çi. NgÜ©i MÏ chê dân ViŒt hèn nhát, s® lånh. Chị n°i t¿ ái, g†i ÇiŒn thoåi cho con  là chị không vŠ Cali. Con chị cÛng nói r¢ng mË ª Dakota yên tïnh, còn San José loån l¡m, chÌ vì 20 Çô mà chúng nó gi‰t ngÜ©i! Con trai chị  Ç‰n, mua nܧc m¡m, tÜÖng, chao cho chị. 


M¶t nhóm Tin Lành ljn thæm chị m¥c dù chị theo Thiên Chúa giáo. Nhóm này cÛng bäo lãnh m¶t sÓ dân ViŒt Nam.H† nh© chị ra phi trÜ©ng Çón. Ông chồng chị cÛng bi‰t ti‰ng Anh nên h† mܧn ông làm thông dÎch viên, m‡i tháng 400. NhÜ vÆy, hai v® chÒng chị   lãnh 800. V§i sÓ tiŠn này, chị có th‹ trä tiŠn h†c cho các con . 


Chúng chæm h†c và tích c¿c làm viŒc vì chúng hi‹u s¿ khó khæn ª bu°i ÇÀu cûa m¶t gia Çình di dân, tÎ nån. Các con chị bu°i sáng Çi h†c, bu°i chiŠu Çi làm. ñÙa Çi làm ª tiŒm Hamburger, ÇÙa Çi bán ª ch®. Con Çi, mË ÇÙng trܧc cºa nhìn theo mà khóc. MÃy næm tr©i chị nh§ ViŒt Nam. ñêm nào chị cÛng mÖ vŠ ViŒt Nam.

 Chị bay trên ng†n cây,   c¶ng sän ª dܧi la hét và Çu°i b¡n theo chị. Chị k‹ chuyŒn này v§i nhiŠu ngÜ©i quen m§i bi‰t r¢ng hÀu h‰t ngÜ©i ViŒt Nam tÎ nån ÇŠu có nh»ng cÖn ác m¶ng nhÜ chị.  Chị buÒn l¡m. Chị buÒn vì n‡i niŠm riêng tÜ mà cÛng buÒn vì khung cänh xung quanh. Các linh møc ngÜ©i MÏ rÃt tÓt, h† Çã giúp Ç« gia Çình chị trong lúc ban ÇÀu. 


            Ÿ Dakota, ÇÜ®c 11 tháng. Chị nhÆn thÃy khí hÆu lånh lëo, sÓng ª Çây khó phát tri‹n cho nên chị quy‰t ÇÎnh Çi ch‡ khác sinh sÓng. Tháng tÜ, tuy‰t tan, chị lái xe Çi 9 ti‹u bang ghé thæm bån bè và xem xét tình hình, cuÓi cùng chị quy‰t ÇÎnh vŠ California. Ÿ Çây có chÎ tôi , có các cháu, và con chị h†c. Chị bèn báo cho ông cha xin nghÌ. VŠ Cali, chị sang m¶t nhà hàng v§i giá 55 ngàn, nhÜng sau khi nghiên cÙu, h† bäo chị không Çû ÇiŠu kiŒn vì chị không chuyên ngành nÃu æn. Chị bèn vŠ San José, sang nhà hàng Taco Rico bán ÇÒ MÍ ª ÇÜ©ng 13.  


H† dåy cho chị hai tuÀn thì chị n¡m ÇÜ®c bí quy‰t làm thÙc æn MÍ. NgÜ©i  MÍ làm thÙc æn låt nhách, chị bèn cho thêm b¶t ng†t, håt tiêu cho nên thÙc æn ÇÆm Çà hÖn, ÇÜ®c khách hàng khen ng®i. Chị bán thêm nܧc ng†t và m¶t vài thÙ khác. Vào m¶t b»a n†, bu°i trÜa chị ra xe n¢m ngû, con tôi thay tôi ÇÙng bán hàng. Có m¶t ngÜ©i thanh niên vào mua nܧc ng†t. Con tôi hÕi:
-Sao anh không mua thÙc gì æn?
Khách trä l©i:
            -Tôi không bi‰t mua thÙ gì.
Con tôi hÕi:
            -Anh ngÜ©i nܧc nào?
Khách Çáp:
            -Tôi ngÜ©i ViŒt Nam.
Con tôi trä l©i:
            -Tôi cÛng là ngÜ©i ViŒt Nam.

Con tôi v¶i chåy ra xe báo tôi bi‰t là có m¶t thanh niên ViŒt Nam vào mua hàng. Lúc bÃy gi© ª Cali rÃt it ngÜ©i ViŒt Nam, cho nên thÃy ai là ngÜ©i ViŒt Nam thì mØng r«, quš tr†ng vô cùng. Bu°i ÇÀu tÃt cä chÌ có 8 gia Çình. G¥p chị, anh ÇŠ nghÎ chị t° chÙc m¶t bu°i h†p m¥t ngÜ©i ViŒt ª Çây. Anh cÛng ÇŠ nghΠchị làm món gì æn cho bu°i h¶i ng¶ này. Tôi hÕi bà Phª HiŠn VÜÖng vŠ cách nÃu phª. Bà chÌ cho chị cách nÃu phª. ñåi khái là nÃu nܧc phª b¢ng xÜÖng bò, bÕ vào m¶t ít hÒi, båch quä và gØng.

Con gái chị Çi h†c vŠ, cùng chị Çi ch® mua thÎt bò. Lúc bÃy gi© thÎt bò ª MÏ lÃy ra bán ÇÜ®c vài ngày thì h† bÕ Çi vì quá hån.Còn xÜÖng bò thì h† chÃt ÇÓng vào bao rÒi Çem bÕ vào thùng rác. Ông già bán thÎt bò thÃy chị là di dân bèn bÕ tÃm bäng giá rÒi cho không . 

Chị xin cä mÃy bao xÜÖng bò vŠ. Bãy gi© chị  chÜa mua ÇÜ®c các tô Ç¿ng phª, bên MÏ lúc này chÌ có các Çïa sâu. Không có ÇÛa và mu°ng. Sau chị  mua ÇÜ®c m¶t sÓ Çũa NhÆt. Ai æn cÛng khen phª tôi nÃu rÃt ngon . ñiŠu này ch£ng có gì là lå, cÙ nhiŠu xÜÖng, nhiŠu thÎt thì ngon thôi. Sau chị mª tiŒm phª tåi Çây, rÃt Çông khách.


Nhà hàng cûa chị  ª  dÜ©ng 13, San José là nÖi tø tÆp Çám trÈ xì ke, ma túy. Chị nghï r¢ng nÖi này không tÓt cho các con . Chị có th¢ng cháu r‹ giÕi ti‰ng Anh, v® nó ngày xÜa Õ ViŒt nam làm sª MÏ, nhà ª Santa Clara gÀn trÜ©ng h†c, báo cho bi‰t là gÀn khu nhà cûa nó có treo bäng bán nhà. Lúc bÃy gi© Çã 12 gi© trÜa, chị v¶i cùng nó ljn xem. Trên ÇÜ©ng Çi,  chị s® h† Çã bán mÃt.  May m¡n thay, khi chị ljn, tÃm bäng bán nhà vÅn còn. Chị g¥p chû nhà, h† Çòi 70 ngàn. Chị mua 65.500 Çô. GÀn Çó có ch®. Chị bèn sang cái tiŒm Çang Çông cûa chị Ç‹ mua  cºa hàng tåi ch® này. 

Trܧc Çây, h† trä 12 ngàn, tôi không bán. Lúc bÃy gi© tôi bán cho bà Phúc v§i giá bÓn ngàn. Bà này trä dÜ®c 2500, còn n® 1500. Lúc thì bà trä  200 Çô, lúc ba træm Çô, sau thì trä m‡i tháng hai ba chøc. Th©i gian này, chị Çã mua bÓn cæn nhà ª Santa Clara, con cái ÇÙa nào thành gia thÃt thì chị  cho m¶t cæn. Còn v® chÒng chị  ÇÙng tên mua m¶t cæn. 

Ông chòng chị  không b¢ng lòng, ông chºi th¢ng William  vì nó bäo r¢ng nó h†c ÇÜ®c bác sï là do bÓ nó Ç‹ låi cho nó 50 ngàn.  Ông bäo con thì ÇÙa nào lo thân ÇÙa Çó, cÀn gì phäi sÓng dè sÈn c¿c kh°. Ông bäo chị  bán nhà Çi lÃy tiŠn xài cho sܧng. Chị bäo r¢ng nhà bây gi© rÈ. Bán Çi thì tiŠn n† tiŠn kia ngÜ©i ta æn h‰t, không còn ÇÜ®c bao nhiêu. Chị mua thêm m¶t vài cæn nhà nhÜng giÃu chÒng chị. 

            Chị buôn bán ª Sata Clara. Cºa hàng cûa chị  Çã bÎ cܧp nhiŠu lÀn. Khi mua låi cºa hàng, ngÜ©i chû cÛ d¥n chị  là phäi cÃt h‰t tiŠn, chÌ Ç‹ låi vài chøc tiŠn lÈ Çû thÓi mà thôi. LÀn ÇÀu tiên, cܧp vào và lÃy ÇÜ®c vài chøc Çô. Chị nghï cách chÓng cܧp. Chị ngæn thành hai cæn, bên ngoài là cºa hàng, bên trong, cånh ch‡ thu tiŠn là m¶t cæn phòng nhÕ, có các con chị trong Çó. Chị làm m¶t cái chuông ª bên trong, còn bên ngoài, dܧi chân chị là cái nút báo Ƕng.  Chị d¥n con khi nghe chuông b¡o Ƕng thì phäi xông ra và báo cänh sát. 


M¶t hôm, m¶t tên cܧp vào, con  chị xông ra, Çánh mÃy tên cܧp bên ngoài, còn chị thì vÆt l¶n v§i tên cܧp ª bên trong.  Khi cänh sát ljn thì chị Çã b¡t g†n các tên cܧp. MÃy lÀn sau cÛng vÆy. Thành ra cänh sát m‡i khi nghe cºa hang chị  báo Ƕng là h† cÜ©i bäo r¢ng h† së ljn mang b†n cܧp vŠ chÙ không cÀn phäi Ƕng thû. Chị  n°i danh là bà già b¡t cܧp.Chị làm ÇÜ®c nhÜ vÆy là do chị can Çäm, có mÜu k‰, låi ÇÜ®c các con  y‹m tr®. Ngoài ra có lë do chị có sÙc khoÈ, nhÃt là ÇÜ®c luyŒn tÆp võ nghŒ khi còn nhÕ m¥c dÀu mÃy chøc næm Çã bÕ quên!

 NhiŠu ngÜ©i ViŒt Nam quen bi‰t chị ª San José g¥p chị rû vŠ San José bán phª trª låi. Chị vŠ San José thæm, thÃy có m¶t ngÜ©i Pháp treo bäng bán m¶t cæn phÓ 75 ngàn. Cæn phÓ này r¶ng ba gian, chia thành ba cºa hàng bán r܆u, ÇÒ c° và uÓn tóc. Chị thÃy San José xô bÒ,  không thích, chị trª låi Santa Clara. NhÜng m¶t s¿ kiŒn xäy ra làm cho tôi chán Santa Clara. Tåi cái ch® cûa chị, b†n cܧp vào vi‰ng ban Çêm, sau chúng l¶ng hành, cܧp gi»a ban ngày. Tåi th©i Çi‹m này, khoäng10 gi© sáng, chúng cÛng vào vét såch, ch£ng s® gì ai. 

ThÃy vÆy, chị bi‰t Çó là m¶t ÇiŠm không tÓt, có lë sÓ phÆn bu¶c chị phäi tØ giã Santa Clara Ç‹ vŠ San José. Chị bèn trª låi San José, mua cæn phÓ cûa ngÜ©i Pháp. Chị trä giá 73 ngàn Çô thì h† bán. Chị mua m¶t cæn nhà khá r¶ng giá 140 ngàn, là cæn nhà chị  hiŒn ª, nay giá khoäng triŒu mÃy. Ngày 13-8-1983, chÒng chị ch‰t.

Sau khi sang MÏ, ông chồng chị  cÛng Çi làm, m‡i tháng vài træm, ThÌnh thoäng ông Çi nhÆu v§i các bån bè cûa ông. Lúc Çi thì m¶t xe ông lái,  lúc vŠ thì hai xe ÇÜa vŠ, Ông say không lái ÇÜ®c, m¶t ngÜ©i bån phäi ÇÜa ông vŠ. M¶t ngÜ©i khác lái xe cûa bån ông Ç‹ ông này có xe mà vŠ, Cu¶c sÓng cûa ông « MÏ là vÆy. Ngày hôm Çó là m¶t ngày thÙ bäy,  tháng tÜ. NhÜ thÜ©ng lŒ, chÒng chị Çi nhÆu v§i bån bè cho ljn chiŠu m§i vŠ trong khi chị bÆn viŒc kinh doanh vŠ rÃt tÓi. Ông  có phòng ngû, phòng t¡m riêng,  sáng chû nhÆt thÃy ông chÜa dÆy, chị  tܪng ông ngû trÍ. 


Chị  mở cửa bước vào thì thấy ông kêu rên  luôn miệng, thân hình vặn vẹo một cách khổ sở. Chị bèn gọi 911 đưa chồng đến bệnh viện. Tại đây họ khám phá ra chồng chị bị ung thư phổi. Bác sĩ cho chồng chị uống thuộc giảm đau và  dùng hóa tri. Hóa trị làm đầu rụng tóc, miệng và thân hình bốc mùi hôi. 
  Ông  ª trong phòng cÃp cÙu khoäng mÜ©i ngày, m‡i ngày hÖn ba ngàn Çô.Sau ra phòng ngoài, m‡i ngày 300 Çô. Ba bÓn tháng trong bŒnh viŒn, bŒnh phí ljn hÖn 100 ngàn Çô. Bäo hi‹m trä 80%, gia Çình trä 20%.


 Trong khi bệnh, quá đau đớn, chồng chị chửi mắng chị, rằng vì chị mà đời anh khổ. Con cháu, bạn bè, bà con anh vào, anh hết lời tố khổ chị. Rằng chị cậy có tiền của khinh miệt chồng con và họ hàng nhà chồng. Chị là con đàn bà dâm đãng, thường lấy cớ ra ngoài giao thiệp để tẳng tịu với bọn đàn ông lưu manh..Anh chửi mắng các linh mục vào thăm, anh dùng hết lời nặng nề để kết án họ là bầy quạ đen bu quanh các xác chết, là thực dân tàn ác, vô nhân đạo...

 Anh điên và ghen tuông nhưng anh là người  hèn yếu . Anh chỉ ghen bóng ghen gió và chửi đổng, trong khi đó có những đàn ông ghen ghê gớm đã dùng vũ lực hay mưu thâm kế độc để trả thù vợ. Có ông trung úy nọ, hận vợ lăng nhăng sao đó, mỗi lần sau khi ân ái đã dùng súng chọc vào cửa mình vợ dọa giết. Có ông giết ba đứa con rồi tự tử.


            Sau khi chÒng  mÃt, chị phát tri‹n ngành ÇÎa Óc. Tåi trung tâm thành phÓ, có m¶t cæn nhà Çòi 140 ngàn. Chị nh© luÆt sÜ mua. Chị bäo ông có th‹ mua v§i giá 125 ngàn. Ông trä 120 ngàn và  chị mua ÇÜ®c. Sau Çó, chị ti‰p tøc mua building k‰, h† không bán nhÜng sau h† cÛng bán cho chị.Chị  ti‰p tøc mua các building bên cånh. DÀn dÀn chị mua các block 7 ,8. CÙ th‰ mà phát tri‹n.
                       
Nay kinh t‰ MÏ suy thoái, nhiŠu ngân hàng v« n®, hàng loåt nhà mua không trä n°i tiŠn vay ngân hàng nên bÎ Çem ÇÃu giá. Chị Çã giäm giá cho các ngÜ©i thuê nhà, thuê tiŒm cûa tôi, tØ 9 ngàn xuÓng 6,7 ngàn, ho¥c tØ ngàn rÜ«i xuÓng 8,9 træm. Nh»ng ai thÃt nghiŒp, không trä tiŠn nhà thì tôi Ç‹ cho h† ra. Tôi thiŒt håi næm nay khoäng m¶t træm ngàn. DÅu sao, tôi không thiŒt håi nhiŠu vì tôi mua nhà tØ lâu v§i giá rÈ.
           
            Næm nay chị Çã 85 tu°i, vÅn còn khÕe månh, vÅn lái xe, vÅn ra væn phòng làm viŒc. NgÅm nghï låi cu¶c Ç©i, chị bảo rằng  con người có số mạng, chẳng ai tài ba gì. Hạnh phúc hay khổ đau là do "định số; "tử sinh hữu mạng, phú quý tại thiên".Không ai hoàn toàn hạnh phúc cũng không ai hoàn toàn đau khổ. Được cái nọ, mất cái kia.

Ti Vit Nam, chị đã thành công trong lãnh vực địa ốc. Sang Mỹ, chị cũng hoạt động không ngừng trong nhiều lãnh vực, đặc biệt là về địa ốc và nhà hàng.  Tuy nhiên, vŠ m¥t gia Çình, chị là m¶t ngÜ©i Çàn bà kém may m¡n. Hai lÀn thành lÆp gia Çình chị  ÇŠu g¥p nh»ng chuyŒn Çau thÜÖng. Cä hai ông chÒng, cä hai mË chÒng ÇŠu hành hå chị m¥c dÀu chị h‰t lòng cung phøng, dâng hi‰n. 

Chị rÃt Çau kh°, tØ trÈ cho ljn khi già nua tu°i tác, Çêm n¢m nܧc m¡t t¿ nhiên tuôn trào nhÜ suÓi. Chị thÃt båi vŠ m¥t tình duyên, nhÜng chị cÛng ÇÜ®c niŠm an ûi l§n. ñó là s¿ thành công cûa các con . ñó là m¶t niŠm vui, m¶t s¿ ân thܪng, m¶t s¿ ÇŠn bù cûa ÇÃng Thiêng liêng. NgÜ©i ta v® chÒng Çàng hoàng mà con còn hÜ hÕng. Còn chị, m¶t ngÜ©i Çàn bà it h†c, tay tr¡ng, m¶t mình xông pha gi»a cõi Ç©i, m¶t tay chÎu Ç¿ng gian kh° kinh doanh, m¶t cay cÙng r¡n dìu d¡t Çàn con ti‰n bܧc. 

ChÒng chị bê tha, không thi‰t tha ljn v® con, nhÜng các con chị rÃt ngoan ngoän, rÃt hiŠn lành, chúng luôn luôn thÜÖng chị, hi‹u chị và vâng l©i chị mà ra sÙc h†c hành Ç‹ trª thành nh»ng con ngÜ©i tÓt, và tåo ÇÜ®c m¶t ch‡ ÇÙng dܧi ánh m¥t tr©i. Nay con chị, m¶t ÇÙa là ti‰n sï, là m¶t nhà bác h†c cûa MÏ, hai ÇÙa Master, còn các ÇÙa khác ÇŠu có væn b¢ng Çåi h†c. 

ñÙa thì kÏ sÜ, ÇÙa thì thÀy giáo, ÇÙa thì nhà khoa h†c, ÇÙa thì h†a sï, ÇÙa thì ÇiŒn tº, ÇÙa làm cÓ vÃn tài chánh, ÇÙa nào cÛng giÕi giang.. .  .Hôm ÇÜa tiÍn chÒng chị vŠ nÖi an nghÌ cuÓi cùng, cô em ru¶t chọ ngÒi bên cånh nói:
            - ChÎ là ngÜ©i giàu tình cäm. N‰u xÜa anh ÇÓi xº tÓt v§i chÎ thì bây gi© chÎ buÒn l¡m. . . ChÎ Çã Ç°i m¶t giá quá cao, chÃp nhÆn m¶t ông chÒng tÒi tŒ Ç‹ lÃy m¶t Çàn con hi‰u thäo và tài ba.
           
            Nhìn låi quäng Ç©i hÖn 80 næm träi qua, chị suy nghï và thÃy r¢ng ª Ç©i ch£ng ai tài, ai giÕi. M†i s¿ ÇŠu do may m¡n, m†i s¿ là do sÓ mŒnh. Tuy nhiên, phÀn nào cÛng phäi do mình:’ Có tr©i mà cÛng tåi ta’.
VŠ gia Çình, cha mË phäi sæn sóc con cái, phäi v»ng tay lái nhÜ ngÜ©i thûy thû trܧc cÖn sóng d» thì con cái m§i thành Çåt. S¿ lÜu tâm, s¿ ræn dåy, s¿ hܧng dÅn cûa cha mË là cÀn thi‰t ngay cä trong th‰ gi§i t¿ do nhÜ nܧc MÏ. VŠ viŒc kinh doanh, thì phäi chÎu khó, phäi kiên nhÅn,  phäi bi‰t tính toán, không phung phí. N‰u ‘b¡t thì ng¡n, c¡n thì dài’ tÃt nhiên phäi thÃt båi.

 Ngoài ra, m¶t thÜÖng gia phäi có óc cÖ bi‰n , phäi thông minh , có óc sáng tåo trong nh»ng lúc khó khæn và nguy hi‹m. Người ta bảo thương trường cũng như chiến trường, nhưng chị không đồng ý. Thương  trường không cần phải đổ máu, phải tàn sát. Theo chị, thương trường là  cuộc đi săn. Người đi săn phải chịu gian khổ, can đảm, phải lanh tay lẹ mắt hạ thủ con mồi, đừng bỏ sót cũng đừng chậm trễ.Đó là những bí quyết giúp chị thành công trong cuộc chiến đấu trường kỳ và gian khổ của chị.

HẾT


No comments: