Tuesday, August 27, 2013

TIN TỨC THẾ GIỚI

 
Vụ xử Bạc Hy Lai không thuyết phục được công luận Trung Quốc

Ông Bạc Hy Lai trong phiên xử ngày thứ năm tại tòa án Tế Nam, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc ngày 26/08/2013.
Ông Bạc Hy Lai trong phiên xử ngày thứ năm tại tòa án Tế Nam, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc ngày 26/08/2013.
REUTERS/China Central Television (CCTV) via Reuters TV

Đức Tâm
Chính quyền Trung Quốc cố gắng dàn dựng vụ xử Bạc Hy Lai về tội tham nhũng và lạm quyền như là một phiên tòa công khai, công bằng, chưa từng có, thế nhưng việc không có các tài liệu được công bố và thiếu vắng đối chất với các lãnh đạo đáng nghi ngờ khác phiên tòa này đã không có sức thuyết phục đối với công luận Trung Quốc.

Ông Bạc Hy Lai, cựu bí thư Trùng Khánh, vốn là một trong 25 ủy viên Bộ Chính trị đầy thế lực, đã gây chia rẽ trong hàng ngũ ban lãnh đạo đảng Cộng sản Trung Quốc, với các phát biểu tả khuynh mỵ dân. Thế rồi, một vụ bê bối giết người như là chất xúc tác, đã chấm dứt sự nghiệp chính trị của nhân vật này.
Thông thường, dưới chế độ độc đảng lãnh đạo tại Trung Quốc, các phiên tòa nhạy cảm được xét xử không công khai, nhanh chóng, đơn giản, bị cáo cúi đầu nhận hết tội. Lần này, điều hiếm thấy là tòa án Trung Quốc lại để cho bị cáo Bạc Hy Lại phát biểu, tự bảo vệ, thậm chí còn chất vấn các nhân chứng.
Mặt khác, Bắc Kinh lại cho công bố đều đặn và tỉ mỉ trên mạng xã hội Vi Bác, những diễn biến, đối đáp trong năm ngày xử ông Bạc Hy Lai tại tòa án.
Theo ông Nicholas Bequelin, chuyên gia nghiên cứu thuộc tổ chức Human Rights Watch, cần phải tạo tính chính đáng cho quyết định của tư pháp đối với ông Bạc Hy Lai và như vậy, điều này rửa được vết nhơ cho Đảng là có một vị lãnh đạo đã từng rất tham nhũng và lạm dụng quyền lực. Nếu có một vụ xét xử như vậy, một cái gì đó giống với một vụ xét xử thực sự, thì điều này sẽ tạo tính chính đáng cho phán quyết của tòa và có lợi cho Đảng.
Vụ giết doanh nhân người Anh Neil Heywood xẩy ra vào thời điểm Trung Quốc đang chuẩn bị cho giai đoạn chuyển giao quyền lực, xẩy ra 10 năm một lần, bên trong đảng Cộng sản Trung Quốc. Đó là thời kỳ đấu đá nội bộ tranh giành quyền lực giữa các phe phái diễn ra rất quyết liệt.
Theo giới phân tích, việc lùi ngày xét xử và cho công bố các diễn biến và nội dung tranh luận tại tòa, cho thấy dường như có tranh cãi trong đảng Cộng sản. Thách thức đối với giới lãnh đạo, đối với đường lối của Đảng là những trường hợp tham nhũng. Một bộ phận dân chúng thường xuyên nghĩ rằng hễ có các quan chức bị cáo buộc tham nhũng, thì có nghĩa là đang có những vấn đề về chính trị và tranh chấp quyền lực.
Tệ nạn tham nhũng trầm trọng thường được gắn với tên tuổi những quan chức cao cấp như ông Bạc Hy Lai và còn nhiều hơn mức 27 triệu nhân dân tệ mà tư pháp cáo buộc cho nhân vật này.
Theo bút lục được công bố, những vấn đề rất nhạy cảm khác như tệ nạn tham nhũng tràn lan hoặc đấu đá tranh giành quyền lực trong nội bộ Đảng, không thấy được nêu ra tại phiên tòa. Không rõ là các bút lục đã bị kiểm duyệt hay chính quyền đã thương lượng trước với ông Bạc Hy Lai là không nhắc đến những vấn đề này tại tòa.
Chỉ có một lần duy nhất ông Bạc Hy Lai nói một cách không rõ ràng là ông đã hành động theo yêu cầu của một vị lãnh đạo cấp cao. Câu nói này đã bị xóa trong phần bút lục, nhưng sau đó được đăng lại.
Các phương tiện truyền thông chính thức của Nhà nước tìm mọi cách bác bỏ những lập luận của ông Bạc. Chuyên gia về luật pháp Trung Quốc, ông Nicholas Howson, đại học Michigan tại Mỹ nhận định là chính quyền tư pháp và chính trị ở cấp trung ương tìm cách chứng tỏ là có một mức độ cởi mở và minh bạch cao trong phiên tòa, nhưng đồng thời, họ vẫn giữ được khả năng kiểm soát mọi việc.
Phiên xử ông Bạc Hy Lai kết thúc hôm nay, có khoảng 600 ngàn người đã theo dõi phiên xử qua mạng xã hội Vi Bác. Có nhiều bình luận khác nhau, có người cho rằng qua vụ này, đảng Cộng sản Trung Quốc đã thể hiện quyết tâm chống tham nhũng, đó là một phiên tòa công khai, công bằng. Trong khi đó, không ít người nhận định rằng phiên tòa đã được quyết định từ trước. Ông Bạc Hy Lại có tự bào chữa đến đâu đi chăng nữa thì phán quyết sẽ là tù chung thân. Phiên tòa chỉ là một thủ tục cần phải làm mà thôi.
tags: Bạc Hy Lai - Châu Á - Pháp luật - Trung Quốc
 http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20130826-vu-xu-bac-hy-lai-khong-thuyet-phuc-duoc-cong-luan-trung-quoc
 

Các tội danh của Bạc Hy Lai là « vô cùng nghiêm trọng »

Ông Bạc Hy Lai trong phiên xử ngày thứ năm tại tòa án Tế Nam, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc ngày 26/08/2013.
Ông Bạc Hy Lai trong phiên xử ngày thứ năm tại tòa án Tế Nam, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc ngày 26/08/2013.
REUTERS/China Central Television (CCTV) via Reuters TV

Thanh Hà
Kết thúc giai đoạn nghị án cựu bí thư Trùng Khánh, Bạc Hy Lai, vào sáng ngày 26/08/2013, công tố viên tòa án Tế Nam- tỉnh Sơn Đông, tuyên bố cựu lãnh đạo Trung Quốc đã vi « phạm những tội danh vô cùng nghiêm trọng ».

Sau 5 ngày nghị án, ông Bạc vẫn bác bỏ 3 tội danh bị cáo buộc. Đó là các tội nhận hối lộ, biển thủ công quỹ và lạm dụng quyền lực. Tư pháp Trung Quốc chưa tuyên án về vụ Bạc Hy Lai, nhưng theo giới phân tích cựu lãnh đạo Trùng Khánh sẽ phải lãnh án nặng nề. Tường thuật trực tiếp từ Bắc Kinh của thông tín viên đài RFI, Stéphane Lagarde :
« Luận điểm cuối cùng để tự vệ hay là một đòn nhắm vào kẻ đã làm tan nát sự nghiệp của ông ta ? Cựu bí thư Trùng Khánh, Bạc Hy Lai vào sáng nay trước tòa đã tuyên bố ‘Vương Lập Quân với vợ tôi Cốc Khai Lai từng như keo với sơn. Họ không rời nhau nửa bước và ông Vương Lập Quân đã thực hiện tất cả ý muốn của bà Cốc Khai Lai’. Bị cáo muốn nói vợ ông từng là người tình của cựu cảnh sát trưởng thành phố Trùng Khánh. 

Luận điểm này cũng là một cách để họ Bạc làm mất uy tín của ông Vương Lập Quân, sau khi nhân vật này khai là đã từng bị ông Bạc Hy Lai đánh đập. Cả ông Vương Lập Quân, người từng là cánh tay phải của cựu bí thư Trùng Khánh, lẫn vợ ông là bà Cốc Khai Lai được coi là những nhân chứng then chốt trong phiên tòa xử ông Bạc Hy Lai. 

Người điều hành phiên tòa sáng nay đã lập tức yêu cầu bị cáo trở lại với những hành vi cụ thể và ông Bạc một lần nữa nhắc lại quan điểm của mình. Theo đó ông mong muốn Tư pháp Trung Quốc phải công bằng, vì nếu chỉ nghe theo bên công tố thì sẽ có nhiều trường hợp bị mắc oan. Trước phiên tòa sáng nay, viện Công tố đã nhấn mạnh là trường hợp của ông Bạc không thể được khoan hồng. Ông Bạc Hy Lai cho đến phút chót vẫn cực lực bác bỏ mọi cáo buộc liên quan đến các tội danh nhận hối lộ, biển thủ công quỹ và lạm dụng quyền lực. Cựu bí thư Trùng Khánh còn chờ bản án, nhưng có nhiều khả năng là số phận của ông đã được các nhà lãnh đạo cấp cao từ Bắc Kinh định đoạt ». 

C.Hagel : Sự chú ý của Mỹ vào Châu Á sẽ giúp khu vực phát triển

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel trong buổi họp báo với người đồng nhiệm Malaysia tại Kuala Lumpur hôm 25/08/2013.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel trong buổi họp báo với người đồng nhiệm Malaysia tại Kuala Lumpur hôm 25/08/2013.
REUTERS/Bazuki Muhammad

Đức Tâm
Đang viếng thăm Malaysia trong khuôn khổ vòng công du nhiều nước Đông Nam Á, ngày hôm qua 25/08/2013, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel tuyên bố rằng việc Hoa Kỳ đầu tư vào quan hệ đối tác an ninh và hợp tác sẽ hỗ trợ cho các mục tiêu kinh tế của các nước trong khu vực Châu Á. Ám chỉ đến tình hình căng thẳng tại Biển Đông do các tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, lãnh đạo Bộ Quốc phòng Mỹ nhấn mạnh, các vấn đề như đối đầu trên biển, tin tặc và mất an ninh là một mối đe dọa trực tiếp đối với nền kinh tế toàn cầu.

Phát biểu tại Bộ Quốc phòng Malaysia, ông Chuck Hagel nhận định : « An ninh là nền tảng trọng yếu của sự phồn thịnh. Thương mại không thể phát triển tại những vùng biển mà ở đó các tranh chấp được giải quyết bằng vũ lực ; các xã hội không thể thịnh vượng nếu bị khủng bố đe dọa và thương mại không thể phát triển bền vững tại những khu vực bị thiên tai tàn phá  ».
Bộ trưởng Hagel đánh giá chuyến thăm của ông tới bốn nước Đông Nam Á, Malaysia, Indonesia, Brunei và Philippines trong tuần này là một ví dụ về « ngoại giao quốc phòng ».
Tuy nhiên, chuyến đi này diễn ra vào lúc nhiều sự kiện nóng bỏng đang diễn ra tại Trung Đông. Do vậy, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đã nhiều lần đề cập đến tình hình Ai Cập và dành nhiều thời gian để thảo luận qua điện thoại với Tổng thống Barack Obama về cuộc xung đột tại Syria.
Trọng tâm chuyến đi Đông Nam Á của lãnh đạo Quốc phòng Mỹ là thúc đẩy hợp tác đa phương giữa Mỹ và các đối tác trong khu vực. Các tranh chấp về chủ quyền lãnh thổ đã làm cho việc hợp tác quân sự trở nên phức tạp. Mặc dù nhiều nước mong muốn đẩy mạnh quan hệ đối tác với Hoa Kỳ thông qua các cuộc tập trận chung, thế nhưng việc thúc đẩy các hoạt động hợp tác đa phương không phải là dễ dàng.
Theo Bộ trưởng Hagel, quan hệ đối tác đóng vai trò quyết định để có thể đối mặt với những vấn đề trong khu vực như khủng bố, cướp biển và thảm họa thiên tai mà một quốc gia đơn lẻ không thể giải quyết được.
Khi được hỏi là phải chăng khó có thể tránh được một cuộc xung đột giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, Bộ trưởng Quốc phòng Hagel nói rằng xung đột có thể xẩy, ra nhưng ông tin tưởng rằng lãnh đạo Mỹ - Trung sẽ tìm được các phương thức để tránh điều này xẩy ra.
Theo giới quan sát, trả lời của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel phản ánh quan điểm đã có từ lâu của ông về xung đột quân sự. Ông nói : « Thế giới đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh. Một trong những điều mà chúng ta có thể học được từ quá khứ, bất kể ở khu vực nào trên thế giới, là các cuộc chiến tranh không thể giải quyết được các bất đồng, nhất là trong một thế giới mà chúng ta đang sống vốn có những mối liên hệ chặt chẽ với nhau ».
Về triển vọng hợp tác với các nước trong khu vực, báo The Wall Street Journal cho rằng, chiến lược ngắn hạn của Mỹ là cố gắng thúc đẩy các cuộc tập trận truyền thống, phát triển các quan hệ song phương và đa phương. Các quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ nhấn mạnh là có nhiều tiến triển trong việc tổ chức các cuộc tập trận chung với sự tham gia của nhiều nhóm nước hơn.
Trước đó, trong cuộc họp báo chung, Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Hishammuddin Hussein có nhắc đến các tranh chấp lãnh thổ giữa Malaysia và Philippines, thế nhưng, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ chỉ nhấn mạnh đến tầm quan trọng của hợp tác đa phương và cho rằng cần phải xây dựng được lòng tin giữa giới lãnh đạo các nước.
Sau Malaysia, ông Hagel công du Indonesia, trước khi sang Brunei để dự các cuộc họp với bộ trưởng Quốc phòng ASEAN và sau đó, tới Philippines.
tags: Châu Á - Hoa Kỳ - Ngoại giao - Quốc phòng - Quốc tế
 http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20130826-chagel-su-chu-y-cua-my-vao-chau-a-se-giup-khu-vuc-phat-trien
 

Nhật Bản : "Tác nhân chủ chốt" trong trường hợp chiến tranh ở Châu Á

Đảo Uotsuri, một trong những hòn đảo thuộc quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông ngày 18/08/2013.n Japan and Diaoyu in China
Đảo Uotsuri, một trong những hòn đảo thuộc quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông ngày 18/08/2013.n Japan and Diaoyu in China
REUTERS/Ruairidh Villar

Mai Vân
Bộ trưởng Quốc phòng Nhật hôm nay 26/08/2013, lên tiếng cảnh báo Nhật có thể là "một tác nhân chủ chốt" nếu một cuộc tranh chấp vũ trang nổ ra ở Châu Á. Phát biểu của Bộ trưởng Nhật được đưa ra trong lúc chiến đấu cơ Nhật đuổi theo một chiếc máy bay dọ thám Trung Quốc tiến gần không phận quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu ngư.

Trong cuộc họp báo, Bộ trưởng Itsuno Onedera đánh giá "nước chúng ta có thể bị cuốn vào như một tác nhân chủ chốt" trong một cuộc tranh chấp vũ trang ở Châu Á. Ông còn giải thích thêm là hệ thống phòng thủ của Nhật Bản cho đến nay là nhằm để đối phó với một tình huống mà quốc gia này bị liên lụy với tính cách một "đồng minh", gợi đến hiệp định an ninh Mỹ-Nhật, hay để đối mặt với một cuộc chiến xẩy ra ngoài nước Nhật.
Nhưng bây giờ theo ông Onedera, Nhật phải có một hệ thống phòng thủ tốt để bảo vệ chính mình, vì như vậy phải có trang thiết bị thích ứng : Chiến đấu cơ mới, hệ thống phòng thủ, hệ thống bảo vệ mạng.
Ông Onedera nhắc lại cuộc tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc, và cho là ‘Trung Quốc đang tiến các con chốt trên biển. Trước đây, khi khả năng quân sự không được như hiện nay, thì luôn cổ vũ đối thoại, hợp tác kinh tế, và gác qua một bên tranh chấp lãnh thổ, nhưng bây giờ thì thực hiện "chính sách sự việc đã rồi" mỗi khi có cơ hội.
Hôm nay, 26/08, một chiếc máy bay trinh sát Trung Quốc đã tiến gần quần đảo Senkaku/Điếu ngư. Theo Bộ Quốc phòng Nhật chiếc phi cơ này cách không phận Senkaku khoảng 100 cây số và đã bay đi khi chiến đấu cơ Nhật đến nơi.
Hãng tin Pháp AFP, nhắc lại một chiếc máy bay tương tự như hôm nay đã vào không phận quần đảo Senkaku vào tháng 12 năm ngoái. Còn tàu Trung Quốc thường xuyên hiện diện từ tháng 9/2012.
tags: Châu Á - Chính trị - Nhật Bản - Quốc phòng
 http://www.viet.rfi.fr/chau-a/20130826-theo-bo-truong-quoc-phong-nhat-nhat-ban-se-la-mot-%E2%80%98tac-nhan-chu-chot%E2%80%99-trong-truong-h 
 

Nhật Bản có thể đóng vai trò chủ yếu trong xung đột ở Á Châu

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Itsuno OnoderaBộ trưởng Quốc phòng Nhật Itsuno Onodera
Đó là phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Itsuno Onodera hôm 26 tháng 8. Hãng tin AFP cho biết là dịp này, ông cảnh báo rằng Trung Quốc đang tìm cách khai thác những khó khăn giữa các nước đồng minh.

Phát biểu tại một hội nghị ở thủ đô Tokyo, Bộ trưởng Onodera nói rằng cuộc khủng hoảng mà Nhật Bản đang phải đối mặt hiện nay có thể dẫn tới tình trạng nước này có thể trở thành một bên chủ yếu trong trường hợp xung đột diễn ra.

Ông nói trước đây dự kiến Nhật Bản chỉ là một thành viên của một liên minh, nếu đối đầu quân sự xảy ra. Nhưng nay, Nhật Bản cần phải có các khả năng quân sự khả dĩ có thể bỏa vệ đất nước, kể cả thiết bị, máy bay, hệ thống phòng thủ và bảo vệ không gian mạng.

Tuy nhiên bất cứ động thái nào của Tokyo nhằm tăng cường khả năng quân sự cũng gặp phải sự nghi ngờ và thái độ chống đối của các nước trong khu vực.

Bộ trưởng quốc phòng Nhật tìm cách trấn an các vị tương nhiệm ở Á Châu rằng các động cơ của Nhật Bản tuyệt đối chỉ nhắm mục đích tự vệ.

Thủ Tướng Nhật Bản Shinzo Abe, một nhân vật diều hâu, năm nay đã tăng ngân sách quốc phòng, lần đầu tiên trong một thập niên trong bối cảnh các nước trong khu vực ngày càng quan ngại hơn về sự bành trướng của Trung Quốc trong khu vực. 
 

Mỹ tăng ngân khoản tài trợ quân sự cho Đông Nam Á lên hơn 50%

Bộ trưởng Quốc phòng Chuck Hagel
Bộ trưởng Quốc phòng Chuck Hagel

Hoa Kỳ vừa loan báo quyết định tăng đáng kể ngân khoản tài trợ cho các chương trình giáo dục và đào tạo quân sự tại Đông Nam Á.

Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Chuck Hagel loan báo như vậy hôm Chủ nhật trong một bài diễn văn đọc tại Viện nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Malaysia ở Kuala Lumpur.

Ông Hagel cho hay ngân sách mới nhất của Ngũ Giác Đài bao gồm ngân khoản 90 triệu đôla dành cho các chương trình vừa kể, tượng trưng cho một mức tăng hơn 50%, so với cách đây 4 năm.

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh Washington ngày càng chuyển trọng tâm chiến lược sang Á Châu-Thái bình dương. Ông Hagel nói chính phủ Mỹ đang tìm cách “tái cân bằng” các quan hệ ngoại giao, kinh tế và an ninh với khu vực Á Châu-Thái bình dương, “để phản ánh vị thế ngày càng nổi bật cũng như tầm quan trọng của Đông Nam Á.”

Bắc Kinh đã bày tỏ quan ngại về sự chú ý đang tăng của Hoa Kỳ đối với khu vực. Trung Quốc vẫn coi đây là một cố gắng nhằm bao vây Trung Quốc, khiến cho các nước láng giềng của Trung Quốc trở nên táo bạo hơn.

Trung Quốc đang có những tranh chấp chưa được giải quyết với nhiều nước, kể cả Việt Nam và Philippines về chủ quyền một số vùng trong Biển Nam Trung Hoa, tức Biển Đông- theo cách gọi của người Việt Nam. 

 Việt Nam: các kịch bản thời sự sắp tới
Cập nhật: 14:22 GMT - thứ hai, 26 tháng 8, 2013
 "
Một “triển vọng” đang ngày càng rõ dần là bối cảnh xã hội Việt Nam đang gần hoàn tất giai đoạn vận động thứ hai của nó, nếu lấy mốc từ thời điểm mở cửa kinh tế những năm 1990.


Trước đó, giai đoạn vận hành đầu tiên kéo dài từ năm 1975 đến hậu khủng hoảng giá - lương - tiền.
Nhưng cho tới giờ, ở Việt Nam hầu như chưa hình thành một lực lượng đối lập, chưa mang tính đối trọng đủ lớn đối với chính quyền để ít nhất có thể tác động nhằm điều chỉnh một số chính sách và hoạt động thực hành chính sách.
Những tiền đề đối trọng ở Việt Nam cho tới nay vẫn chỉ là phong trào phản biện xã hội đa dạng và đa tầng, thể hiện chủ yếu qua ý kiến chứ không phải bằng những hành động sâu xa hơn.
Ngoài nhóm “Kiến nghị 72” và vài nhóm blogger, đa phần còn lại là những cá nhân phân tán và hoạt động manh mún.
Tác động của hoạt động bất đồng chính kiến đối với chế độ chỉ có ý nghĩa như một xúc tác phụ.
Nếu không được tác động sâu sắc bởi hành động của lực lượng đối trọng, hoặc không có một số tác động vừa thuyết phục vừa áp lực về chính sách kinh tế, quân sự và chính trị, ngoại giao từ Mỹ và phương Tây, nền chính trị Việt Nam sẽ do chính nội bộ trong lòng nó quyết định.
Mọi chuyện ở Việt Nam đang diễn ra theo một quy luật: vô cảm quan chức tỷ lệ thuận với tham nhũng và quyền lợi của nhóm lợi ích.
Thời gian suy thoái kinh tế từ đầu năm 2011 đến nay đã cho thấy một hiện tượng xã hội rất đặc trưng: bất chấp sự phản ứng và tâm trạng phẫn uất của nhiều tầng lớp nhân dân, nhiều nhóm lợi ích và chủ nghĩa thân hữu vẫn liên kết đầy se sắt, hòa quyện vào nhau với độ kết dính như thể bám víu vào sự tồn tại cuối cùng.
"Những cú làm giá không tiền khoáng hậu của các nhóm đầu cơ bất động sản, chứng khoán và vàng là biểu hiện của các tác động vào chính sách"
Người ta có thể nhìn ra rất nhiều minh chứng cho thái độ bất chấp đó từ những cú làm giá không tiền khoáng hậu của các nhóm đầu cơ bất động sản, chứng khoán và vàng, kể cả những nhóm lợi ích có quyền lợi can dự như điện lực và xăng dầu.
Song song với trào lưu lợi ích ấy, cũng có nhiều bằng chứng về hoạt động chạy chính sách vì đặc quyền đặc lợi cho “tư sản đỏ”.
Tác động ở tầm mức mạnh mẽ nhất của người dân và xã hội đối với thể chế cầm quyền ở Việt Nam nhiều khả năng sẽ được quyết định bằng việc có hay không mối cộng hưởng của một cuộc khủng hoảng kinh tế ở chính đất nước này.
Trong 2-3 năm nữa thôi, chính đảng cầm quyền ở Việt Nam sẽ có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế với hậu quả chưa có tiền lệ tính từ giai đoạn lạm phát tăng đến 600% vào những năm giá – lương – tiền 1985-1986.

Những kịch bản kinh tế - chính trị

Kịch bản 1: Trong trường hợp cuộc suy thoái kép hoặc khủng hoảng kinh tế thế giới chưa nổ ra vào những năm tới, và do vậy nền kinh tế Việt Nam vẫn có thể trì kéo tấm thân băng hoại rệu rã của nó, tình thế vẫn chưa diễn ra một sự thay đổi đủ lớn.
Những phản ứng tự phát của dân hiện không mang tính hệ thống và hình thành các liên kết sâu rộng và thường thể hiện bằng biểu tình, thậm chí bạo động cục bộ vẫn có thể bị chính quyền phong tỏa và đàn áp.
Tiếng nói của các nhóm trí thức dân chủ và kể cả những nhóm chính trị có mục tiêu đối kháng và triển khai bằng hành động sẽ chỉ đóng vai trò xúc tác mà không thể hiện tính dẫn dắt cho một phong trào đối lập nhằm thay đổi thể chế.
Kịch bản 2: Trong trường hợp xảy ra suy thoái hoặc khủng hoảng kinh tế thế giới, những lô cốt cuối cùng của nền kinh tế Việt Nam sẽ có thể bị tàn phá cùng nhiều hệ lụy trực tiếp.
Vốn đang nằm trong xu thế không chỉ suy thoái gần như toàn diện nội lực trong nước mà còn quá kém hiệu quả trong cơ chế xuất khẩu và chịu ảnh hưởng không nhỏ từ làn sóng thoái vốn đầu tư nước ngoài, Việt Nam sẽ nhanh chóng rơi vào tình thế bĩ cực không lối thoát. Một cuộc khủng hoảng toàn diện đối với nền kinh tế Việt Nam cũng từ đó mà khởi phát.
Cuộc khủng hoảng có thể như thế còn cần được tính thêm một yếu tố cộng hưởng rất “láng giềng”: Trung Quốc.
Tiếng nói của các nhóm trí thức dân chủ và kể cả những nhóm chính trị có mục tiêu đối kháng và triển khai bằng hành động sẽ chỉ đóng vai trò xúc tác
Nếu hệ lụy khủng hoảng kinh tế thế giới được bắt nguồn từ khủng hoảng của kinh tế Trung Quốc, Việt Nam sẽ phải chịu hiệu ứng kép: một do suy thoái kinh tế giai đoạn cuối, một do động loạn từ Trung Quốc.
Trong cả hai yếu tố hiệu ứng tác động đó, xã hội Việt Nam đều có thể rơi vào vòng bế tắc. Nền kinh tế vốn đã què quặt, cộng thêm nhân tố rối loạn xã hội, sẽ khiến cho chính thể cầm quyền hết sức khó khăn trong việc duy trì quyền lực của mình để kiểm soát xã hội.
Phản ứng của nông dân về đất đai, của công nhân về nạn thất nghiệp và điều kiện làm việc, của tiểu thương về buôn bán, của công chức và giới về hưu về an sinh xã hội… sẽ liên tiếp xảy ra với quy mô ngày càng rộng.
Phản ứng của người dân đối với nhân viên công quyền cũng sẽ diễn ra dày đặc và mang tính tự phát với tính đối đầu nhiều hơn, ban đầu tản mạn và tự phát, sau đó sẽ có xu hướng liên đới để hình thành những phong trào, kể cả tổ chức phản kháng, của nông dân, công nhân, trí thức và với cả một số tôn giáo như Công giáo, Phật giáo Hòa hảo thuần túy, Tin Lành.
Kịch bản về không gian phản ứng và phản kháng sẽ có thể bắt nguồn từ nông thôn miền Bắc với nông dân, thậm chí ngay tại Hà Nội với thành phần trí thức, sau đó lan rộng ra các khu vực khác của đất nước như miền Trung, Tây Nguyên và một số tỉnh ở miền Tây Nam Bộ.
Trong một số trường hợp phản ứng xã hội đặc biệt sâu sắc về nguyên nhân và tính chất, bạo động và có thể cả bạo loạn sẽ xảy ra.
Đó là chưa kể đến những hoạt động phản ứng riêng rẽ và có tổ chức chặt chẽ hơn nhiều của các tôn giáo có xu hướng ly khai với nhà nước, trong đó có một phần Công giáo, Tin lành, Phật giáo Việt Nam thống nhất và Phật giáo Hòa hảo thuần túy.
Gần như trái ngược với Kịch bản 1, xác suất suy thoái kép hoặc khủng hoảng của kinh tế Việt Nam trong Kịch bản 2 có thể lên đến ít nhất 70% trong những năm tới. Và dĩ nhiên, sự đổi khác chính trị cũng phải liền mạch và trực tiếp với các biến động kinh tế.

Lối thoát từ TPP?

Cuộc suy thoái hoặc khủng hoảng kinh tế thế giới, nếu xảy ra với xuất phát điểm từ Trung Quốc, có thể rơi vào thời gian hai năm 2016-2017. Đó cũng là thời gian chứng nghiệm những nỗ lực cuối cùng và mang tính quyết định cho sự tồn tại của đảng Cộng sản Việt Nam.
Cú hội nhập TPP có thể đem lại một lối thoát cho kinh tế và cả chính trị Việt Nam
Nếu không tự thay đổi, và hơn nữa phải cải cách một cách gấp rút theo hướng hạn chế quyền lợi của các nhóm lợi ích và nhóm thân hữu, đồng thời gia tăng mối quan tâm thực tế cho các tầng lớp dân sinh, trong đó đặc biệt là nông dân và công nhân, cũng như thực thi quyền tự do dân chủ về ngôn luận, báo chí và tôn giáo một cách đúng nghĩa…, đảng cầm quyền sẽ vấp phải một thử thách mà có thể xác quyết sự tồn vong của chính nó.
Một trong rất ít lối thoát để thoát khỏi vòng xoáy kinh tế - chính trị là TPP – Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương. Thế nhưng, điều quá rõ ràng là trong hiện tình, TPP chỉ có thể được sinh sôi ra từ lòng thành chính trị, tương ứng với các điều kiện về dân chủ và nhân quyền.
Cơ hội để “thoát Trung” cùng vô số nguy cơ về an ninh Biển Đông có thể được giải thoát bởi người Mỹ.
Nếu tận dụng cơ hội này, với điều kiện phải thể hiện được bản lĩnh của mình trong mối giao hòa với tâm cảm của đại đa số người dân trong nước và mục tiêu chiến lược địa chính trị của phương Tây, chính đảng cầm quyền sẽ có được cơ hội tránh thoát một phần ảnh hưởng của Bắc Kinh, trong khi nhận được sự hậu thuẫn của Washington và Cộng đồng châu Âu.
Cuộc khủng hoảng kinh tế tiềm tàng ở Việt Nam cũng do đó có thể sẽ được khuôn hẹp với những hậu quả không quá lớn.
Nếu thành công trong cơ chế “xoay trục” sang phương Tây, chính đảng cầm quyền ở Việt Nam dù có phải “trả giá” bằng một chế độ cởi mở hơn về dân chủ nhân quyền và chấp nhận sự tồn tại của một hình ảnh mang tính trang trí về một xã hội dân sự manh nha tại đất nước này, kể cả việc phải chấp nhận một lực lượng đối lập ôn hòa…, vẫn có thể duy trì được quyền lực một đảng chi phối và quyền lợi của giới lãnh đạo thêm một thời gian nào đó.
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của ông Phạm Chí Dũng từ TP Hồ Chí Minh.
 
 

No comments: