Sunday, April 9, 2017

VIỆT NAM HÔM NAY

Người "sống" ở nghĩa trang

Cát Linh, RFA
2017-04-01
Một khu vực người sống tạm cư ở nghĩa trang Bình Hưng Hòa.
Một khu vực người sống tạm cư ở nghĩa trang Bình Hưng Hòa.
RFA photo

Có một số người không có lấy mảnh đất để cắm dùi phải sống dựa vào mộ phần của người chết.
Mỗi người một cảnh đời
Con đường dẫn vào phía trong nghĩa trang Bình Hưng Hoà xẻ dọc xẻ ngang. Những khối bê tông to, có những mảng gần như nát vụn rơi rải trên đoạn đường mòn; những cành cây khô ngả nghiêng nằm chơ vơ trên đường; những đám cỏ dại cao gần bằng đầu người phủ trùm quanh những ngôi mộ bám đầy bụi.
Dù còn nguyên vẹn hay bị đập phá do đã di dời, nơi đây bỗng dưng trở thành “nhà” của hàng chục người đang tá túc trong khu nghĩa trang có từ trước năm 1975 với hơn 75 ngàn ngôi mộ.
Bệnh không biết sống đến ngày nào hay chừng đó chứ biết sao bây giờ. Sống tới đâu hay tới đó, cũng không sống được bao lâu đâu.
- Một người sống ở nghĩa trang
Mỗi một người là một cảnh đời, không ai giống ai, ngay cả lý do vì sao họ có mặt ở đây cũng thế. Người đàn ông có hơn 20 năm gắn bó với nơi này kể lại:
“Kể từ hồi tuổi còn chăn bò, còn nhỏ lắm, ở đây nói chung không có mả mồ gì hết, chỉ có cái sân đá bóng thôi. Sau này họ chôn đặc hết thì không còn chỗ đá nữa.”
Một “hộ” khác, không khá gì hơn. Trong cái nơi gọi là nhà của hai người này, có hẳn những vật dụng cần thiết của một “tư gia”, như trang thờ, nồi nấu cơm, tivi, giường.
Những món đồ này được lượm lặt từ nơi này, nơi khác, rồi bỏ vào trong một không gian chật hẹp được kết nối bởi những miếng tôn vụn, tấm bạt rách, những miếng gỗ mục nát. Những mảnh ghép ấy đã và đang tạo thành nơi che nắng che mưa cho họ trong ba năm qua.
"Hồi đó ở dưới quê, rồi lên đây đi làm sống cũng lâu rồi. Mọi lần đẩy xe đi lụm rác, sau này làm nhiều quen thì canh bãi rác chứ không phải canh mộ ở đây.”
UBND Quận Bình Tân cho biết tính đến hết tháng 11/2016, gần 11.000 ngôi mộ tại đây đã có thân nhân đến kê khai di dời.  Người đàn ông trung niên kể lại:
“Mười mấy năm trước mấy ổng kêu bỏ tiền túi ra, bốc xong rồi, chờ có tiền bồi thường, mấy ổng mới trả lại. Bây giờ dân ít làm, Nhật đầu tư vô làm hết, thiêu cho vô hũ cốt, rồi giao lại cho mình, rồi hẹn ngày lên gửi lại tiền bồi thường rồi trừ lại tiền thiêu. Mình không phải bỏ tiền túi, chỉ bỏ vài trăm bồi dưỡng cho mấy anh đào huyệt thôi.”

Mộ hoang thành nhà

NGHIA-TRANG-2-400.jpg
Một người sống ở nghĩa trang. RFA photo
Còn hơn 5.000 ngôi mộ vẫn là mộ hoang chưa có người nhận dù trên bia đá có khắc đủ họ tên và trưng di ảnh. Thế là, bỗng dưng, những ngôi mộ chưa có người đến nhận ấy được sử dụng cho những sinh hoạt đời thường trong một gia đình. Họ nấu ăn, nấu cháo nuôi bò. Họ nuôi gà, nuôi chó như những gia đình khác bên ngoài xã hội.
Họ gọi nơi đây là nhà, chọn là nơi ăn chốn ở, có hẳn một cuộc sống sinh hoạt không khác gì với cuộc sống đang diễn ra phía ngoài con lộ dẫn vào nghĩa trang. Họ có thể ung dung sống nhiều năm ở đây và không gặp khó khăn nào từ phía chính quyền địa phương.
Hồi đó ở dưới quê, rồi lên đây đi làm sống cũng lâu rồi. Mọi lần đẩy xe đi lụm rác, sau này làm nhiều quen thì canh bãi rác chứ không phải canh mộ ở đây.
- Một người sống ở nghĩa trang
“Mình ở đây, giữ rác ở đây nên họ cũng không hỏi gì.”
Cơn mưa buổi chiều đổ xuống đột ngột, mùi đất ẩm ướt xông lên hăn hắt. Mái vòm của những ngôi mộ chưa có người nhận và chưa bị di dời trở thành nơi che mưa cho những phận người sống nơi đây.
Trên những gương mặt đó, ánh mắt vô hồn gần như không còn cảm xúc trước những gì đang diễn ra xung quanh họ. Với những người này, “sống nay không biết ngày mai” là cách sống họ phải chấp nhận. Có nghĩa rằng, khi giai đoạn một của dự án di dời nghĩa trang Bình Hưng Hoà đã xong vào  ngày 31 tháng 1 vừa qua, giai đoạn 2 sắp được thực hiện, thì họ vẫn không biết ngày đó, “ngôi nhà” của họ sẽ trôi dạt về đâu?
Người đàn ông làm nghề canh rác:“Bệnh không biết sống đến ngày nào hay chừng đó chứ biết sao bây giờ. Sống tới đâu hay tới đó, cũng không sống được bao lâu đâu. Mà cái này có giải toả chắc thời gian cũng lâu lắm, chứ đâu có nói rồi làm cái một?”
Tiếng ca cải lương phát ra từ chiếc radio cũ kỹ bên trong “ngôi nhà” của người đàn ông canh rác, một trong những tài sản giá trị mà ôg đang có. Đốt thêm điếu thuốc, ông nhìn ra bên ngoài, nơi có một ngôi mộ của ai đó chưa có người đến nhận, đang bị đám cỏ lau dày đặc bao quanh.
Có lẽ ông và những người đang sống nơi nghĩa trang này sẽ chẳng bao giờ phải tự hỏi: “khi nằm xuống lòng đất lạnh, người ta sẽ ra sao?”
 http://www.rfa.org/vietnamese/reportfromvn/people-living-at-the-cemetery-rfa-03312017133332.html
 

Người vô gia cư ở Sài Gòn

Thông tín viên Việt Nam
2016-12-24
Một người vô gia cư ở Việt Nam chụp hôm 8/2/2016.
Một người vô gia cư ở Việt Nam chụp hôm 8/2/2016.
AFP photo

Có những người không may hằng đêm phải lấy vỉa hè làm chỗ ngả lưng, khi mà nhiều người khác được yên giấc cùng người thân trong mái nhà ấm cúng của họ.
Cảnh nhộn nhịp của Sài Gòn về khuya không còn đông vui như lúc đêm vừa xuống; đâu đó vẫn còn những hàng quán chưa đóng cửa vì thực khách chưa ra về. Trong khung cảnh đó còn đó những người vô gia cư bên vỉa hè.
Một số đang nhặt rác, một vài người thì vắt chân ngủ trên ‘cần câu cơm’ của mình.
Cũng có nhiều người đang nằm ngay trên vỉa hề và không biết họ đang ngủ hay trằn trọc… nhưng chúng tôi không dám làm phiền.
Dạo qua các con phố để tìm gặp những người vô gia cư và nghe đôi lời  tâm sự ngắn ngủi của họ để cảm thông được chút nào phận đời không may của họ.
Một cụ bà, ngồi một mình trong con hẻm nhỏ. Bà là người Quảng Châu, nói giọng lớ lớ hơi khó nghe.  Bà ngồi đây chỉ với mục đích duy nhất là mong đợi người làm từ thiện cho miếng ăn, cho chút quà. Mắt của bà đã hỏng, đi xin ăn cũng khó, nên chỉ còn biết ngồi đây.
“Để người ta giúp đỡ…để người ta thấy người ta giúp đỡ. Mình có thấy đường đâu mà xin người ta."
Ông Hùng, một người không nhà mà chúng tôi tình cờ ngang qua, thấy ông đang ngủ bên vỉa hè một con phố nhỏ.
Chân phải của ông đã bị mất trong một vụ tai nạn từ thời thanh niên. Bây giờ, muốn xin một công việc thật khó khăn. Ông chỉ còn cách đi bán vé số dạo hàng ngày.
“Đi khắp hết cả quận huyện thành phố này đi hơn nửa tháng trời xin việc, không ai nhận mình hết. Không lẽ mình đi xin ăn…ban ngày bán vé số, buổi tối kiếm những phần quà của người từ thiện cho, mình dùng thôi.”
Không nhà, không cửa vậy những người vô gia cư khi cần phải giải quyết các nhu cầu vệ sinh cá nhân thì đến đâu? Một người cho biết phải kiếm đến những chỗ công cộng hoặc những nơi nào miễn phí.
Chú chỉ mong bề trên cho chú một giấc ngủ đi luôn, chứ sống như vậy mình cũng khổ quá trời rồi.
- người vô gia cư
“3 tháng 2 có cái trạm xăng á, có cái vệ sinh công cộng á, khỏi tiền. Vô đó tắm rửa…giặt xong kiếm chỗ nào vắng không có ai mình phơi ở đó vậy thôi đơn giản”
Những người lấy vỉa hè làm nơi ngả lưng khi đêm về có được hoàn toàn tự do muốn nằm đâu thì nằm hay không? Trong thực tế cơ quan chức năng có qui định về an ninh- trật tự nên lâu lâu lực lượng thi hành công vụ cũng tiến hành chiến dịch truy quét người vô gia cư.
“Ngủ bên đó mát lắm, mà chú sợ công an nó đuổi nên chú qua đây chú ngủ, qua đây chú ngủ đuổi thì chạy qua chạy lại…nhiều đêm ngồi trắng đêm mưa dầm mưa dũ đâu có chỗ ngủ, tạt ướt hết…”
Bên cạnh đó là tình trạng bị mất trộm số đồ dùng thiết yếu ít ỏi của bản thân.
“Có những đoàn từ thiện cho đồ mình mà mình ngủ quên nó lấy hết à. Đêm đó có một phái đoàn, một cô một cậu trẻ lại cho chú 180 ngàn với một cái mền bự. Cô cậu đó vừa đi chút xíu nó lại nó lấy hết. Chú tiếc cái mền mới giựt, chú tiếc cái mền quá…trời, nó quýnh chú không thể tưởng tượng nổi. Mà biết bao người xe chạy tới chạy lui không ai can. Quýnh 4 ngày sau chú không đi bán nổi luôn.”

Ông bày tỏ một ước mơ:
“Chú chỉ mong bề trên cho chú một giấc ngủ đi luôn, chứ sống như vậy mình cũng khổ quá trời rồi.”
Đối với số vô gia cư thường xuyên thì những dịp lễ tôn giáo như Giáng Sinh của người theo Thiên Chúa Giáo, có một số đoàn thiện nguyện cho họ chút quà cáp nên cùng mong ngóng:
“Lúc nào cũng mong chờ mấy ngày đó sẽ Giáng Sinh, anh em bà con đạo Chúa á, đi phát quà này nọ.  Nhưng mà không phải ngày đó, ngày thường cũng có…! Điều ước của chú mong sao đi làm được chứng minh. Vậy thôi, do cái cuộc sống tương lai do mình tạo nên…”
Chăm lo cho người dân là khẩu hiệu được chính phủ luôn tuyên truyền. Ngoại trừ một số đối tượng lợi dụng thời gian về đêm để ra tay thực hiện những hành vi mờ ám, kiếm tiền phi pháp… những người dân chân chính vì hoàn cảnh gia đình trở nên cơ nhỡ luôn mong nhận được hỗ trợ từ các chương trình phúc lợi xã hội của chính phủ và các tổ chức nhân đạo khác để có được cuộc sống ổn định không phải lang thang vất vả trên các nẻo đường phố thị.



Xóm phao giữa sông Hồng

Phóng viên RFA tại Hà Nội
2017-01-08
Ngay tại thủ đô Hà Nội, lâu nay xuất hiện một xóm dân giữa sông Hồng. Cư dân của xóm này từ đâu lưu lạc đến và họ sinh sống ra sao?

Những cư dân không giấy tờ

‘Bãi giữa sông Hồng’ trước đây là làng Trung Hà nhưng do một trận lũ lớn năm 1971, người dân làng này chuyển vào bờ sinh sống. Vùng đất này nay thuộc phường Ngọc Thuỵ, quận Long Biên, thành phố Hà Nội.
Hiện nay tại bãi giữa sông Hồng có 26 hộ dân sinh sống đến từ nhiều vùng khác nhau và không ai có hộ khẩu nơi đây cả.
Hầu hết người dân trong xóm đều sống trên các “ngôi nhà” phao dập dềnh theo con nước.
Trước đây, do không có giấy tờ tùy thân, trẻ em chỉ được học tới lớp 5 tại một “lớp học tình thương” do sinh viên các trường đại họa xuống dạy.
Ông Nguyễn Đăng Được, người đầu tiên về tạo lập khu xóm trên bãi này cách đây 28 năm cho biết:
“Lên lớp 5, buộc các cháu phải có giấy tờ, có khai sinh mới vào được. Nên tôi chỉ xin bổ sung xóa nạn mù chữ cho các cháu từ lớp 1 thôi. Còn cấp 2 là phải bỏ học”
Được biết hiện nay, phía chính quyền đã hỗ trợ làm giấy khai sinh, chứng minh nhân dân cho các trẻ em nơi đây nên nhiều em được học tiếp lên cấp trung học.
Tuy nhiên, hầu hết người lớn trong xóm đều không có giấy tờ tuỳ thân căn bản - đồng nghĩa với việc họ không được hưởng các quyền công dân.

Đùm bọc nhau mà sống

Trong xóm này, duy chỉ có ông Được có đất thuê để trồng trọt, còn lại những người khác đều làm nghề buôn bán, làm mướn, hoặc lượm ve chai ở trên bờ. Ông Được cho biết:
“Một vài người có điều kiện thì đi bán nước bán nôi trên bờ. Già thì ở nhà trông cháu rồi tối khuya đi lượm đồng nát tới 2, 3 giờ sáng. Thanh niên khỏe khỏe thì đi làm mướn trên chợ người. Công việc bấp bênh thất thường”.
Người phụ nữ bế cháu: “Cô đi lượm đồng nát nhưng giờ nghỉ ngơi thôi con ạ. Thu nhập khoảng 50 một ngày.”
Trước đây, người dân trong xóm không có điện và nước sạch để sử dụng. Khoảng 2 năm nay, các tổ chức, cá nhân thiện nguyện tặng những tấm pin năng lượng mặt trời đặt trên mái nhà nên họ có điện sử dụng, còn nước sinh hoạt được bơm từ các giếng khoan lên, đổ vào các thùng lọc nước do sinh viên trường y giúp đỡ kinh phí và công sức.

Biết đi đâu ngày mai?

Vì không có giấy tờ tùy thân, người dân bãi giữa hoàn toàn không được hưởng các dịch vụ y tế cũng như không có bảo hiểm y tế. Khi có bệnh thì phải bỏ tiền túi ra chữa bệnh.
Theo chia sẻ của ông Được, mỗi hộ gia đình trên bãi hàng tháng góp 20 ngàn đồng vào một quỹ để giúp trẻ em học tập, mua thuốc chữa bệnh cho người đau ốm, và hỗ trợ các cặp vợ chồng tổ chức hôn lễ đơn giản.
Mới đây, Hiệp hội Vận tải Hà Nội đưa ra đề xuất xây dựng bãi đỗ xe trên bãi giữa sông Hồng để phục vụ khách du lịch thăm quan cầu Long Biên khi cây cầu này ngưng lưu thông xe.
Được biết từ nhiều năm nay, nhiều dự án đã được đề ra tại vùng bãi này nhưng vẫn treo lơ lửng đó chưa được triển khai.
Ông Được cho rằng dự án bãi đỗ xe như vừa nói có thể không động đến phần đất xóm ông. Tuy nhiên, điều mà toàn bộ người dân ở đây lo ngại là nếu có dự án tiến hành lấy đất của họ thì họ sẽ không còn chốn dung thân.
Người dân nơi đây cho biết phía chính quyền chưa bao giờ có ý định tái định cư cho họ ở một nơi đàng hoàng, tử tế.
Ông Được nói về điều này: “Mình ở khu vực địa bàn người ta thì người ta chỉ quản lý con người, quản lý nhân khẩu. Miễn anh đừng phạm luật là được. Sau này có dự án thì có thể đuổi anh đi.”


No comments: