Thursday, December 11, 2008

MINH CHUYÊN KỲ IV

===
Kỳ IV: Giông gió đổ lên đầu tác giả



===


Nhà văn MInh Chuyên trong một cuộc thi liên hoan phim tài liệu quốc tế tại Hàn
Quốc tháng 9/2005.



==
(Dân trí) - Nhân vật trong bút ký bị kết tội thiếu ý chí chiến đấu, vô kỷ luật
và đào ngũ. Gia đình bị cáo buộc bao che, dung túng. Tác giả bị quy kết viết
sai sự thật, dàn dựng “hiện trường”, “lập hồ sơ ảo” nhằm bênh vực quyền lợi cho
một kẻ đào ngũ…

Tác phẩm bị kết luận có nội dung kích động quần chúng, gây mất niềm tin với các
cơ quan nhà nước, vi phạm nghiêm trọng chính sách hậu phương quân đội. Từ
đó, gây tác hại to lớn đến tư tưởng và ý chí chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ.
Toà báo, dù vô tình đã tiếp tay cho ý đồ của tác giả, cần phải xử lý để lấy
lại niềm tin nơi độc giả...




Hai mươi năm sau, đọc lại bản “luận tội”, mồ hôi Minh Chuyên vẫn vã ra.

Thật ra, sự việc cũng sẽ trở nên cực kỳ đơn giản nếu lúc ấy, cơ quan chính sách
nhận thấy những sai sót của mình, báo cáo trung thực với cấp trên, làm thủ
tục và giải quyết chế độ, chính sách cho Trần Quyết Định, thế là xong. Việc
nhầm lẫn trong chiến tranh là việc rất bình thường và khó tránh khỏi.

Thế nhưng lúc ấy, các cơ quan này lại không dùng phương pháp đơn giản song tối
ưu đó. Để bảo vệ quan điểm của mình, họ đã tìm mọi cách để đối phó. Bởi vậy,
tiếp sau đó là những ngày cực kỳ căng thẳng đối với Minh Chuyên. Sau này, anh
viết: “Nhưng rồi niềm vui ngắn ngủi ấy đã qua đi. Thay vào đó là một chuỗi
ngày căng thẳng, long đong bao người phải gánh chịu. Bắt đầu là những cuộc điều
tra, xác minh bài ký. Nhiều đoàn chức năng và các cơ quan chính sách từ
Trung ương, từ tỉnh, huyện về xã Minh Khai và gia đình anh Định để tìm hiểu sự
việc. Anh Định và ông Ngoạn (cậu của Định) phải viết gần chục bản tự thuật
để gửi cấp trên và các đoàn đến xác minh. Rồi Định cùng với bố, vợ, anh em,
cậu... được mời lên huyện để khai báo sự việc xung quanh bài ký. Chị Mị (vợ
Định) bị chất vấn: “Nếu chị cam đoan sự việc của chồng chị như trong bài báo
thì chị ký vào biên bản này”. Chị Mị đã trả lời: “Tôi cam đoan với các bác
sự việc của chồng tôi đúng như bài báo đã nêu”. Và chị đã hai lần ký cam đoan
với nội dung như thế”. Đặc biệt là báo cáo số 125 ngày 9/6/1988 gửi 7 cơ
quan liên quan từ Trung ương đến địa phương như một bản “luận tội” tác giả,
nhân vật và toà báo.

Đối với bản thân Trần Quyết Định và gia đình, báo cáo kết luận: Khuyết điểm của
Định là ý chí giảm sút, kỷ luật kém, đào ngũ sau khi ra viện, không về đơn
vị. Bốn tháng sau, gia đình đôn đốc tìm đến đơn vị thu dung nhưng lại bỏ về.
Theo quy định thì Trần Quyết Định phạm tội đào ngũ.

Về gia đình, biết Định đào ngũ vẫn bao che và nghiêm trọng hơn, còn tìm cách in
sao những giấy tờ có lợi cho Định để được hưởng quyền lợi chính trị, kinh
tế và để xoá đi kỷ luật đào ngũ.

Đối với nhà văn Minh Chuyên, bản báo cáo kết luận tác giả đã lợi dụng vào giấy
báo tử, giấy chứng thương, giấy ra viện, giấy khen thưởng... để qua đó, làm
nổi lên “cái cống hiến”, “cái hợp lý” trước đây mà cố tình giấu đi, lẩn tránh
quãng thời gian sau này của Định. Điều đó chứng tỏ tác giả đã có chủ ý bênh
vực quyền lợi cho một quân nhân đào ngũ, sa sút ý chí chiến đấu, đầu hàng khó
khăn, vô kỷ luật.

Nếu ở Cái đêm hôm ấy đêmgì? của nhà văn Phùng Gia Lộc là lời cảnh báo về sự
xuất hiện của một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên thoái hóa biến chất, có
nguy cơ trở thành “cường hào mới” ở nông thôn thì ở Thủ tục để làm người còn
sống của nhà văn Minh Chuyên là lời dự báo về tệ quan liêu nhũng nhiễu, xa
rời dân của một bộ phận công chức nhà nước.

Nếu những dự báo của nhà văn được lắng nghe hơn thì có lẽ nghị quyết về dân chủ
cơ sở sẽ được ban hành sớm hơn (trước khi có sự kiện mất ổn định ở Thái
Bình). Và công cuộc cải cách hành chính cũng sớm hơn và hiệu quả hơn.

Nhà thơ Bùi Hoàng Tám

Không chỉ dừng ở đó, báo cáo còn khẳng định Minh Chuyên đã dựa vào nghề làm báo
quen biết các cơ quan rồi xin chứng nhận có chữ ký và đóng dấu để làm thủ
tục khám thương cho Định rồi dựa vào để nói lên “sự phiền hà 16, 25 con
dấu...”. Việc làm này thực chất là sắp đặt, dàn dựng một “hiện trường giả” để
đưa
vào bộ “hồ sơ ảo”... Từ đó kích động quần chúng, gây dư luận bất bình giữa quần
chúng nhân dân với cơ quan nhà nước.

Những chi tiết nói Định đến khóc dưới mồ, mượn lời người mẹ để phê phán các cơ
quan làm chính sách hậu phương quân đội nhằm kích động các gia đình liệt
sĩ hoài nghi về cái chết của con em mình, hoài nghi về thủ tục báo tử liệt sĩ
từ trước đến nay, tác hại nghiêm trọng đến tư tưởng và ý chí chiến đấu của
cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ chiến đấu ở biên giới.

Báo cáo còn nhấn mạnh: Chúng tôi nhất trí rằng cần phải đưa ra công luận những
sai lầm, khuyết điểm của bất cứ cơ quan, tổ chức nào kể cả lực lượng vũ trang.
Nhưng nếu tác giả xuyên tạc sự thật, viết không đúng về nội dung và chi tiết
như bài ký của Minh Chuyên đã dùng trên báo Thái Bình và báo Văn nghệ thì
cần phải xử lý một cách nghiêm minh, quần chúng mới tin tưởng ở báo chí.

Đối với cơ quan báo chí, báo cáo đề nghị Ban Bí thư Trung ương Đảng chỉ thị cho
báo Văn nghệ công khai trước công luận những sai lầm về nội dung và chi
tiết của bút ký. Đồng thời đề nghị Tỉnh uỷ Thái Bình chỉ đạo Ban Biên tập báo
Thái Bình có hình thức kỷ luật nghiêm khắc đối với tác giả Minh Chuyên, phải
rút kinh nghiêm và trả lời công khai trước công luận.

Bằng kết luận này, các cơ quan chính sách đã khẳng định Trần Quyết Định là quân
nhân vô kỷ luật, phạm tội đào ngũ. Đối với gia đình ông Vọng (bố Định) là
thiếu trung thực, bao che nhằm mục đích cho kẻ đào ngũ được hưởng quyền lợi
chính trị, kinh tế. Đối với tác giả Minh Chuyên là vu khống, dàn dựng “hiện
trường giả”, “lập hồ sơ ảo”... nhằm bao che, bênh vực quyền lợi cho một quân
nhân đào ngũ. Kích động quần chúng nhân dân, vi phạm nghiêm trọng chính sách
hậu phương quân đội. Và đương nhiên với toà báo, dù với lý do gì thì cũng là
tiếp tay cho ý đồ của tác giả.

Điều rất vui là sau này, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã tặng giải thưởng cho Minh
Chuyên về những tác phẩm văn học nghệ thuật và báo chí về đề tài LLVT&CTCM
giai đoạn 1984-1994 trong đó có Thủ tục để làm người còn sống do Đại tướng Đoàn
Khuê ký.

Tôi hỏi Minh Chuyên:

- Lúc đó, bác có sợ không?

- Sợ chứ. Vẫn biết cây ngay không sợ chết đứng nhưng biết đâu được vạ thì má đã
sưng. Không phải ngày ấy mà đến tận bây giờ, gần 20 năm đã trôi qua với
biết bao nhiêu sự từng trải nhưng hôm vừa rồi đọc lại bản báo cáo này, tôi vẫn
còn ghê người, ông ạ - Minh Chuyên nói - Những việc nêu ra trong báo cáo
là ghê lắm, toàn chuyện tày đình cả. Lúc đọc lại xong, mồ hôi mình vã cả ra.

- Trước khi viết, bác có lường đến đoạn trường sau này không?

- Không. Mình chỉ nghĩ cái sự việc nó diễn ra thế nào thì viết trung thực thế
ấy để cứu giúp số phận oan khuất của một con người thôi. Là nhà văn lại từng
mười năm trời sống trong quân ngũ, mình thương Định và cũng bất bình cho thân
phận một người lính lạc đơn vị, bị báo tử nhầm, trở về đi gặp từ ông thiếu
tá đến ông thiếu tướng chỉ để nói một điều rằng tất cả đã nhầm, xin sửa để được
làm thủ tục của một người còn sống. Thế mà hàng chục năm vẫn không được.

Sau này, nghe nói phu nhân một đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng lúc bấy giờ
đọc xong bài ký đã bật khóc, nói với chồng rằng ông là lãnh đạo đất nước mà
để xảy ra chuyện này à? Rồi chính vị lãnh đạo đó sau này chỉ thị cho các cơ
quan chức năng yêu cầu xác minh, làm rõ và xử lý. Cũng chẳng ngờ tác phẩm của
mình lại có tiếng vang lớn đến thế.




- Cái đoạn Trần Quyết Định khấn mộ mình ở nghĩa trang, bác viết: Người bạn vô
danh dưới mộ ơi! Nấm mồ này lẽ ra người ta đã chôn cất tôi... Hẳn như phải
nằm yên dưới nơi lạnh lẽo bạn nằm, chắc bố mẹ, anh em và cả tôi nữa chẳng phải
long đong, lặn lội hết nơi này đến nơi khác. Hỡi người bạn vô danh, bạn
sống khôn, chết thiêng hãy phù hộ cho tôi tránh được mọi rủi ro, phiền toái
trong việc làm thủ tục để được nhận là một người còn sống... thấy nó toàn ngôn
ngữ của các bố nhà văn. Đó là bác khấn chứ Định nào khấn thế?


- Đúng là mình khấn. Định nó chỉ khấn nôm na thôi. Nhưng đây là bút ký văn
chương chứ không chỉ đơn thuần là một bài báo. Cũng vì chi tiết ấy mà sau này
mình bị “quay” lên bờ xuống ruộng. Ông có tin rằng đã có lúc mình định rạch
bụng ngay tại cuộc họp để chứng minh chân lý không? Minh Chuyên chợt hỏi tôi.

===

No comments: