Saturday, July 8, 2017

ĐẶNG TẤN HẬU * FORMOSA

FORMOSA: sát thủ môi trường VN

Đặng Tấn Hậu


CSVN áp dụng kinh tế thị trường, nhưng không từ bỏ “bất động sản nằm trong tay của họ” (“Đất đai thuộc sở hữu toàn dân”, tức là do Đảng và Nhà Nước nắm!)  nên CSVN đã cướp nhà, cướp đất của dân. Cộng sản thường rêu rao chế độ tư bản bóc lột dân để kiếm lời tối đa vì “túi tham không đáy của loài người”, nhưng từ ngày theo “kinh tế thị trường theo định hướng XHCN”, bộ chính trị CSVN đã không những bán đất, bán biển đảo cho TC; chúng còn không từ nan cho ngoại quốc vào VN phá hoại môi trường giết chết dân VN như Bô xít Tây Nguyên và Formosa Hà Tĩnh. Tiền bỏ vào túi của họ.
Thế giới không quan tâm CSVN bán nước VN cho TC. Thế giới cũng có thể không quan tâm CSVN đàn áp, bỏ tù dân VN; nhưng thế giới khó làm ngơ khi có sự tàn phà môi trường ở VN ảnh hưởng đến đời sống của nhân loại trên thế giới. Thí dụ, CSVN xuất cảng tôm cá độc hại ô nhiễm ra nước ngoài hay cá ô nhiễm trôi dạt vào các quốc gia láng giềng hay trên thế giới do các luồng nước chảy trong biển cả (Hình 1). Do đó, Formosa không chỉ đơn thuần ảnh hưởng đến VN.
Hình #1: Sự luân lưu dòng nước chảy trong biển cả




Hinh 1 (xem tr. 7 - D-L 177)





CSVN không giải quyết Formosa Hà Tinh vì quan chức CSVN đã ăn hối lộ của họ. Dân chúng VN biểu tình đòi đóng cửa Formosa thì bị công an đánh đập, bắt bỏ tù; còn thưa kiện chúng ra tòa án quốc tế thì phải có chứng cớ khoa học chứng minh thiệt hại do Formosa gây ra; điều này khó có thể thực hiện được vì CSVN ngăn cản không cho lấy mẫu cá ô nhiễm, vì Formosa đã bồi thường thiệt hại cho CSVN, nhưng tiền bồi thường cũng không nhằm vào đâu và vẫn chưa tới tay nạn nhân một cách công bằng.
Người dân trong nước chỉ có con đường chết. Vấn đề là chết mau trong thời gian ngắn hay chết chậm trong vài chục năm tới vì thiệt hại môi trường ảnh hưởng lâu dài khó có thể hồi phục lại nhanh chóng trong vài thế kỷ tới. Dân Việt trong nước chỉ có con đường duy nhất là biểu tình, thưa kiện Formosa và lật đổ CSVN vì đường nào cũng chết; nhưng chết mà còn có tia hy vọng mang lại sự sống còn cho con cháu của mình trong tương lai thì chỉ có con đường”chấm dứt CS” thôi!
Bài viết gồm có ba phần. Phần đầu sơ lược về diễn tiến Formosa Hà Tĩnh tại VN; phần này không đề cập chi tiết về sự tai hại môi trường do Formosa gây ra vì có nhiều tác giả, nhiều bài đã viết về điểm này. Phần hai đề cập đến vấn đề pháp lý thưa kiện Formosa và CSVN ra trước tòa án quốc tế dù kiến thức của tác giả rất giới hạn về luật pháp, nhất là luật quốc tế. Phần ba trình bày con đường tranh đấu chống Formosa và CSVN. Bài viết chỉ có tính cách gợi ý để tất cả chúng ta cùng nhau thảo luận tìm kiếm sinh lộ cho đất nước VN.

TỔNG QUÁT


Formosa
Formosa là tiếng Bồ Đào Nha ám chỉ Đài Loan khi họ mới thấy đảo Đài Loan lần đầu tiên vào giữa thế kỷ 16 có nghĩa là “đẹp” hay “hòn đảo đẹp”; đây là tên cũ của xứ Đài Loan (Taiwan). Formosa Plastics Group (FPG) được thành lập tại Đài Loan vào năm 1954 khi Đài Loan còn mang tên cũ Formosa. FPG do hai anh em Hoàng Vĩnh Khánh (anh) và Hoàng Vĩnh Tại (em) làm chủ chuyên sản xuất nhựa và gang thép nên hãng phế thải nhiều chất cực độc như cyanure và phenol.
Hiện nay, hai anh em họ Hoàng đã về hưu và để cho Hoàng Văn Uyên là con trai của Hoàng Vĩnh Tại và Hoàng Thụy Hoa là con gái của Hoàng Vĩnh Khánh điều hành hãng Formosa. Hãng FPG gồm có các công ty lớn như Formosa Petrochemical Corp, Nan Ya Plastics Corp., Formosa Chemicals and Fibres Corp., Formosa Plastics Corp. và nhiều công ty con như Formosa Gang Thép Hà Tĩnh (FHC) tại VN.     
Thành Tích
Như đã viết, Formosa FPG có khuyết điểm chính là phế thải các chất cực độc tàn phá môi trường nên mối ưu tư lớn nhất của họ là tìm nơi nào để có thể thải lén lút các chất độc hại hoặc vào trong biển, hoặc chôn dưới lòng đất để không ai biết mà phản đối. Họ chỉ có con đường duy nhất là hối lộ các quan chức của các quốc gia sở tại chuyên hối lộ (như VN) để có giấy phép làm việc mờ ám giết người của họ trong thời gian ngắn hạn hay dài hạn; đó là chưa kể Formosa còn làm ô nhiễm không khí vì thải khói độc ra ngoài.
Mặc dù Đài Loan không còn được Liên Hiệp Quốc nhìn nhận là một quốc gia, nhưng dân Đài Loan vẫn tự coi Đài Loan là một quốc gia có nền tự do dân chủ nên các dân biểu, báo chí hay các nhà khoa học Đài Loan vẫn còn có tự do lên tiếng chống đối việc làm “không trong sáng” của chính quyền (nếu có) hay bảo vệ môi trường chống lại việc làm độc hại do Formosa gây ra (đã xảy ra). Thí dụ,
Năm 2012, giáo sư Chan Chang-chuan tại đại học National Taiwan University đã báo động những người dân Đài Loan là những người ở gần khu Formosa (cách 10km) dễ bị bệnh về phổi, gan, thận và ung thư v.v. Chúng ta có thể tìm thấy tin tức này trên báo Taipei Time. Xin vào coi trang mạng của tạp chí:
[http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2012/12/26/2003551033].
Vào cuối năm 1998, Formosa đã chở các kiện hàng có 3,000 tấn “thủy ngân” vào hải cảng Sihanoukville của xứ Khờ Me; nhưng điều may mắn cho dân Khờ Me là có 1 người khiêng kiện hàng bị chết do chất độc phế thải gây ra và 4 người dân bị chết vì ảnh hưởng của chất độc nên chính phủ Khờ Me nhập cuộc. Họ ngăn cấm Formosa tiếp tục công việc và cho sa thải nhiều nhân viên công chức về tội ăn hối lộ từ Formosa. Formosa lên tiếng xin lổi, nhưng không nhận trách nhiệm.
Vào ngày 19.5.2010, tổ chức môi trường Đức Quốc Etheon trao giải cho Formosa về “Hành tinh đen năm 2009” (Black Planet Award 2009) vì Formosa nổi tiếng chuyên thải các chất độc làm hư hoại môi trường trên thế giới. Điều nguy hại cho dân tộc VN là CSVN không những cho Formosa thải các chất độc làm chết hải sản và phá hoại môi sinh tại các vùng ven biển của miền trung VN, họ lại còn tiếp tay Formosa che dấu tội ác phá hoại môi trường tại VN. [https://www.ethecon.org/de/1109]. 

Trung Cộng
Formosa Plastics Group FPC của Đài Loan và MCC của TC (Metallurgical Group Corp. of China) là hai hãng đối tác làm ăn với nhau từ lâu. Ông Guo Wenqing vừa là Bí thư đảng ủy của TC, vừa là chủ tịch MCC. Hãng này có nhiều công ty con như CISDI, CIE, ACRE v.v. chuyên đào tạo nhân viên, thiết kế và thành lập các lò luyện gang thép cho Formosa nên có thể nói việc làm gì của Formosa Hà Tĩnh (FHC) tại VN cũng đều có bàn tay của TC nhúng vào. Cần biết, FPG không có kinh nghiệm về sản xuất gang thép.
Vào tháng 8, 2014, FHC đã xin ủy ban nhân dân Hà Tĩnh cấp giấy phép mướn 8,400 lao động thuộc 28 quốc gia trên thế giới (nhằm mục đích đưa dân Tầu vào VN); trong đó, họ đã mướn gần 5,000 nhân viên TC làm việc trong điều kiện “nội bất xuất, ngoại bất nhập” (bên trong không được ra, bên ngoài không được vào); kể cả nhân viên công lực CSVN cũng không được phép vào nơi này, nhằm mục đích gì(quân sự?, kinh tế? thương mại? môi trường?).
Do đó, chúng ta không lấy làm ngạc nhiên khi Formosa và CSVN không cho HK gởi người vào VN để giúp VN tìm nguyên nhân (một cách khoa học) gây ra ô nhiễm môi trường và giúp làm sạch môi trường tại Vũng Áng, nhất là họ đã câu lưu bà dân biểu Đài Loan thuộc đảng DânTiến nhiều giờ tại phi trường Nội Bài. Cần nhắc lại, chủ tịch của đảng này là bà Thái Anh Văn, đương kim tổng thống Đài Loan, chủ trương bảo vệ môi trường và Đài Loan là quốc gia độc lập với TC.

Vũng Áng

Formosa Hà Tĩnh thành lập năm 2008 tại VN với mức đầu tư $15 tỷ mỹ kim trong giai đoạn đầu. Thực tế, Formosa chỉ chi $3 tỷ mỹ kim; phần còn lại họ mượn vốn đầu tư ở VN. CSVN còn chi thêm 300 tỷ đồng VN để xây cất nhà cho nhân công TC ở. CSVN cho Formosa mướn 33 triệu thước vuông gồm mặt đất và mặt biển trong vòng 70 năm tại Vũng Áng. Ngày 2.12.2012, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dự lễ khởi công xây cất nhà máy gang thép Formosa tại khu vực Vũng Áng, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh. Formosa còn cho thành lập nhiều hãng khác tại Đồng Nai như Formosa Taffeta, Formosa Gear v.v.
Vào ngày 4.4.2016, cách nay khoảng 1 năm, ngư dân tại Vũng Áng (Hà Tĩnh) thấy có cả tấn cá chết trên bờ biển, sau đó, lan sang các bờ biển của các tỉnh miền trung như Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên và cả Vũng Tàu (Hình #2). Dân chúng kêu gọi chính quyền thử nghiệm tìm nguyên nhân thì thay vì làm bổn phận của người cầm quyền; họ lại ra tay đàn áp, bắt dân bỏ tù vì dám lên tiếng về chất độc do Formosa thải ra. Ông Chou Chua Fan, trưởng văn phòng Formosa Hà Tĩnh đã lên tiếng thách thức dân VN vào ngày 24.4.2016 “muốn có cá ăn hay là muốn có nhà máy?”.  
Hình #2: Cá chết tại Vũng Áng




Hinh 2 (xem tr. 7 - D-L 177)



Bồi Thường

Trong khi nhà cầm quyền tiếp tục phản bác tin ô nhiễm do Formosa gây ra thì 3 tháng sau, các viên chức Formosa xin lỗi về việc làm trái phép của họ (Hình #3); đồng thời họ bồi thường thiệt hại $500 triệu mỹ kim cho nhà cầm quyền CSVN; đổi lại, CSVN giảm thuế cho họ. Kết quả, dân Việt vẫn bị chết vì không thể đánh cá, vì bệnh tật và phải còng lưng trả thuế cho Formosa; ngược lại cho tới giờ này, nhiều nạn nhân chưa nhận được tiền bồi thường; chứ đừng nói tới việc bồi thường công bằng.
Đại sứ HK tại VN là ông Ted Osius cho biết vào ngày 9.6.2016 là HK đã đề nghị CSVN cho các khoa học gia HK đến hiện trường nghiên cứu tìm nguyên nhân và giúp CSVN làm trong sạch môi trường biển cả tại Vũng Áng. Nhưng, chính phủ CSVN đã từ chối (vì sợ đụng chạm đến TC và biết được sự thật bên trong). CSVN vừa bảo vệ quan chức ăn hối lộ, vừa ra tay đàn áp người dân thay vì họ có can đảm bảo vệ đời sống của người dân VN y như chính phủ Khờ Me đã bảo vệ người dân của họ.
Hình #3: Formosa xin lỗi và bồi thường $500 triệu mỹ kim




Hinh 3 (xem tr. 7 - D-L 177)




Vào đầu tháng 8, 2016, bà nghị sĩ Đài Loan Su Chih Fen thuộc đảng Dân Tiến đến VN để thị sát coi Formosa Hà Tĩnh đã gây thiệt hại môi trường VN như thế nào? CSVN đã cho người câu lưu bà trên 9 tiếng đồng hồ tại phi trường Nội Bài nên bà đã phải tuyên bố “nhiệm vụ khảo sát và tuyên bố nguyên nhân cá chết thuộc về trách nhiệm của chính quyền CSVN”. Nhiệm vụ của bà dân biểu đã làm xong.
Cần biết, Deepwater Horizon đã làm chảy dầu tại Vịnh Mễ Tây Cơ sang đến bờ biển HK ở Lousiana vào năm 2010. Chính phủ HK, dưới thời TT Obama, đã huy động hải lục không quân HK và các nhà khoa học HK để tìm cách chận dầu loang và làm sống lại sinh thái biển HK. Hãng BP, Deepwater Horizon đã bồi thường cho HK trên $18 tỷ mỹ kim dù thiệt hại có thể không bằng vụ Vũng Áng (Hình #4).
Hình #4: Vụ dầu loang do Deepwater Horizon gây ra năm 2010






Hinh 4 (xem tr. 7 - D-L 177)




PHÁP LÝ

Vấn đề pháp lý đòi Formosa bồi thường rất đơn giản nếu chuyện này xảy ra tại bất cứ quốc gia nào trên thế giới; kể cả xứ Khờ Me (ngoại trừ VN), vì chính phủ chỉ cần cho các nhà khoa học thử nghiệm có phải chất độc do Formosa gây ra hay không? sau đó, ước lượng thiệt hại cho ngư dân, ảnh hưởng đến thị trường du lịch v.v  rồi chính phủ bắt Formosa bồi thường tương ứng và cho đóng cửa hay bắt Formosa tuân thủ theo luật lệ đúng mức về môi trường.
Trường hợp VN khá phức tạp vì 4 lý do: thứ nhất, CSVN không cho người dân trong và ngoài nước lấy mẫu để thử nghiệm; thứ hai, CSVN đã nhận tiền bồi thường từ Formosa thì lấy gì đi thưa kiện; thứ ba, tòa án quốc tế như ICC (International Criminal Court) chỉ xử tội diệt chủng hay tội ác chiến tranh; trong khi đó, vấn đề môi trường thường chỉ là vụ thưa kiện giữa hãng và chính phủ; thứ tư, VN, kể cả HK, không phải là thành viên của tòa án quốc tế ICC nên họ khó có thể can thiệp vào.
Bác sĩ Nguyễn Thế Bình và luật sư Trịnh Quốc Toản tổ chức buổi hội thảo quốc tế lần đầu tiên tại quốc hội HK vào ngày 10.5.2017 về đề tài “Hội thảo quốc tế về tác động của việc xả chất độc của Formosa” (Legal and Environment Implications of Toxic Waste Dumping in the South China Sea) với các vị diễn giả chuyên về luật. Họ đề cập đến hai trường hợp về luật: luật trên sách vở (law on the books) và luật hành động (law-in-action).
Nếu chúng ta thưa thẳng không được vì tòa án quốc tế không xử vụ ô nhiễm thì chúng ta thưa ngang là Formosa và CSVN là đồng chánh phạm về tội “diệt chủng nhân loại” do thải các chất độc giết người và phá hoại môi trường (ecocide = ecology + genocide) thuộc về quyền sống căn bản của người dân VN nằm trong “bàn tuyên ngôn nhân quyền quốc tế của Liên Hiệp Quốc”.
Hình ảnh cá chết, rong rêu bị thiệt hại v.v có thể ảnh hưởng về tâm lý, xã hội và chính trị, nhưng không có cơ sở trong việc tố tụng vì tòa án quốc tế đòi hỏi đơn thưa phải có dữ kiện, thống kê khoa học chứng minh và ước lượng sự thiệt hại môi trường do Formosa gây ra bao nhiêu?. Do đó, người Việt trong và ngoài nước cần có hệ thống hóa khoa học trong việc nghiên cứu lấy mẫu thử nghiệm và phân chất độc tố gây ra ô nhiễm tại VN.
Vấn đề thử nghiệm không đơn giản vì phải qua nhiều giai đoạn rất phức tạp từ lúc lấy mẫu thí nghiệm tại hiện trường đến tay nhà thí nghiệm phân chất tìm nguyên nhân đòi hỏi mẫu thí nghiệm “phải còn nguyên vẹn”; trong khi đó, người lấy mẫu vừa bị CSVN ngăn cấm, vừa không có kinh nghiệm lấy mẫu, gìn giữ mẫu, lại không có cách gởi mẫu tới tay người nhận (qua bưu điện? xe đò? hàng không?); rồi từ người nhận lại phải nhiêu khê gởi mẫu ra nước ngoài để thẩm định v.v.  Chúng ta phải giải quyết cách nào? làm cách nào qua mặt nhà cầm quyền CSVN?

TRANH ĐẤU

Chúng ta cần có vài hành động cấp bách như - tổ chức hội thảo thường xuyên để đánh động sự quan tâm của đồng bào về sự nguy hại môi trường do Formosa và CSVN gây ra – tìm/mướn luật sư có kinh nghiệm và chấp nhận lấy thù lao sau khi thắng kiện – thiết lập sự nghiên cứu có tính cách khoa học (phân chất, thống kê) về tác hại ô nhiễm, thiệt hại về kinh tế (môi sinh, du lịch v.v.) và xã hội VN - biểu tình và yểm trợ đồng bào trong nước đòi công lý và bồi thường công bằng - tổ chức gây quỹ để có phương tiện đưa nội vụ ra trước tòa án quốc tế.
Cộng đồng hải ngoại cần báo động cho dân chúng và chính quyền sở tại nơi mình cư trú về hải sản ô nhiễm tại VN để chận đứng nhập cảng thực phẩm ô nhiễm từ VN qua nhằm gây áp lực CSVN giải quyết nhanh chóng về vấn đề ô nhiễm. Chúng ta cần liên lạc với các tổ chức dân sự trên thế giới về môi trường để kêu gọi họ yểm trợ cho chúng ta trong việc tố tụng Formosa ra trước tòa án quốc tế về tội “diệt chủng” do môi trường ô nhiễm gây ra (ecocide).
Bác sĩ  Võ Đình Hữu đề nghị trong buổi hội thảo quốc tế tại Washington vừa qua gồm có 3C như sau: - Close Factory or comply with environmental law (đóng cửa nhà máy hoặc tôn trọng luật môi trường) -Clean environment (làm sạch môi trường) - Compensate for victims for economic health and emotional suffering (bồi thường thiệt hại cho các nạn nhân về kinh tế, sức khỏe tâm thần lẫn thể xác). Ông còn đưa ra cách giải quyết 3C là:  - Criminal court (Tòa án quốc tế) - Civil court (tòa án dân sự) - Civil society (xã hội dân sự) qua biểu tình phản đối, đòi hỏi công lý.
Chúng ta cũng đừng quên dân chúng, viên chức và dân biểu Đài Loan rất quan tâm về Formosa vì ảnh hưởng đến tai tiếng cho đất nước của họ; do đó, chúng ta cần liên hệ chặt chẽ với họ để lấy ý kiến và làm áp lực hãng Formosa về việc bồi thường thiệt hại tại VN. Cộng đồng VN hải ngoại có thể có nhiều bác sĩ, kỹ sư, nha sĩ, kể cả sĩ quan trong quân đội HK; nhưng hiếm có khoa học gia có kinh nghiệm về thử nghiệm tìm kiếm nguyên nhân gây ra ô nhiễm; đây là điều cấp bách của cộng đồng VN là tìm kiếm ngay một hay nhiều vị cố vấn VN trong lãnh vực này.

KẾT LUẬN
Nhiều người Việt trong nước không nhập cuộc biểu tình về “dân oan khiếu kiện” vì họ nghĩ đây chỉ là vấn đề quyền lợi của người khác. Nhiều người Việt không quan tâm quan chức CSVN tham nhũng đầu tư lỗ lã cho các công ty quốc gia vì không phải đồng tiền của họ. Nhưng tất cả quần chúng VN, kể cả bộ đội, công an CSVN, cũng phải lên tiếng về sự tàn phá môi trường của FHC Formosa Hà Tĩnh vì ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của họ và của cả dân tộc VN trong hiện tại và tương lai.
Ai cũng biết Formosa Hà Tĩnh không chỉ phá hoại môi trường, lại còn được phép mướn nhân viên TC vào làm việc tại VN trong thời hạn 70 năm; đây là thời gian đủ dài tạo cơ hội cho thợ TC có thể sanh con đẻ cái qua 3 thế hệ tại VN và lập thành đạo quân thứ 5 chiếm lấy đất nước VN bất cứ lúc nào. Đó là chưa kể, TC đã chiếm đất miền bắc, chiếm biển đảo ở Biển Đông, phá hoại môi trường Bô xít ở Tây Nguyên và Formosa ở vùng biển Hà Tĩnh.
Ngày 11.7.2016, người ta lại còn tìm thấy 100 tấn chất thải độc của Formosa Hà Tĩnh chôn tại nông trại của ông Lê Quang Hòa, giám đốc công ty môi trường của đô thị Kỳ Anh. Đây chỉ là một sự  kiện nhỏ tìm thấy được; thực ra còn có nhiều nơi khác mà chúng ta chưa biết. Mới đây lại có hiện tượng cá chết do chất độc thải ra tại Hà Tiên, Kiên Giang (Hình #5) và Formosa Hà Tĩnh vừa mới bị nổ cháy vào đêm 30.5.2017 do chạy thử nghiệm lò cao số 1 (Hình #6).
Lời cuối không kém quan trọng. Formosa chi ra $3 tỷ; phần còn lại $12 tỷ do CSVN đầu tư (lấy từ tiền của dân VN). Kết quả? Formosa chỉ bỏ 1/5 tổng số tiền đầu tư để có thể chiếm đất và biển cả của người dân VN tại Vũng Áng. Ngoài ra, Formosa đền $500 triệu về thiệt hại môi trường trên lý thuyết; thực chất là CSVN giảm thuế cho Formosa; tức là Formosa đã không bị mất mát gì hết mà chính là người dân VN vừa bị thiệt hại do Formosa gây ra, vừa tự trả tiền túi cho sự thiệt hại của chính mình; điều trớ trêu là đồng tiền này không trở vào túi của dân mà lại chạy vào túi của cán bộ CSVN.
Hình #5: Nghêu sò chết trắng tại Kiên Giang




Hinh 5 (xem tr. 7 - D-L 177)





Hình #6: Formosa Hà Tĩnh bị cháy vào đêm 30.5.2017





Hinh 6 (xem tr. 7 - D-L 177)




30.5.2017
ĐTH

No comments: