Sunday, August 5, 2018

NHỮNG CÂU CA DAO ,TỤC NGỮ CÓ TÍNH TÂM LÝ VÀ TRÀO LỘNG

 Image result for GÁI ĐẸP


NHỮNG CÂU CA DAO ,TỤC NGỮ CÓ TÍNH TÂM LÝ VÀ TRÀO LỘNG


Sáng trăng em tưởng tối trời,
Cho nên em để sự đời em ra.
Sự đời bằng cái lá đa,
Đen như mõm chó, chém cha sự đời!


Núi Ngự không cây, chim nằm đất
Sông Hương vắng khách, đĩ kêu trời!

 Ba đồng một mớ đàn ông,
Ta bỏ vào lồng, ta xách đi chơi.
Ba quan một đám đàn bà .
Đem về ta trải chiếu hoa cho ngồi!


Lấy chồng từ thuở mười lăm,
Chồng chê tôi bé, không nằm với tôi.
Đến năm mười tám, đôi mươi,
Tôi nằm dưới đất, chồng lôi lên giường.
Một rằng thương, hai rằng thương,
Có bốn chân giường gãy một còn ba.
Ai về thưa với mẹ cha,
Chồng tôi nay đã giao hòa cùng tôi!

Kim đâm vào thịt thì đau,
Thịt đâm vào thit, nhớ nhau đời đời!

Image result for KHOẢ THÂN

Đi đâu cho thiếp theo cùng,
Đói no thiếp chịu, lạnh lùng có đôi!

Khi nao thốt thốt, thề thề,
Bây giờ bẻ khóa, trao chìa cho ai?


Bớ thảm ơi!
Bớ thiết ơi!
Thân em như cái quả xoài trên cây,
Gió đông, gió tây,
Gió nam, gió bắc
Nó đánh lúc la, lúc lăc trên cành,
Một mai vô tình rụng xuống biết vào tay ai?
Em nói với anh như rìu chém xuống đá,
Như rạ (rựa) chém xuống đất,
Như mật rót vào tai,
Bây giờ em lại nghe ai,
Qua cầu nghiêng nón, chạm vai không chào?
   
Cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp
Em theo không kịp
Tội lắm anh ơi!
Bấy lâu mang tiếng chịu lời
Anh có xa em đi nữa
Cũng tại ông Trời nên xa (1)


Giàu thì thịt cá cơm canh,
Khó thì cơm rau đĩa muối
Lạy anh em đi lấy chồng!
Hỡi anh chồng cũ tôi ơi!
Anh có khôn thiêng thì xin anh trở dậy
Mà ăn xôi nghe thề.
Bởi vì nghiệp sĩ xui nên ,
Giữa đường tơ duyên đứt gánh,
Để cho duyên em lỡ làng!
Hỡi anh chồng cũ tôi ơi!
Anh có khôn thiêng thì xin anh đừng giận,
Để em đi lấy chồng.
Miệng em khấn chứ tay em vái ,
rồi đầu em cúi cái môi em nói trước cái khung hình anh.
Thịt xôi chuối chứ bên nhang khói rồi đàn đê phách
với cái chiên khua rối khiến trái tim em bồi hồi!
Ngoài mồ cỏ đã lên xanh,
Đã tròn ba năm tang chế,
Lạy anh em đi lấy chồng.

Hỡi anh chồng cũ tôi ơi!
Anh có khôn thiêng thì xin anh trở dậy ,
Mà nghe ca nghe đàn.


Ngày tôi còn sống bà chả cho ăn
Khi chết nhăn răng ,
Bà bày ra cúng kiến cho ruồi muỗi nó bu quanh mâm đồng!

 ______


(1).Cầu Trường Tiền còn được gọi là Cầu Tràng Tiền [1], là chiếc cầu dài 402,60 m, gồm 6 nhịp dầm thép hình vành lược, khẩu độ mỗi nhịp 67 m. Khổ cầu 6 m [2], được thiết kế theo kiến trúc Gothic, bắc qua sông Hương. Đầu cầu phía bắc thuộc phường Phú Hòa, đầu cầu phía nam thuộc phường Phú Hội; ở ngay giữa thành phố Huế thuộc Việt Nam.



Cầu Trường Tiền về đêm.
Năm 1905, chiếc cầu được đúc lại bằng bê tông cốt thép, nên có câu:
Chợ Đông Ba đem ra ngoài giại
Cầu Trường Tiền đúc lại xi-mon
Ơi người lỡ hội chồng con
Về đây gá nghĩa vuông tròn nước non...[12]
Năm 1946, trong chiến tranh Pháp - Việt, cầu bị đặt mìn giật sập. Sau đó, lại có câu:
Cầu Trường Tiền bấy nhiêu niên (năm) qua lại,
Kể tự đời Thành Thái nay.
Chạnh lòng biết hỏi ai đây,
Việc chi nên nỗi đang tay dứt cầu?

Trên cầu Trường Tiền

Trong thời gian Nguyễn Bính lưu lạc đến Huế, cầu Trường Tiền cũng đã xuất hiện trong thơ ông:
Cầu cong như chiếc lược ngà
Sông dài mái tóc cung nga buông hờ

Gustave Eiffel người thiết kế cầu Trường Tiền.
Đôi bờ đôi cánh tay vua
Cung nga úp mặt làm thơ thất tình...
...Bồng bồng sáu nhịp cầu cao
Thờ ơ bóng mát nơi nào cũng xanh...
(trích trong Vài nét Huế, 1941)
Sau sự kiện Tết Mậu Thân, cầu Trường Tiền bị bom đạn gây hư hại nặng. Quá xúc cảm, nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng viết bài hát Chuyện một chiếc cầu đã gãy để nói lên sự việc này, có những câu:
...Cầu thân ái đêm nay gãy một nhịp rồi
Nón lá sầu khóc điệu Nam Ai tiếc thương lời vắn dài
Vì sao không thương mến nhau còn gây khổ đau làm lỡ nhịp cầu...
Ngoài ra, cầu Trường Tiền cũng đã được in trong bộ tem thư của Việt Nam.

Mười hai nhịp, sáu vài

Theo Từ điển tiếng Việt, cái gọi là vài cầu (hay vì cầu)[13], "là kết cấu nối hai nhịp giữa hai mố cầu và tựa lên các mố đó", còn nhịp cầu cũng theo từ điển này là "khoảng cách giữa hai trụ cầu và mố cầu liền nhau". Theo đó, TS. Trần Đức Anh Sơn cho rằng cầu Trường Tiền thực sự là "mười hai vài, sáu nhịp" chứ không phải là "sáu vài, mười hai nhịp". Ca dao có câu:
Chợ Đông Ba đem ra góc thành,
Cầu Trường Tiền sáu nhịp bến đò Ghềnh bắc ngang.
Hay:
Cầu Trường Tiền sáu nhịp bắc qua,
Tả Thanh Long, hữu Bạch Hồ đợi khúc âu ca thái bình.
Song đôi khi, để thuận tai, để có vần, có điệu, một vài tác giả dân gian đã đổi từ "mười hai vài, sáu nhịp" sang "sáu vài mười hai nhịp", như ở câu:
Cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp
Anh theo không kịp
Tội lắm em ơi!...[14].

Chú thích

  1. ^ Chữ Hán: 場錢: viết và đọc Trường Tiền hay Tràng Tiền, với nghĩa là "công trường đúc tiền" đều đúng (場 tràng, trường). Sở dĩ cầu có tên này là vì "cầu bắc qua sông Hương gần vị trí đúc tiền thời Nguyễn", và sau 30 tháng 4 năm 1975, tên gọi dân gian được sử dụng làm tên chính thức. (theo Từ điển lịch sử Thừa Thiên-Huế, trang 839, do TS Đỗ Bang chủ biên).
  2. ^ Chiều dài cầu ghi theo tấm biển ở tại đầu cầu. Các con số khác ghi theo Từ điển bách khoa Việt Nam (quyển I, tr. 389). Có tài liệu ghi hơi khác.
  3. ^ Thái Thuận (chữ Hán: 蔡順, 1440 -?), phó nguyên suý Tao đàn Nhị thập bát Tú, tác giả Lữ Đường thi di cảo.
  4. ^ Theo Quách Tấn, Bước lãng du, Nhà xuất bản Trẻ, tr. 126-138.
  5. ^ Sách Đại Nam nhất thống chí, quyển nói về Thừa Thiên, chép rằng: "Cầu (Trường Tiền) khởi công năm Thành Thái thứ 9 (1897). Không rõ căn cứ vào đâu Từ điển bách khoa Việt Nam ghi là cầu "do Pháp xây dựng 1905".
  6. ^ Theo Quách Tấn (tr. 126). Sách Đại Nam nhất thống chí, quyển nói về Thừa Thiên, cũng nói rằng: "Cầu (Trường Tiền) khởi công năm Thành Thái thứ 9 (1897).
  7. ^ Theo Quách Tấn (sách đã dẫn, tr. 137)
  8. ^ a ă Hà Thành, "Cầu Trường Tiền-Nét thơ xứ Huế", VOV 15:15, 11/05/2011.
  9. ^ Theo Từ điển bách khoa Việt Nam (quyển I, tr. 389).
  10. ^ Xem phiên âm Hán – Việt trong Quách Tấn, Bước lãng du, tr. 130.
  11. ^ Chép theo Quách Tấn (tr. 129). Cũng theo ông, câu ca này tả tâm sự của một bầy tôi không kịp chạy theo vua, chứ không phải viết về đề tài tình yêu trai gái.
  12. ^ Quách Tấn giải thích: "người lỡ hội chồng con", ám chỉ những chiến sĩ còn sống sót sau cuộc Cần Vương (Bước lãng du, tr. 136).
  13. ^ Vài vốn là "vì" (nghĩa là kèo) đọc trại mà thành (theo Từ điển Khoa Học và Kỹ thuật. Nhà xuất bản. Khoa Học và Kỹ thuật).
  14. ^ Xem chi tiết ở đây: Có phải cầu Trường Tiền 6 vài 12 nhịp ? theo Trần Đức Anh Sơn.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

No comments: