Saturday, June 17, 2017

TIẾT LỘ VỀ TÁC GIẢ HAI SĂC HOA TI GÔN


Giai nhân Hà thành tiết lộ về tác giả bài thơ ‘Hai sắc hoa ti gôn’


Một ngày cuối bốn tuần 5, tại căn nhà nằm từ trần sâu trong con ngõ nhỏ Võ Thị Sáu, Hai Bà Trưng, Hà Nội, chúng tôi có dịp chạm chán bà Viên Thị Thuận, năm nay 94 tuổi, một trong những nữ sinh Đồng Khánh thuở nào.
>>Kỳ 1:
Nữ sinh Đồng Khánh khước từ thiếu gia buôn gỗ, làm vợ thầy thuốc Bạch Mai
Trường nữ sinh Đồng Khánh – Hà Nội (College de Jeunes Filles) được thành lập năm 1917, nay là trường THCS Trưng Vương – Hà Nội, là ngôi trường độc nhất của miền Bắc dành riêng cho nữ sinh tới cấp trung học.

 Bà Viên Thị Thuận

 
Ngôi trường được xây đắp vào những thập niên đầuthế kỷ 20, khi vấn đề nữ quyền đang chạm chán nhiều rào cản của tư tưởng phong kiến.
Từ đây, nhiều tiểu thư khuê các mau chóng bước ra khỏi chốn “màn che trướng rủ” để tham gia với thời đại, trở thành những nữ sinh Đồng Khánh có tiếng duyên dáng và nết na.
Trong số họ có rất nhiều người là bậc kỳ nữ tài tình sau này, như giáo sư Lê Thi (Dương Thị Thoa) con gái GS Dương Quảng Hàm, nhà giáo Hoàng Xuân Sính – nữ tấn sĩ toán học trước tiên ở vn…
Bên cạnh đó, trường Đồng Khánh còn được nhiều người biết tới là ngôi trường của những mĩ nhân…
Ngôi trường của những mĩ nhân
Trong tâm tưởng người Hà Nội xưa, trường nữ sinh Đồng Khánh nức tiếng với những cô học trò dễ nhìn đầy mơ mộng, hồn thiên thướt tha trong tà áo dài đã trở thành một miền kí ức khó phai.
Một ngày cuối bốn tuần 5, tại căn nhà nằm từ trần sâu trong con ngõ nhỏ Võ Thị Sáu, Hai Bà Trưng, Hà Nội, chúng tôi có dịp chạm chán bà Viên Thị Thuận, năm nay 94 tuổi, một trong những nữ sinh Đồng Khánh thuở nào.
Hà Nội xưa, giai nhân Hà thành, danh nhân thế kỷ 20, nữ sinh Đồng Khánh

Thời gian dẫu nhuốm màu tuổi tác, nhưng vẻ quý phái, cao nhã của mĩ nhân Hà thành ngày đó vẫn toát ra từ người nữ giới ở tuổi cửu thập cũ rích lai hy này.
Bằng chất giọng nhỏ nhẹ với tư thế đoan trang, bà Thuận kể: “Muốn vào trường Đồng Khánh học, các học trò phải vượt qua các kỳ thi gắt gao, chỉ ai thực thụ học giỏi mới đỗ được vào trường Đồng Khánh”.
Theo bà Thuận, ngày xưa nữ sinh Đồng Khánh được học vừa đủ, họ không chỉ được dạy văn hóa, dạy tiếng Pháp mà còn được dạy nữ công gia chánh, hát, đàn piano, thể dục sport.

Lớp của bà Viên Thị Thuận khóa 1934 – 1942. Ảnh: Nguyễn Lân Bình cung cấp

Bên cạnh đó, trường còn dạy thêu thùa may vá, cách tắm và chăm chút cho trẻ lọt lòng, cách ăn tiêu sao cho thích hợp lý bằng cách phân loại ra tiền điện, tiền nước, tiền ăn…
Ngày đó, nữ sinh Đồng Khánh nức tiếng không chỉ sáng dạ, dễ nhìn mà còn khôn cùng nết na thuỳ mị. Ai cũng nữ tính đài các, rất mực đa cảm nhưng vô cùng bí mật, tế nhị. Dù có thích ai họ cũng chỉ giữ kín trong lòng hoặc gửi gắm vào những trang lưu bút.
Cựu nữ sinh Đồng Khánh cho biết: “Ngày đó cuộc sống của chúng tôi nói riêng và các tiểu thư đương thời tổng thể rất lãng mạn. Chúng tôi thường đọc thơ và chép thơ vào những quyển lưu bút”.
Một cô người chơi cùng lớp bà Thuận, so với các người chơi có phần cá tính, mạnh mẽ hơn nhưng tâm hồn cũng không kém phần lãng mạn, cô là con gái một thầy thuốc.

Cô người chơi này có tình cảm với giáo viên dạy sport người Pháp, đẹp trai và tư thế. Bị các người chơi trong lớp phát hiện, trêu đùa, cô thường hay ngượng ngùng.
Rồi mối tình đơn phương đó cũng sớm chấm dứt khi thấy giáo thành hôn cùng người nữ giới khác. Còn cô thì gửi nỗi buồn da diết của mối tình đầu vỡ vạc vào những quyển sổ lưu bút.
Bà Viên Thị Thuận cho biết thêm, các nữ sinh Đồng Khánh thường mặc áo dài thướt tha, thả mái tóc dài mượt, gọn gẽ tới trường.
Đặc biệt, theo nội quy nhà trường, không ai được phép điểm trang khi đi học. Thế mà các nữ sinh Đồng Khánh lại rất đẹp, đẹp tới hút hồn khiến bao trái tim nam sinh các trường THPT, ĐH phải đắm say, ngơ ngẩn.

 
Trang lưu bút bà Thuận viết cho người người chơi học ở trường Đồng Khánh. Ảnh Nguyễn Lân Bình cung cấp

Theo đó giới tính học riêng, buổi chiều tan học, nam sinh từ các trường kì dị lân la tới cũ ríchng trường Đồng Khánh, đứng ngắm, nhìn trộm từ xa lúc các cô gái tan học về. Hầu như chàng trai nào cũng mơ được làm quen với một nữ sinh Đồng Khánh.
Họ coi đó là niềm hãnh diện, kiêu hãnh để khoe với người chơi hữu, nhưng điều này quả là chuyện khó, bởi mấy nữ sinh Đồng Khánh luôn lạnh như băng, trầm lặng như đại dương sâu. Với họ nữ sinh Đồng Khánh luôn là… một ẩn số.

Giai nhân tiết lậu sự thật về tác giả bài thơ “Hai sắc đẹp hoa ti gôn”
Bà Thuận cho biết, học trò nữ từ các tỉnh giấc miền Bắc về đây học tập, phần đông là con gái gia đình trung lưu, có địa vị trong xã hội. Vào thời kì bà Thuận học năm 3 ở trường Đồng Khánh, có người người chơi rất dễ nhìn, tên là Phạm Thị Lý (SN 1922, quê ở Phủ Lý).
Người người chơi này của bà được mệnh danh là hoa khôi trường Đồng Khánh, dễ nhìn, sáng dạ nhưng gia đình muốn bà lấy một người chồng bà không có tình cảm. Vốn có tâm hồn đa sầu, đa cảm nên khi phải lấy người mình không yêu, bà rất âu sầu.
Bà Viên Thị Thuận san sớt: “Cũng có thể trong lòng bà ấy đã có ý trung nhân nào khác nhưng ở thời kỳ nữ quyền vừa khởi đầu những bước đi trước tiên, vẫn mang nặng tư tưởng phong kiến thì việc dành tình cảm cho người đại trượng phu nào đó, dẫu “tình trong như đã, mặt ngoài còn e” là điều chẳng thể. Nên khi phải về lấy chồng bà ấy rất buồn… Trước khi lấy chồng, bà Phạm Thị Lý đã sáng tác bài thơ ‘Hai sắc đẹp hoa ti gôn’ gửi đăng báo bằng bút danh TTKH, với mục tiêu giấu tên.

Bà không ngờ được bài thơ mình sáng tác trong cái giây lát cảm hứng lại trở thành nức tiếng cho tới hiện tại. Hôm đó, bà Lý cùng tôi tới tòa soạn gửi bài thơ rồi đi thẳng nên chẳng ai tìm được tác giả”.
Bà Thuận cũng cho biết thêm: “Trước khi gửi đăng báo, bà Lý từng đọc cho các người chơi trong lớp nghe…”.
 

Bà Thuận lần giở những bức ảnh cũ lưu trên ipad. Ảnh: Diệu Bình


Sau này, rất nhiều giả định được đưa ra để xác định tác giả thực thụ nhưng đều dừng lại ở chừng độ ngờ vực, vì tác giả bài thơ chưa bao giờ lên tiếng công nhận.
Hình như, dù là cuộc hôn nhân “ép buộc” nhưng cuộc đời bà lại vô cùng hạnh phúc. Có thể thành thử, những cảm xúc đầu đời cùng bài thơ “Hai sắc đẹp hoa ti gôn” được bà Lý cất gọn trong kí ức.
Vợ chồng bà sinh được 10 người con, sau này bà theo chồng sang Mỹ định cư và mất ở tuổi 80. Và, tác giả của một bài thơ nức tiếng giờ vẫn là bí hiểm trong văn đàn.
Một nữ sinh nức tiếng khác của trường Đồng Khánh, chẳng thể không nhắc tới là GS Lê Thi tên thật là Dương Thị Thoa, con gái của cố GS Dương Quảng Hàm.
Bà cùng các anh chị em được ba má cho ăn học đàng hoàng ngay từ khi còn nhỏ. Bà chính là một trong hai nữ sinh đã kéo cờ trong ngày chủ quyền trước tiên tại Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày 2/9/1945.
Gần 80 năm đã trôi qua, nữ sinh trường Đồng Khánh cùng khóa bà Thuận chỉ còn lại một vài người. Nhưng mỗi dịp có thời cơ chạm chán, họ vẫn tranh thủ ngồi lại hàn huyên và ôn lại những kỉ niệm vàng son thủa nào…

No comments: