Wednesday, May 16, 2018

Bút đàm nổi tiếng giữa Lương Khải Siêu và Phan Bội Châu

Bút đàm nổi tiếng giữa Lương Khải Siêu và Phan Bội Châu
Saturday, December 13, 2008 11:01:06 AM
05 Tháng 8 2005 – Cập nhật 13h40 GMT
Khi còn ở trong nước, Phan Bội Châu đã có dịp đọc Lương Khải Siêu qua Trung Quốc Hồn Báo, một số Tân Dân Tùng Báo hay bộ sách Mậu Tuất Chính Biến.
Đây là tên từ sự kiện năm 1887, khi các Nho sĩ và quan lại nổi lên làm cách mạng chống triều đình nhà Thanh đã bị Từ Hy trấn áp, Đàm Tự Đồng bị tử hình, Lương Khải Siêu… phải chạy qua Nhật tỵ nạn.
Là đệ tử của Khang Hữu Vi, thuộc phái Vương Dương Minh Học, Lương Khải Siêu được coi là nhà chính trị, nhà tư tưởng chính trị, nhà vận động chính trị, nhà văn, nhà báo, nhà phê bình, nhà giáo dục, học giả… lãnh vực nào cũng xuất sắc.
Năm 1911, ông về Trung Quốc, làm Bộ Trưởng Tư Pháp, Tài Chính trong chính quyền Dân Quốc rồi Giáo Sư các đại học, mất năm 1929.
Gặp Lương Khải Siêu
Tới Yokohama vài ngày sau, cụ Phan đã tự viết thư kèm danh thiếp ra mắt Lương Khải Siêu đang lưu vong ở Nhật.
Lá thư với lời lẽ thống thiết, lược dịch như sau:
Chúng tôi là những người tỵ nạn, lưu dân Nam Hải. Hàng ngày chúng tôi phải đem tính mạng mình chiến đấu với đám ưng khuyển. Lòng luôn phẫn nộ, ngó trời mà khóc, không biết có cách gì thoát được sự khổ ải này không?
Quân Nhật đã một lần vào nước, quyết không lý gì đuổi nó ra được
Lương Khải Siêu khuyên Phan Bội Châu
Với cách viết kiểu cổ, Phan Bội Châu dùng hình ảnh mô tả nỗi đau đớn của người tìm đường cứu nước và mong được gặp Lương Khải Siêu:
Rút kiếm ra đâm xuống đất vì lòng đầy uất ức không muốn sống nữa. Tôi biết chắc cái mạng của tôi không còn dài, nhưng không biết phải sống thế nào đâỵ Tôi phải yết kiến ông một lần rồi chết. Tôi yết kiến ông một lần thì nếu có chết cũng không tiếc. Lọt lòng mẹ đã có mối tương tri và đọc sách ông mấy năm đã thành thông gia
Cụ Lương Khải Siêu nhận thư rất cảm động, tận tình tiếp cụ ngay. Ban đầu có cụ Tăng Bạt Hổ làm thông dịch, nhưng những vấn đề thời thế quan trọng cụ Tăng không dịch nổi nên hai bên đã bút đàm với nhau bằng chữ Hán. Cụ Lương đã kể lại rằng, cụ nhận ra ngay là:
Trong con người tiều tụy, khắc khổ này, có một đầu óc tuấn tú, nhìn qua là biết không phải người tầm thường.
Thấy lạ, cả chục người học trò của ông bu quanh nên hai bên cũng khó diễn hết ý.
Bút đàm đẫm lệ
Cụ Lương hẹn gặp một lần nữa vào hôm sau tại một tiệm ăn ở xóm Sơn Tiêu bên bờ biển và núi, ngó ra Thái Bình Dương, cụ Lương mời thêm hai người Dân đảng tới, bút đàm với nhau.
Hai bên đã bút đàm từ giờ thìn đến giờ dậu (khoảng 7, 8 giờ sáng đến 5, 6 giờ tối), bút không lúc nào ngừng. Kể ra thì bút đàm như hai người câm cho tới khi hiểu nhau thật vất vả nhưng không cách nào hơn.
Cụ Phan đã trình bày về chế độ cai trị tàn ác của thực dân Pháp và cuộc đấu tranh của dân Việt mà nước mắt tuôn trào. Cụ Lương đã phải nói cụ Phan cố gắng nén xúc động để trình bày và cụ Lương đã giúp cụ Phan hiểu biết thêm về thời thế, tình hình thế giới lúc bấy giờ.
Theo cụ Lương, riêng với người Việt trong nước, cũng như người Trung Quốc, cần nâng cao dân trí (không ngu muội) và dân khí (không nhu nhược), phải có thực lực thì không lo gì không có độc lập.
Nhân khi cụ Phan ngỏ ý cầu Nhật Bản đem quân qua giúp, cụ Lương mới khuyên rằng không nên:
Mưu ấy sợ không tốt. Quân Nhật đã một lần vào nước, quyết không lý gì đuổi nó ra được.
Mặc dù cụ Phan có ý cầu viện nhưng không hẳn chỉ có ý nhờ đưa quân vào. Sau đó, Lương Khải Siêu đã giới thiệu cụ Phan với các chính trị gia Nhật Bản, tạo nền tảng ban đầu cho sự trợ giúp khiến Phong trào Đông Du lớn mạnh.
Cụ Lương khuyên cụ Phan nên dùng lời lẽ thống thiết tố giác tình cảnh Việt Nam với thế giới và kêu gọi quốc dân Việt thức tỉnh, cũng như nên cổ động thanh niên xuất dương cầu học. Cụ Phan đã viết cuốn sách đầu tiên ở Nhật “Việt Nam Vong Quốc Sử” với sự góp ý và lời nói đầu của cụ Lương. Việt Nam Vong Quốc Sử nói qua về lịch sử Việt Nam, 13 chí sĩ ái quốc chống Pháp thời Cần Vương, Văn Thân, vạch trần và lên án chế độ thực dân, tố giác triều đình bất lực, tham ô… cũng được đăng trên Tân Dân Tùng Báo ở của phe cách mạng Trung Quốc…
Các chính khách Nhật giúp Đông Du
Công trình Kim Các Tự nổi tiếng ở Kyoto, Nhật Bản
Sau cuộc gặp ở Yokohma, vào trung tuần tháng 5.1905, cụ Lương Khải Siêu đã giới thiệu cụ Phan Bội Châu với các chính khách lớn của Nhật, mở đường cho sự giúp đỡ tạo nên phong trào Đông Du.
Nhân vật đầu tiên là Dân Biểu quốc hội Tử Tước Inukai Tsuyoshi (tức Khuyển Dưỡng Nghị, 1855-1932). Ông là cựu Bộ Trưởng Giáo Dục, Tổng Lý đảng Cải Tân-Kaishinto, tức Dân Đảng, sau làm Thủ Tướng năm 1931, lúc 76 tuổi và bị ám sát chết 15.5.1932.
Ông Inukai Tsuyoshi lại giới thiệu cụ Phan với Bá Tước Okuma Shigenobu (Đại Ôi Trọng Tín, 1838-1922), người sáng lập đại học tư thục lừng danh Waseda-Tảo Đạo Điền, là lãnh tụ đảng Cải Tân và đã từng hai lần làm Thủ Tướng.
Trong buổi gặp này, có cả Dân Biểu Kashihara Buntaro (Bá Nguyên Văn Thái Lang) là Bí Thư của ông Inukai Tsuyoshi.
Các chính khách Nhật lần đầu tiên gặp người Việt, nên hỏi thăm là:
Việc các người đi cầu viện đây, có ý chỉ của kẻ tôn trưởng trong nước không?
Nếu chúng tôi ẩn nhẫn được, cũng chẳng khổ vì đi sang khóc ở sân quý quốc
Phan Bội Châu
Cụ Phan mới đem tờ thông hành của Hoàng thân Cường Để xin ở Khâm Sứ ra cho xem. Ông Khuyển Dưỡng Nghị khuyên nên sớm đem người này qua Nhật, điều này cũng đúng với ý định của cụ Phan từ đầu.
Sau khi nghe yêu cầu của cụ Phan Bội Châu, các ông Okuma Shigenobu, Inukai Tsuyoshi và Lương Khải Siêu bàn với nhau rồi nói:
Lấy dân đảng Nhật Bản giúp cho các ngài thì được; nếu giúp binh lực thì nay chưa tới nơi. Hiện tình thế chiến tranh đời bây giờ, chẳng phải là vấn đề riêng Pháp với Nhật, mà là vấn đề Âu-Á đua hơn nhau. Nhật muốn giúp cho quý quốc, tất phải tuyên chiến với Pháp, chiến cơ đồng thời kéo cả toàn cầu. Lấy sức Nhật Bản ngày nay mà tranh với toàn cả Châu Âu thiệt chưa đủ sức. Các ngài có thể ẩn nhẫn mà chờ cơ hội không?
Cụ Phan mới trả lời rằng:
Nếu chúng tôi ẩn nhẫn được, cũng chẳng khổ vì đi sang khóc ở sân quý quốc.
Không giúp binh nhưng giúp học
Ông Inukai Tsuyoshi nói vì vấn đề quan hệ với Pháp, Nhật không thể giúp về binh lực được, nhưng sẵn sàng thu nhận người Việt, từ đó mở đường cho Phong Trào Đông Du.
Tử Tước Inukai Tsuyoshi (1855-1932), sau làm thủ tướng, là chính khách Nhật đầu tiên giúp Phan Bội Châu
Ông Inukai Tsuyoshi đã giới thiệu cụ Phan với các ông Fukushima Yasumasa, Đại Tướng Tham Mưu Bộ Tổng Trưởng Lục Quân, Hiệu Trưởng trường Chấn Võ-Shinbu Gakko, Nezu Hajime, Hiệu Trưởng Đông Á Đồng Văn-Toa Dobun.
Cũng chính ông Inukai Tsuyoshi cũng đã giới thiệu cụ Phan lên Đông Kinh gặp nhà cách mạng Tôn Văn (1866-1925), tức Tôn Dật Tiên vừa từ Hoa Kỳ về tới, người mà cụ Phan đã thán phục qua những bài viết của ông.
Ông chủ trương thuyết Tam Dân: “Dân tộc tự quyết, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc”… và là cha đẻ cách mạng Tân Hợi năm 1911 của Trung Quốc sau này.
Ông được bầu làm Tổng Thống lâm thời năm 1911, lúc mới 45 tuổi. Là người đã từng du học và làm việc ở Hoa Kỳ, bôn ba khắp nơi vận động cách mạng, và cũng từng đến Việt Nam.
Cụ Phan đến Trí Hòa Đường ở Yokohama gặp ông Tôn Văn hai lần, bút đàm với nhau, tuy chưa hiểu nhau nhiều nhưng cụ Phan thì muốn Trung Quốc giúp Việt Nam giải phóng trước rồi lấy đó làm bàn đạp giải phóng Lưỡng Quảng, còn Tôn Văn thì muốn đảng nhân Việt Nam gia nhập đảng cách mạng Trung Quốc, hễ đến lúc Trung Quốc thành công thì nước thứ nhất được viện trợ là Việt Nam.
Mặt khác, cụ Phan vẫn còn tư tưởng bảo hoàng, nhưng Tôn Văn thì một mực bác bỏ đảng quân chủ lập hiến. Tuy vậy, qua hai cuộc gặp gỡ trên và sau đó cụ Phan gặp cả ông Chương Bỉnh Lân và ông Hoàng Hưng là ba người đầu não của cách mạng Tân Hợi mà về sau, nhờ đó phía Việt Nam có thể nương nhờ họ nhiều.
Tuy bất đồng với nhau, nhưng ông Tôn Văn cũng đã giới thiệu cụ Phan với ông Toten Miyazaki (Cung Kỳ Thao Thiên), là một người Nhật có uy thế và thân tín của ông, có tư tưởng liên kết thế giới, vượt lên trên chủ nghĩa quốc gia.
Nhờ sự giúp đỡ của các nhân vật có thế lực của Nhật Bản mà Phong trào Đông Du bắt đầu. Quan hệ với các nhà cách mạng Trung Quốc cũng giúp cho các nhóm Đông Du sau khi bị trục xuất khỏi đất Nhật đã về Trung Quốc hoạt động.
Từ đó, nhiều nhà cách mạng đã trực tiếp hoặc gián tiếp đấu tranh cho cách mạng Việt Nam những năm sau này.
No comments
1 2 3 4 5 … 26 Next »
Blog search
Photos
P1010109.JPG
more from this album
Friends (40)
vietlinh2010 photovietlinh2010
bashadi786 photobashadi786
guycombes photoguycombes
mrbatuoc photomrbatuoc
ayayay1rancho photoayayay1rancho
oldman35 photooldman35
Show all friends
Latest comments
photo
truongmychau
To Tsi-Tsi : I must ask your help once again to find my son …
photo
truongmychau
Từ hôm nay 21-11-13, lập album ảnh vế DT Võ Nguyên Giáp để l …
photo
truongmychau

No comments: