Saturday, August 26, 2017

NGƯỜI LÍNH GIÀ *MÀN KỊCH ĐÃ HẠ

MÀN KỊCH ĐÃ HẠ
Author: người lính già oregonPosted on: 2017-08-24
Trong v hài kch ni tiếng ca Molière, Tartuffe ou l’hypocrite (1664), nhân vt chính, Tartuffe, là mt gã vô li, cơ hi ch nghĩa, được Orgon, thuc gii trung lưu (bourgeois), rước v nhà vi s chp thun ca bà m m đo cung tín, Mme Pernelle, và hai m con xem gã như mt thánh sng. Trong khi, ngược li, c gia đình, tElmire, v kế ca ông, đến Damis, con trai, đến Mariane, con gái, đến người anh v, đến cô người làm trc tính, trc ngôn, đu khinh ghét gã. Orgon, mi ln đi đâu v, đu ân cn vn an Tartuffe trước tiên. Và d tính g Mariane cho gã, mc dù cô đã có người yêu, là Valère. Trước mi người, Tartuffe có thái đ khiêm cung, nói năng nhnh, dáng v nghiêm trang, ming lúc nào cũng kêu tên Chúa. Mt hôm, có dp gp riêng Elmire, gã th li ong bướm. T phòng bên, Damis nghe được, lin báo cho bbiết, nhưng Tartuffe chi bay chi biến và t ngược Damis vu khng, khiến Orgon, vì quá mê gã, bèn t con, đui đi, và viết giy tng hết nhà ca, tài sn cho gã. Còn Elmire gi v nói vi gã, s không tiết l vic này nếu gã chu t b Mariane đ cho cô ly Valère. Ri bày mưu, hn gp Tartuffe ti phòng, làm như mun đáp li tình yêu ca gã, nhưng trước đó, đã sp xếp cho Orgon núp dưới bàn, nghe hết. Orgon bèn ni gin lôi đình, đui gã ra khi nhà, trong khi Mme Pernelle vn không tin. Nhưng Tartuffe li đui ngược gia ch, sau khi trưng ra đy đ giy t. Vua biết được câu chuyn, ra lnh bt gã. V kch kết thúc có hu cho gia đình Orgon vi tin loan báo đám cưới ca Mariane vi Valère.
.
I. Tartuffe trong bối cảnh Portland, Oregon:
.
Tôi k sơ v ni dung v hài kch Pháp, thế k XVII, ca Molière, đ nhc đến mt v hài kch tương t, đương thi, mà nhân vt là người thế k XXI, đang sng gia Cng đng ca chúng tôi, tc Portland, Oregon. Anh là mt nhc sĩ ni tiếng, đi vi người Vit t nn trên thế gii, mc nhiên tr thành người ca qun chúng (public figure), nhưng tôi tm gi “không tên”, cho có v lp d như nhng bài hát ca anh. T lúc chưa thành phó tế, anh nhc sĩ không tên này luôn cư x vi mi người còn hơn mt nhà tu hành th thit: l đ, tươi cười, nhã nhn, dáng v e p như cô dâu mi v nhà chng, và nhũn như con chi chi. Mt ln, trong ba ăn ti nhà mt người bn tôi, vn mê nhng bài không tên, anh nhc sĩ tuyên b rng anh đã có li ha vi Chúa là s không bao git và làm nhc đi na. Lin sau đó, anh cm đàn, hát mt bài sc mùi đo, mà anh nói mi sáng tác. Tôi quên ta đ, nhưng nh mang máng ni dung, đy tính tượng trưng: mt người leo lên dc đá cheo leo, trượt chân ngã xung my bn, cui cùng cũng thành công, nh Chúa giơ tay dt lên. Và kết thúc là mt coda cao vút, ngân vang như tiếng kinh cu, ai nghe cũng cm đng.
.
Nhiu ln, trước đây, bn bè, người quen, và đng hương Portland, Công giáo hay không, vn d ng vi anh nhc sĩ kiêm thy tu này, cho anh là mt tên đo đc githt. Biết tôi là con chiên trong giáo x M mà anh đang phc v, h đã mm ý cho, và thúc gic, tôi viết mt bài t anh ta v ba ti: làm ăng-ten trong tri tù ci to, làm thy sáu mà không thuc giáo lý, li dng tin bá tánh đ làm giàu cá nhân… Tôi t chi, bác b nhng li buc ti mà tôi cho hoc quá cũ, hoc thiếu bng chng c th, hoc không đ thuyết phc. Và qua đó, vô tình đóng vai lut sư bào cha cho anh ta –điu mà anh chưa h biết. Như sau:
.
A.   Làm ăng ten trong tù?
.
Tôi nói vi h rng tôi cũng đã tù tám năm ngoài Bc, nhưng không  chung tri, chung đi vi anh ta, nên không chng kiến tn mt, và bi vy, không dám lên tiếng bàn bc v điu gì mình không rõ, không thy, mc dù đã đc nhc mt nhiu bài viết ký tên tác gi đường hoàng, và nghe rát tai nhng tin đn nc danh, na thc na hư, thuc loi tabloids, rt tiêu cc v anh. Tuy nhiên, tôi thc mc, v t ng, khi các tác gi, đc gi, và tù nhân ci to gi anh là ăng-ten, không biết có đúng (lm) không. Bi mt lý do đơn gin: h thng ăng-ten trong tù được b trí ngm –không, hoc khó, có ai phát giác được, và làm sao?– và đôi khi ăng-ten chính là thng bn tù t tế, hin như ma sơ, nm cnh bên. Thông thường, bn ăng-ten được giao phó nhim v theo dõi và báo cáo, mt cách bí mt, cho cán b tri v nhng hành đng, và tư tưởng, ca đng đi, đc bit âm mưu trn tri –là điu mà bn cai tù lo s nht. Nhưng đ lp công, chúng báo cáo, hoc ba ra, đ th chuyn, thượng vàng h cám, k c th dài trong đêm, ng gt trong gi “hc tp”, hay lén hôn v trong nhà thăm nuôi v.v...
Riêng anh nhc sĩ, qua li ca nhiu nhân chng, có thi gian được c làm thi đua, và đi trưởng mt đi, vi nhim v báo cáo mt cách công khai, hp pháp, vngười và vic trong tri, trong đi, và mc tình hành h đng tù. Tôi nghĩ, đã là công khai thì không còn b gi ăng-ten na. Phi chăng vì hành đng hc ám, mun ly đim vi cai tù, mà anh đã b nhng nn nhân và nhân chng quen ming gán cho cái nickname ăng-ten, là danh xưng nng n và b i nht, mc dù v hu qu, ti làm ăng-ten hay làm đi trưởng, mà ác ôn, cũng ngang nhau, bên tám lng bên na cân? Hoc gi, có th tri này, anh ta làm ăng-ten, tri n, làm đi trưởng ác ôn? Hoc có th cùng mt tri, có lúc anh làm đi trưởng ác ôn, có lúc làm ăng-ten, cho nên ln ln v ch dùng chăng?
.
B. Làm thy sáu dm?
.
1) Năm 1992, tôi đang ngh San José. Anh nhc sĩ không tên, lúc y mi qua M, d đnh t chc bui tái ng vi nhng fans ca mình trong mt hi trường gn đó và anh ta b mt s cu quân nhân cnh cáo, ty chay, và da hành hung, và ca hi trường b h chn, cm không cho ai vào d, bi bt mãn vi thành tích “ăng-ten” ca anh. Cho nên, tôi biết rt rõ. Anh bèn chy lên Portland, đ t nn. Ti đây, theo tin đn ming, hay ph biến trên Mng, nhưng không ai dám xác nhn: đu tiên, anh ta vô chùa xin quy y. B chùa t chi, anh bèn nhy sang nhà th Tin Lành. B t chi na, anh chưa biết đi đâu, thì bt ng được tiến c lên LM chánh x La Vang bi nhng người thân cn ca ông. Biết anh là nhc sĩ ni tiếng, LM chánh x nhn ngay, cho vào ca đoàn và sau gi chc “s v tông đ mc v” (?), nhưng anh rt mù m v giáo lý, khiến giáo dân bàn tán, khó chu. V sau, không biết bng cách nào, anh thuyết phc được ông LM chp thun cho hc làm thy sáu, mà không qua th tc bt buc cho tt c ng viên phó tế khác: phi đi hc ly bng MA v Thn hc (theology) ti University of Portland. Vì kém Anh văn, li không có BA M, anh được Tòa Tng Giám Mc Portland –thi đó, còn quá d dãi–  châm chước cho tham d các lp Kinh Thánh căn bn do giáo phn t chc và hc thn hc “hàm th” ti ch vi mt LM tr, đ t ca LM chánh x, và vi s giúp đ làm homework ca mt giáo viên dy giáo lý ti La Vang. Năm 2001, anh được phong chc phó tế. Theo thin ý, anh làm thy sáu ngang, tc là tt, cũng như làm quan tt, ch không phi làm thy sáu chui hay dm, như dư lun d ngh. Lúc y, LM chánh x đã đi đi và mt LM khác lên thay, và vi ý kiến ca giáo dân, ông cha x mi này t chi, không nhn anh v giáo x La Vang, mc dù đang rt cn mt phó tế người Vit.
.
2) Ri thy sáu Vit Nam này được Tòa Tng Giám Mc Portland b nhim v phc v mt giáo x M, t 2001 cho đến hôm nay.
.
a. Trong bui l chiu Chúa Nht, có tôi, anh được cha x M mi đng lên t gii thiu, trước giáo dân M và thiu s, gm khá đông người M, Phi, Nga… và lèo tèo vài bn đo Vit Nam. Vì thế, anh tha h bc phét, khiếp quá, tuy không ác lit như kho đn Long Bình, hoc văng ming ti mây xanh như vài v thuc hàng c phách trong Làng N Oregon, v thân thế và lý lch. Anh ta nói, và tôi còn nh rõ, tuy là mt Trung úy Pht t, nhưng anh đã có ơn gi đi tu theo Công giáo, t lúc còn Vit Nam trước 1975, sau khi mt cô bn gái dy anh hc kinh Kính Mng, và đi đánh trn [hi nào?], nh đc kinh Kính Mng, anh đã nhiu ln thoát chết, và sau 1975, trong tù VC, cũng nh đc kinh y, anh đã khi bnh mt ng [sic]. Nào là qua M, b bnh gn chết, anh đã nh Chúa và Đc M Maria cu khi. Nào là anh có bng CNhân Lut VN, đt nhc tr tình, nhưng, anh thêm, vi thiên chc thy sáu, t nay anh s quên đi “quá kh sai lm” đó. Nào là, đng tri hơn, chc v cui cùng ca anh, trước ngày Sài Gòn sp đ, là ch huy B Thông Tin ca chính ph Min Nam và dùng ch minister –bi, tôi t hi, anh c tình n sng hay không hiu ch đó có nghĩa “b trưởng”? Nào là anh b giam nhiu năm ti nhng tri tù khc nghit ca VC, và đó được bn bè ra ti cho… Giáo dân M tò mò lng nghe, không phn ng, mt phn vì lch s, mt phn vì không trong chăn nên anh nói hươu nói vượn gì cũng tin tut lut, mt phn vì ch hiu lõm bõm, cũng như tôi, tiếng Anh đy accent An Nam Mít ca anh.
.
b. Trung bình mi tháng, anh đến nhà th mt ln đ ph giúp cha x làm l, và mi ln, trước và sau l, thy tôi, anh ta gt đu chào, và ngược li, nhưng không bt tay nhau, bi mc cm t c hai phía. Tiếp xúc vi anh, tôi cm thy khó thoi mái, nếu không mun nói khó chu, vì c ch và li ăn tiếng nói, khiêm nhường, hay nhún nhường quá đáng, ca anh, có cái v gì đó không tht, nếu không mun nói gi to, làm tôi nghĩ đến v kch và nhân vt ca Molière. Càng khó chu hơn khi, sau này, nghe tin v mt phép l, được ai đó đn m trên báo và Mng Vit Nam, đã xy ra cho cp kính mát ca anh, nghĩa là giơ nó lên ánh mt tri người ta thy có hình Đc M hin ra rõ ràng. Phép l nhm nhí, l bch đó, ít lâu sau, không còn được ai nhc na, nhưng nhiu người vn nh, đ k li vi ít nhiu châm biếm, ma mai.
.
C. Làm giàu t nhng hot đng t thin?
.
Tòa Tng Giám Mc Portland và cha chánh x cho anh thi gian rng rãi đ lo cho Hi T Thin, mà anh sáng lp năm 2005, và qung cáo rm r trong mt flyer (đính kèm).
Phi công nhn anh điu hành Hi mt cách khoa hc và qui mô, gm c vic bán đin thoi V247 và dược tho cha bách bnh (trong đó có thuc “tăng cường hnh phúc gia đình”) và đã kiếm được tin mt cách hp pháp, ít ra theo giy t và báo cáo. Được t The Sentinel ca Giáo phn và cha x nhit lit ca ngi, và anh mc nhiên tr thành thy sáu cưng ca Tòa Giám Mc Portland. Thm chí, cũng năm ngoái, 2016, cha x đã đi Manila, Philippines làm t thin, cùng vi anh ta.
.
Có mt điu làm đng hương chê bai: thành công như thế, nhưng anh không bao gi tham gia sinh hot Cng Đng, không đóng góp tài năng hay tài chánh cho Cng Đng khi cn. Nhưng sau hai mươi năm, vn né, vn núp dưới chiếc veste đen và c cn trng, và nhng ngày Chúa Nht, dưới l phc –được s dng như mt áo giáp vng chc. Và rt t tin, tưởng rng người ta đã quên.
.
Nhưng người ta vn nh. Tôi thành tht nói vi nhng k còn căm ghét anh rng, dù có ti gì chăng na, anh đã ci tà qui chánh và chn con đường tu ri thì hãy cho anh ta mt cơ hi làm li cuc đi. Bng cách đ yên cho anh tu hành,leave him alone, như người M thường nói. Và tôi im lng. Kiên nhn ch đi, và cu mong, mt ngày anh sm thành “chánh qu”.
.
II. Áo gấm về làng:
.
Đùng mt cái, có tin anh nhc sĩ kiêm thy tu này tr v Vit Nam làm mt tua ra mt và bán sách (Chuyn tình không tên) viết k li chuyn tình “hàm th” ngày xưa mt cách vô duyên, lm cm, v vn (đi vi mt người trên by bó, quá tui hi xuân, nếu không v vn, lm cm, vô duyên thì còn là cái gì?), đng thi t chc hát nhng bài không tên cũ rích, cùng vi nhng ca sĩ hi ngoi cóc nhái, vô liêm s, mùa chay nào cũng có nước mt, cng vi vài ca sĩ lô-can quc ni, sut tháng 8 này, ti Hà Ni, Đà Nng, Qui Nhơn, Qung Ngãi, và Sài Gòn. Tin được tung ra, chuyn đi nhanh như tên bn, làm mi người sng st, tht vng, nhưng không ngc nhiên, vì bn cht là bn cht, đây, gi di, và, như VC nói, không bao gi thay đi. Đi vi anh ta, vn đ chthi gian cho v kch bp bm, có lp lang, dài đến hai mươi năm, h màn, trót lt.
.
Hôm nay, tôi không còn chn la, vì anh nhc sĩ kiêm phó tế này đã vượt qua ln ranh đ (red line). Nhìn nhng bc nh ca anh chp ngày 28/7 ti phi trường Ni Bài, và ph biến tràn ngp trên Mng, mày râu nhn nhi áo qun bnh bao, hn h, khác xa hi mi đến Portland, vào đu thp niên 90, còn l loi, lêu bêu, bèo nhèo, và cười nói tươi rói vi các ca sĩ đa phương, bn bè và thân nhân ra đón, tng hoa, níu ly tay, khiến nhng người t nn chng VC và các cu tù binh ci to hin hi ngoi không khi thy nga mt và a gan.
.
Mt n rơi xung, anh ta hin nguyên hình mt Tartuffe bng xương bng tht đã đóng vai trò ca mình quá xut sc, và bây gi, c th hơn, đã tr thành mt công cngu ngc, nhưng hãnh din, ca VC, trong vic thc thi Ngh quyết 36, cũng như hơn bn mươi năm trước, ti các tri tù, trong vic đi x ác đc vi các sĩ quan VNCH đng đi ca anh. Vì sao?
.
1) Thi đim tr v (t nguyn, hay được VC mi d?) ca anh rt phù hp vi “ý đ” và kế hoch thâm đc ca VC và tình thế hin ti trong nước. Xin nhc, tháng 8 là tháng VC k nim Hà Ni khi nghĩa (19/8/1945), còn gi là “Cánh mng tháng 8”. Không phi bi trùng hp, ngu nhiên, hay t phát, mà có đến hơn hai trăm người dân ( không, rnh quá sao?), được gi là fans, đi mưa hàng gi đ đón nhc sĩ thn tượng, ti phi trường, theo tin báo chí quc ni  –mt vinh d hãn hu mà t trước đến nay, không có Vit Kiu nào được nhn lãnh… VC là mt lũ lưu manh, xo quyt, biết tn dng mi th đon. Khi cn đàn áp biu tình, hay đp phá nhà th, tu vin, chúng điu đng hàng trăm côn đ, thay vì công an, và tuyên b đó là “hành đng t phát” ca nhân dân. Làm sao có mt “hành đng t phát” nào dưới chế đ đc tài, đng tr hin nay, mà không được bn lãnh đo cho phép, sp xếp, c võ, hoc ngược li, mà không b ngăn chn, trng pht, đàn áp dã man?
Vai trò ca anh này rt cn thiết cho VC trong giai đon và bi cnh hin ti bi anh ta là mt phó tế Công giáo và mt nhc sĩ ni danh. Nht c lưỡng tin. Như sau:
.
a. V mt ni, anh ta tr v trong tư cách ngh sĩ trình din, được nhiu người hâm m tiếp đón –theo dàn dng ca VC, là chuyn thường tình đi vi công lun. Ngoài ra, VC ngu gì mà không biết anh là cu sĩ quan b tù ci to ni tiếng, nhưng vn cho phép v trình din, mà không qua th tc kim duyt kht khe, cm cn gì ráo, không bt “ci qun áo khám nghim” như nhng ca sĩ, nhc sĩ hi ngoi khác (nghĩa bóng) v nước trình din, hay nhng cô gái quê (nghĩa đen) mun ly chng Đi Hàn, Đài Loan, k c nhng thng ngưòi na điên na khùng, đui què st m. Qua vic dành mi ưu đãi cho anh nhc sĩ này, phi chăng chúng mun tuyên truyn, mt ln na, chính sách “hòa hp hòa gii”, “xóa b hn thù” bp bm, mà chúng đã kh công khua chiêng gõ mõ m , nhưng vn tht bi, sut bao năm qua?
.
b. V mt chìm, là phó tế, anh b dùng như mt đi trng (contrepoids) vi nhng v linh mc và giáo dân dũng cm trong nước, t my tháng nay, đã và đang ngày đêm xung đường biu tình chng tp đoàn Formosa và bn lãnh đo tham nhũng bán nước cu vinh, cũng như, hi ngoi, chúng đang s dng nhng linh mc tr, quc doanh, b lếu b láo, hay gi mo, ti Texas, Florida hay Connecticut –đã li dng bc ging đ công khai tuyên b nhng li mt dy v VNCH và Ngày Quc Hn 30/4. Cho phép mt nhà tu hành Công giáo, dù ch là phó tế, chc nh nht trong hàng giáo phm, v nước ca hát, VC mun chng t cho c thế gii thy rng chúng không kỳ th tôn giáo, và qua đó, và cùng vi s im lng ca Hi đng Giám mc Vit Nam, chúng có thêm đng minh và phương tin đ tiêu dit mt cách tinh vi và mnh m hơn nhng linh mc và giáo dân đang biu tình phn kháng chúng. Đã không ng h h thì ch, mà vô tình (hay nhn lnh) anh thy tu tt này cũng không nhiu thì ít đã đng lõa, tiếp tay trit tiêu s chiến đu đy chính nghĩa ca h, trước công lun?
.
2) Ngoài ra, khi v VN trình din nhc đi, mà là nhc tình sa đa, đương nhiên anh ta đã t lt b chc thánh cao quý và chiếc áo tu hành mà anh, mt Xuân Tóc Đmi, đã may mn v được –đã tm thi che ch anh trước cơn thnh n ca nhng đng hương t nn và các sĩ quan tù nhân ci to, mt thi là nn nhân trc tiếp, hay gián tiếp, ca anh.
Thêm na, phi chăng vì chóa mt trước danh và li, và lòng trn chưa dt b được tham sân si, anh ta đã vi phm trm trng li th ha, vi Chúa, mà trong vai trò Tartuffe, anh thường ln tiếng rêu rao, khi có dp, là t b nhng bài tr tình, dù có tên hay không tên, ca anh?
.
Nhân tin, NLGO tôi, trong tư cách mt khách thưởng ngon, xin có li bàn nh v nhng bài không tên: nhc thì y m, rên siết, sướt mướt, nghĩa là tm thường, và ni dung bài nào, nht là bài không tên cui cùng, cũng xúi gic người đàn bà có chng ngoi tình, trong tư tưởng, vi thng b cũ rt ba, rt nham nh, rt cà chn và rt đc ác đã công khai khoe khoang thành tích chơi gái, không biết gi gìn thanh danh, bo v hnh phúc gia đình cho người đã (l di) trao thân cho nó. Tôi thc tình không hiu ni, v mt ngh thut, và nht là đo đc, não trng nào đã khiến người ta, hi ngoi hay trong nước, có th mê mn nhng bài hát có ni dung vô luân đến thế, đến ni phi tiến c anh ta hc làm thy sáu, hoc phi đng hàng gi dưới mưa, ch đón anh ta tr v nước, hoc phi tranh nhau đ được hát chung trong cuc lưu din này. Trước 1975, chng hn, mt con bé hàng xóm ca tôi, mi mười tui, thường nghêu ngao hát nhng câu, “mưa bên chng có làm em khóc… có làm em nhnhng khi mình mn nng…”. Đúng là bnh hon!
.
Tôi nghĩ rng Tòa Tng Giám Mc Portland và cha x h đo M chưa biết mc đích tht s v VN ln này ca anh. Nhưng tôi tin ri h cũng s biết, k c vic làm “ăng-ten”, bc hi đng đi trong tù, và vic ra ti chui, còn là mt nghi vn đi vi nhiu người. Vì tôi tin vào công lý tuyt đi ca Thiên Chúa, hay lut nhân qu(karma) trong đi thường. Còn anh di gì mà khai tht. H c tưởng anh v VN ln này, cũng như mi ln trước (và chc chn đã được nêu lên trong đơn xin phép ca anh), là đ làm t thin.
.
III. Thay cho lời kết:
.
Có l sau bài viết này, tôi s phi đi l ti mt nhà th khác trong khu vc. Lý do duy nht là đ tránh nhìn thy b mt tm lm ca mt k mà t nay s tiếp tc là chtrú n an toàn cho s la bp và gian di hóa thân. Mt Tartuffe thi đi, mà nhng hành vi va qua ti Vit Nam có hu qu rt khc hi và lâu dài trên c nước –còn ti t hơn chính nhân vt đo đc gi trong v kch ca Molière.
.
Portland, 24/8/2017.
Ý KIẾN NGƯỜI ĐỌC.- Thì cứ nói toẹc cái tên thằng nhạc sĩ đó nguyên là điểm chỉ viên trong các trại cải tạo của VC có tên cha sinh mẹ đẻ là Vũ Thành An, may ra trời đưa đất đẩy đến tai ông linh mục chánh xứ Mỹ và bà con giáo dân VN trong địa phận Portland biết để tránh xa tên khốn kiếp hầu khỏi mang hậu họa.
Nguyễn Thị L.

 

No comments: