Wednesday, August 3, 2016

VIỆT NAM HÔM NAY


Bão đầu mùa xứ Bắc

Nhóm phóng viên tường trình từ VN
2016-08-03
000_Hkg10080595.jpg
Người dân địa phương với trâu bò chết do lũ lụt tại tỉnh Hà Giang vào ngày 22 tháng 7 năm 2014.
AFP photo
Với người Hà Nội và những thành phố khác, bão bây giờ khác xa với bão ngày trước. Nghĩa là cách đây chừng 10 năm, bão gió giật cấp 12 vào Hà Nội nói riêng và vào miền Bắc nói chung, mối nguy sẽ giáng xuống những người lao động nghèo theo kiểu sụp nhà, tốc mái… Còn trong thời hiện tại, mối nguy của bão gió giật cấp 12 sẽ không chừa một ai, thảm họa treo lơ lửng trên đầu người bởi các công trình xây dựng bị rút ruột, thi công qua loa, cây cối mới trồng cũng là mối hiểm họa. Nhìn chung là có hàng ngàn hiểm họa trong thời đại mới khi có gió bão đi qua thành phố.

Những mối họa rình rập
Một người dân quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, không muốn nêu tên, chia sẻ:“Mấy cây mỡ vàng tâm bên đường Nguyễn Chí Thanh cũng chết hết rồi, bật gốc, lộ nguyên hình. Do thi công ẩu. Gọi là siêu bão mà đâu là siêu bão gì, cây thì bật gốc, nhà tiền tỷ thì sập, công trình thi công công cộng thì nát tan bươm!”
Theo vị này, trận bão số 1 vừa qua chưa phải là siêu bão khi đổ bộ vào miền Bắc Việt Nam nhưng đã làm hư hại nhiều thứ và bảy người thiệt mạng. Đáng buồn nhất là hầu như tất cả những thứ mà bão làm thiệt hại đều có tính công cộng, trong đó gồm cây xanh, trụ điện, các trạm chờ xe buýt, những công trình tiền tỉ của nhà nước.

Vị này cho rằng tình trạng cây xanh bị bật gốc, lộ nguyên bọc bằng bao tải và những sợi dây nhựa để giữ bồn đất khiến người ta nghi do công nhân làm ẩu. Nhưng theo kinh nghiệm trồng cây cảnh lâu năm, vị này khẳng định do có sự gian lận từ nhà thầu và cơ quan đại diện nhà nước. Nghĩa là sau khi chặt đi những cây xà cừ, đưa cây mỡ vàng tâm về trồng, bị dân phát giác, lại phải bứng đi để trồng loại cây khác, mức chi phí bị đội lên cao do trước đó người ta đã ăn chia trong cây mỡ vàng tâm. Bài toán về chi phí được đặt ra: Làm sao trồng những cây lớn mà không quá tốn kém, vẫn sống qua được thời hạn bảo hành?
Do thi công ẩu. Gọi là siêu bão mà đâu là siêu bão gì, cây thì bật gốc, nhà tiền tỷ thì sập, công trình thi công công cộng thì nát tan bươm!
- Một người dân Hà Nội
Với loại cây lớn, nếu trồng đúng qui trình, việc nuôi dưỡng sẽ rất tốn thời gian và tỉ lệ sống sót cũng rất thấp. Chính vì vậy, giải pháp giữ nguyên vỏ bọc bồn cây để cho đất và thuốc nuôi cây ổn định trong bọc, cây sẽ duy trì sự sống trong vòng ba tới năm năm. Sau đó, nếu cây nào mạnh, tự đâm rễ thì tiếp tục sống, cây nào yếu thì chết đi và việc trồng thay thế nằm trong một dự án khác, không còn trong thời gian bảo hành. Chính vì vậy, không phải do công nhân làm dối mà do đã có chỉ định từ các ông chủ và các ông cán bộ, cây vẫn nằm nguyên trong bọc và vỏ bọc cây rất chắc chắn. Điều này chỉ lộ ra khi có một trận bão lớn mà người ta chưa kịp chặt các cành nhánh của cây.
Trận bão số 1 quét qua Hà Nội làm lộ ra rất nhiều gốc cây như vậy là một minh chứng cho sự làm ăn bất minh của cả nhà cầm quyền và chủ các công ty cây xanh. Ngoài ra, tình trạng rút ruột công trình cũng ghê gớm không kém, nhất là các trụ điện.

Một kĩ sư xây dựng tên Khánh, từng nhận thầu các công trình đường ống nước, trụ điện ở Hà Nội và một số thành phố phía Bắc, chia sẻ: “Những công trình bị rút ruột nên yếu. Cái quy hoạch thành phố tạo ra những luồng gió mạnh. 90% là do rút ruột. Cây cối thì trồng còn nguyên gốc, trụ điện thì đỗ ngã do chất lượng kém. Ngoài do rút ruột thì cũng có một phần là do thời gian…90% là do rút ruột và làm ẩu.”
Ông Khánh cho biết thêm là con số có thể lên đến 50% các trụ điện có nguy cơ gãy đổ vì mưa gió. Vì trong quá trình thi công, người ta đã rút ruột không thương tiếc các chân trụ điện. Chuyện rút ruột này diễn ra ở khắp mọi nơi và nguyên nhân duy nhất là do phía nhà nước đã xơi quá nhiều, về đến tay nhà thầu thì còn chừng 60% chi phí, khi đến tay nhà thầu con thì còn chừng 40% chi phí. Và để kiếm lãi, nhà thầu con sẽ cho rút ngắn thời gian thi công song song với giảm thiểu vật liệu xây dựng.

Chuyện này, theo ông Khánh là rất dễ dàng. Qui định chung về thông số kĩ thuật khi chôn trụ điện ở thành phố là hố phải sâu 1,2 mét, mỗi cạnh phải rộng tối thiểu 1,2 mét. Nhưng khi các nhà thầu phụ thi công, họ lén lút cho công nhân gõ bớt bê tông ở chân trụ, sau đó cưa sắt, làm cho trụ ngắn lại. Và hố trụ chỉ cần sâu một nửa độ sâu qui định thì trụ có thể đứng thẳng. Hầu hết các nhà thầu con đều chọn cách này để thi công, kiếm lãi.
Đó là chưa muốn nói đến các trụ điện đã bị rút ruột trong quá trình ký hợp đồng cung cấp trụ. Thay vì phải đúc trụ với mác bê tông 400 hoăc 500, trên giấy mực vẫn ghi mác đó nhưng thực tế chỉ dao đuộng từ 200 đến 250. Chất lượng trụ sẽ kém hẳn. Và thay vì trước đây trụ đứng giữ dây thì nhà thầu lại cho rằng khi dây điện đã văng bên trên, chính dây điện sẽ giữ không cho trụ ngã.
Dân chịu oan
Chị Tín, cư dân quận Hoàng Mai, Hà Nội, chia sẻ:“Nhiều cây đổ, trong số những cây đó thì rõ ràng có cây trồng không đúng quy trình thì mới có chuyện đó. Nhiều khi người đi qua thì sợ bị tai nạn trên đầu. Chắc chắn là do thiên tai, rồi do mạng lưới mình lắp đặt bị lỗi. Ví như khi lắp đặt trang thiết bị thì đã đổi thiết bị khác, thay đổi vật liệu, chất lượng rẻ hơn.”
Chị Tín cho rằng với cái đà càng ngày các công trình công cộng càng bị rút ruột, chất lượng kém dần, trong khi đó thời tiết, khí hậu đang ngày càng xấu đi, chẳng biết bao giờ siêu bão sẽ đổ bộ vào Việt Nam. Và một khi có thiên tai thì người dân vẫn chịu thiệt thòi nặng nhất. Bởi các công trình như cây xanh, trụ điện, trạm thu phát sóng… đều nằm gần nhà dân, đi qua bên trên nhà dân. Một khi nó gãy đổ thì nhân dân chịu thiệt hại đầu tiên và cũng là người nhận chịu hậu quả cuối cùng.
Nhiều cây đổ, trong số những cây đó thì rõ ràng có cây trồng không đúng quy trình thì mới có chuyện đó.
- Chị Tín, Hà Nội
Chị Tín cho rằng trong thời đại hiện tại, khi mà nạn tham nhũng, rút ruột đã phát triển đến mức rực rỡ như đang có, bên cạnh đó, các công trình công cộng do Trung Quốc thi công như đường cao tốc, đường cầu vượt, tàu điện… đều kém chất lượng. Đời sống người dân Hà Nội chẳng còn bình yên nữa, khi mà ngoài hàng trăm thứ gánh nặng, người ta phải gánh thêm mối nguy chết người treo lơ lửng trên đầu, chẳng biết giờ nào Thần chết gọi tên.
Và không riêng gì Hà Nội, hầu hết các thành phố trên cả nước đều trong tình trạng này, nghĩa là những công trình nhà nước có hiệu quả rất ít, thậm chí rất kém, nhưng mối nguy hại tiềm ẩn của nó thì miễn bàn. Nó có thể biến thành lưỡi hái Thần chết một khi có thể. Bởi nạn tham nhũng, rút ruột công trình đã quá nặng và tốc độ xây dựng thì nhanh đến mức tàn khốc!

Thiếu nước, thêm nỗi lo cho lao động nghèo Hà Nội

Nhóm phóng viên tường trình từ VN
2016-07-26
ttvn-0726.jpg
Cư dân các khu chung cư Hà Nội luôn đau đầu vì cúp nước.
RFA
Mấy ngày gần đây, thời tiết cả nước có phần nóng lên, nhiệt độ ở nhiều nơi lên đến 40 độ C vào giữa trưa. Ngay tại Hà Nội, từ người giàu cho đến người nghèo, từ những khu chung cư cho đến những dãy trọ tạm bợ, từ ông chủ cửa hàng, cho đến anh chạy xe ôm, cô bán hàng rong, trái cây dạo, bán hoa, hay những cô hàng nước ven hồ đều kêu trời không thấu vì nạn thiếu nước sinh hoạt. Thiếu nước là vấn nạn có tính chu kì ở Hà Nội.

Nước thiếu, dân khổ
Chị Hoa, một người bán củ đậu, su su dạo quanh quận Tây Hồ bằng xe đạp, chia sẻ:
“Rất khó chịu vì đến mùa hè này không có nước thì làm sao mà sinh hoạt được. Thực ra thì nhà em ở khu Long Biên, nước cúp liên tục, phải hứng thau, chậu để dành mà dùng, rất khó chịu…”
Rất khó chịu vì đến mùa hè này không có nước thì làm sao mà sinh hoạt được. Thực ra thì nhà em ở khu Long Biên, nước cúp liên tục, phải hứng thau, chậu để dành mà dùng.
- Chị Hoa
Theo chị Hoa, mỗi khi đi bán qua các khu phố hoặc quán ăn sáng đông người, nghe người ta bàn nhau về lịch cúp nước, chị đứng tẩn ngẩn người. Bởi nếu như cư dân ở các khu chung cư cao cấp, hay các khu phố, khi có lịch cúp nước vào ban ngày, ban đêm họ sẽ tranh thủ để dự trữ nước. Hoặc người ở nhà sẽ tranh thủ để dự trữ nước cho những người đi làm về cùng sinh hoạt.


Ở khu trọ của chị, mọi người đến từ nhiều nơi, có người từ Phú Thọ xuống bán trái cây, có người ở Yên Bái lên bưng bê phụ quán cho các cửa hàng ăn uống vào ban ngày. Đêm đến khi về đến khu trọ, muốn tắm rửa hoặc giặt giũ áo quần thì mọi người chỉ biết lắc đầu nhìn nhau. Nước chảy nhỏ giọt, hứng cả đêm đến sáng không đủ đánh răng rửa mặt.

Riết rồi thành quen, mọi người nghĩ ra cách để có thể tồn tại qua những ngày hè. Ban đầu chính chị là người đầu tiên xin can nước 5 lít của một người lượm ve chai. Mỗi buổi trưa, ghé vào nhà vệ sinh công cộng, chị sẽ xin luôn một can nước đầy. Mỗi lần như thế sẽ phải trả 1.000 đồng phí dùng nhà vệ sinh, nhưng theo chị, để có được chừng đó nước thì đó là giá rẻ. Có hôm kẹt quá, đi qua bờ hồ, nhìn đoạn nào nước sạch, chị đánh liều xuống múc đầy can nước rồi cứ thế, chở theo gánh hàng của mình đi bán, đến cuối ngày về thì dùng nó để rửa mặt, giặt sơ cái áo.


Cùng cảnh như chị, những người khác thì mang theo can nước để xin nước ở chỗ làm, vì đa số những quán ăn họ phục vụ đều ở các quận trung tâm, nếu không có nước, người ta cũng mua về nên không quá khó để xin 5 lít nước.


Một người bán hoa dạo khác trên đường Yết Kiêu cho hay rằng, may là con của chị vẫn ở quê với ông bà, dù gì thì cũng không phải chịu cảnh chạy nước cho con tắm rửa hằng ngày. Bản thân chị chỉ cần qua loa đôi chút, hai ngày thì xin tắm nhờ ở nhà bà chủ quán phở tốt bụng ở trên tuyến đường này. Những ngày có nước, chị cùng người bạn cùng phòng trọ mang gạo quê ra nấu ăn cho đỡ chi phí, nhưng gần nửa tháng nay, nếu mua nước để nấu ăn thì còn tốn hơn mua ổ bánh mì. Vậy nên cả hai người đều chuyển sang mua hàng ăn từng bữa, lúc thì gói xôi 5 ngàn đồng, lúc thì ổ bánh mì không, người lao động nghèo với nhau nên cũng dễ sống.
Ông Tùng, chủ một quán ăn ở quận Ba Đình chia sẻ:


000_CK32B.jpg
Một công nhân trèo xuống giếng sâu 7 mét để bơm nước. Ảnh chụp ở một gia đình ngoại ô Hà Nội vào ngày 26 tháng 6 năm 2016. AFP PHOTO
“Đương nhiên là rối rắm, mới đầu thì bỡ ngỡ, nhưng sau đó thì quen dần. Nói chung thì mất nước là nhà tan. Nhưng riết rồi cũng thành quen, mà khó lắm…”
Theo ông Tùng, trường hợp tốn cả 500 ngàn mỗi ngày để mua nước dùng như gia đình ông là không hiếm. Thỉnh thoảng cũng có xe chở nước sạch miễn phí ngang qua các chợ, nhưng do nhà ông bận khách buổi sáng nên đến nơi thì đã không còn giọt nào. Người đi sớm cũng xin được không quá 30 lít nước. Với đà thiếu nước như hiện tại, không biết việc buôn bán của ông sẽ cầm chừng được bao lâu.
Cũng theo ông Tùng, vợ chồng con gái ông sống ở bên khu chung cư Linh Đàm thỉnh thoảng kêu trời vì thiếu nước. Con rể ông nhiều khi phải trốn việc về muối mặt đi xin nước, bởi chỉ có cách đó mới giảm được chi phí đắt đỏ giữa lòng thành phố này.

Ai chịu trách nhiệm?
Một cán bộ thuộc công ty nước sạch Viwaco không muốn nêu tên cho biết:
“Đường ống thời Pháp để lại thì nó bị hoen gỉ nên thiếu nước, không đủ tải. Nhưng khu ngoại vi Hà Nội thì thiếu trầm trọng lắm. Còn bên trong Hà Nội thì vẫn không bị thiếu đáng kể. Đường ống Sông Đà thì có ba đường lận, nên khi vỡ ống thì vẫn còn ống dự phòng. Tình trạng thiếu nước chỉ diễn ra ở hầu hết các khu dân cư mới, phố mới, chứ trong thành phố thì không bị thiếu mấy!”
Đường ống thời Pháp để lại thì nó bị hoen gỉ nên thiếu nước, không đủ tải. Nhưng khu ngoại vi Hà Nội thì thiếu trầm trọng lắm. Còn bên trong Hà Nội thì vẫn không bị thiếu đáng kể.
- Cán bộ công ty nước sạch Viwaco
Cán bộ này cho biết thêm, hiện nay, chịu trách nhiệm phân phối nước sinh hoạt cho thành phố Hà Nội là Công ty nước sạch Viwaco, khai thác 100% nguồn nước sông Đà và công ty nước sạch Hà Nội, khai thác nguồn nước ngầm và một phần nước sông Đà.
Thời gian gần đây, đường ống nước sông Đà liên tục bị vỡ nên lượng nước cấp về giảm gần một nửa về lưu lượng và áp lực. Vì thế nhiều khu vực dân cư của các quận Tây Hồ, Đống Đa, Ba Đình, Bắc Từ Liêm, Cầu Giấy liên tục bị thiếu nước.

Theo vị cán bộ này, nước đầu nguồn thì vẫn đủ để cung cấp cho cư dân toàn thành phố, nhưng các đơn vị buộc phải giảm áp lực bơm nước để tránh tình trạng vỡ ống thêm lần nữa.
Trong khi đó, nhiều gia đình đã dự trữ máy bơm sẵn, hễ có nước là máy tự động bơm vào buồng chứa nước nên hiện tượng những gia đình ở xa khi không có lịch cúp nước nhưng nước vẫn nhỏ giọt là chuyện có thể lý giải được.

Vị cán bộ này kêu gọi, hiện tại cách giải quyết duy nhất là mọi người hãy cùng nhau tiết kiệm nước, vì tiết kiệm nước chính là bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên và giảm thiểu chi phí.
Về phương án lâu dài, ông này cho hay cần phải đợi ý kiến chỉ đạo từ cấp trên, bởi muốn nâng cấp hay thay hệ thống ống dẫn nước Sông Đà không phải là chuyện ngày một ngày hai và cũng không phải chuyện muốn là có thể làm được.
http://www.rfa.org/vietnamese/reportfromvn/lack-of-water-in-hanoi-ttvn-07262016095103.html

  Dân phố cổ HN ‘bao giờ nhà sập thì biết’

  • 4 tháng 8 2016
 
Image copyright Other
Image caption Vụ sập nhà ở phố Cửa Bắc, Hà Nội xảy ra lúc các nạn nhân đang ngủ
Một cư dân phố cổ Hà Nội nói với BBC “bao giờ nhà sập thì biết” sau vụ sập nhà gần đó khiến hai người tử vong hôm 4/8.
Khoảng 3:30 hôm 4/8, ngôi nhà ba tầng một tum trên phố Cửa Bắc, quận Ba Đình, Hà Nội, bị sập khiến hai người chết, ba người bị thương.

Báo Việt Nam tường thuật gần 100 người thuộc nhiều lực lượng tham gia cứu những người bị vùi lấp.
“Căn nhà đang kinh doanh cửa hàng ăn uống. Bên cạnh là một công trình xây dựng đang trong quá trình đào móng”, báo Zing viết.
Phố cổ Hà Nội là khu nhà đông đúc, có giá từ 150 đến 400 triệu đồng/m2 tùy theo nhà ở ngõ hay mặt phố, một người dân địa phương cho hay.

Hôm 4/8, trả lời BBC, bà Phạm Hồng Linh, cư dân phố Hàng Giầy, nằm trong khu phố cổ Hà Nội, nói: “Người dân phố cổ giống như đang sống trong một cái nhọt ung mủ, chẳng biết vỡ lúc nào”.
“Khu này vẫn còn nhiều nhà cũ, nên cứ thế này thì còn sập. Dường như chính quyền không có giải pháp hoặc cảnh báo gì. Nhà nào tự lo nhà ấy thôi, bao giờ sập thì khắc biết”.
Bà cho hay: “Cách nhà tôi hai căn có miếng đất gần 200 m2, người chủ dọn sạch sẽ rồi chỉ chờ xây, nhưng hai năm nay chưa xây được. Vì chỉ cần thợ xây đào móng vài mét là cái nhà bên cạnh phía Hàng Ngang sẽ sập”.
“Mà cái nhà đấy vừa dài vừa cũ, lại đông ngưòi ở. Họ đã phá kết cấu nhà để cơi nới. Tôi có cảm giác họ chờ ai ở cạnh xây nhà thì phải xây đền cho mình”.
Bà Linh cũng kể về một trường hợp người quen mua nhà ngõ Tạm Thương “để xây được nhà phải chấp chấp nhận... xây luôn nhà cho hàng xóm”.

'Biết nhưng làm ngơ'

Hôm 4/8, BBC đã liên hệ Ban Quản lý Phố cổ Hà Nội nhưng không nhận được phản hồi.
Cùng ngày, bà Trần Thị Quốc Khánh, đại biểu Quốc hội đoàn Hà Nội được báo Người Đưa Tin dẫn lời: “[Chính quyền] cần rà soát tổng thể và khắc phục ngay những nguy cơ, nguy hại đến tính mạng của chủ nhân những ngôi nhà cũ, nhà cổ ở Hà Nội”.
“Cũng cần xem xét cả những yếu tố cơi nới, xây dựng trái phép từ phía người dân”.
“Thực tế đã có nhiều hiện tượng xây dựng trái phép. Một là chính quyền không hề hay biết. Hai là chính quyền biết nhưng làm ngơ. Thứ ba là việc người dân bất chấp nguy hiểm, cố tình cơi nới, xây dựng quá sức chịu tải của ngôi nhà”.

“Vấn đề là người thực thi pháp luật thế nào và người dân thực hiện luật pháp ra sao”, báo này dẫn lời bà Khánh.
Tháng 9/2015, một ngôi biệt thự thời Pháp ở phố Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội bị sập sau một trận mưa lớn khiến khiến 2 người tử vong.
Vụ việc sau đó được cho là có nguyên nhân từ vấn đề 'quản lý' và 'duy tu, bảo dưỡng' các ngôi nhà có độ 'nguy hiểm cao', theo ý kiến một cựu quan chức ở Sở Tài nguyên và Môi trường, Hà Nội.

Dòng người ra đi chưa bao giờ dừng lại...

Song Chi
2016-07-26
000_APP2000052916857.jpg
Một nhóm 162 người Việt tị nạn từ một chiếc thuyền nhỏ bị chìm gần bờ biển Malaysia. Các chuyến bay của người tị nạn Việt bắt đầu sau khi Sài Gòn sụp đổ vào năm 1975.
AFP PHOTO
Chỉ trong một ngày, chat với người quen, bạn bè qua facebook, viber… cả 3 câu chuyện đều cùng một chủ đề: ra đi khỏi Việt Nam (VN).

Ra đi vì môi trường sống

Một người quen qua facebook báo tin sắp đến Na Uy, quốc gia nơi tôi đang sinh sống, định cư theo diện hôn nhân. Một người quen trong nghề, thuộc thế hệ đàn em trong giới truyền hình, hỏi ý kiến tôi về việc có nên bỏ tất cả công việc, sự nghiệp ra đi bây giờ theo diện đầu tư kinh doanh ở nước ngoài hay vài năm nữa liệu có còn kịp. Và một chị bạn thân đang tính liều đến mức trước hết là đi Mỹ theo diện du lịch, rồi sang đó tìm đường tính tiếp.
Cả ba đều không phải là những người nghèo hay đang có cuộc sống khó khăn, thất bại ở VN, trái lại, họ có tiền, có công việc, cuộc sống vật chất phải nói là khá thoải mái.

Nhưng họ muốn ra đi trước hết vì môi trường sống ở VN ngày càng tệ khiến con người luôn ở trong cảm giác bất an, lo lắng. Từ thực phẩm không an toàn, cho tới nguồn nước, không khí, biển… nhiều nơi bị ô nhiễm/nhiễm độc nặng nề; đạo đức xã hội xuống cấp, những vụ án cướp, giết, hiếp ngày nào cũng xảy ra với mức độ ngày càng dã man, con người dễ dàng bức hại nhau, lừa lọc nhau, giết nhau chỉ vì một lý do vặt vãnh; chế độ an sinh xã hội không có để bảo đảm cho người dân một sư hỗ trợ khi cần thiết, lúc ốm đau, tai nạn, thương vong; pháp luật không bảo đảm cho con người được xét xử công bằng, công lý được thực thi, những quyền lợi tối thiểu về tự do, dân chủ, nhân quyền không có, không được tôn trọng… Quan trọng hơn, họ ra đi vì không tin rằng chế độ này, nhà nước này sẽ tốt đẹp hơn hoặc sẽ đưa đất nước, dân tộc đến một tương lai sáng sủa - thời gian đảng cộng sản cầm quyền đã quá lâu đủ để chứng minh điều đó.

Đây không phải là lần đầu, ngược lại, không biết bao nhiêu lần, tôi chứng kiến những người quen, bạn bè, họ hàng chuẩn bị rời bỏ VN. Nhưng có vẻ như càng ngày số người tính chuyện ra đi càng nhiều hơn, thành phần đa dạng hơn, tạo cảm giác đất nước như một con thuyền đang đắm!
Thực tế, kể từ sau khi chiến tranh VN kết thúc, người Việt bắt đầu bỏ nước ra đi, và trong suốt 40 năm qua, dù có khi ồ ạt, có khi lặng lẽ, nhưng dòng người ra đi chưa bao giờ dừng lại.
Giai đoạn 1976-1980, chủ yếu là người miền Nam, chủ yếu vì lý do chính trị, tạo nên một trong những cuộc di dân lớn nhất trong lịch sử nhân loại ở thế kỷ XX, rúng động thế giới với những bi kịch thương đau của bao phận người bị chết đuối, bị giết, bị hải tặc cướp bóc, hãm hiếp, gia đình tan đàn xẻ nghé… trên hành trình tìm đến tự do. Và hai chữ “thuyền nhân” (boat people) gắn liền với giai đoạn đau thương đó.

Đến khi chính phủ Hoa Kỳ làm việc với nhà nước VN, mở ra những con đường ra đi chính thức theo diện HO, con lai, đoàn tụ gia đình, và các trại tỵ nạn ở các nước Đông Nam Á lần lượt đóng cửa không tiếp nhận người Việt tỵ nạn nữa, thì dòng người ra đi theo con đường vượt biển mới dần dần chấm dứt (trong vài năm gần đây lại có hiện tượng vượt biển sang Úc nhưng thường là bị chính phủ Úc trả về, không chấp thuận cho ở lại).
Nhưng người Việt lại tìm được cho mình những con đường khác. Bây giờ thành phần ra đi đa dạng hơn, ở cả ba miền đất nước, chủ yếu vì lý do kinh tế, nhưng rải rác cũng có những trường hợp ra đi vì lý do chính trị. Người ta đi bằng con đường xuất khẩu lao động, ban đầu là “xuất khẩu lao động” sang các nước XHCN sau đó mở rộng ra nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ từ Đông Âu, Đông Á, Đông Nam Á, Trung Đông, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Kuwait, cho tới châu Phi… Thực chất là một kiểu buôn người công khai, được nhà nước cho phép.

songchiblog-400.jpg
Cựu Ceo FPT Trương Đình Anh mới đây cũng đưa cả nhà sang Mỹ sinh sống, làm việc. Courtesy of vtc.vn

Cho đến nay thì VN có khoảng trên dưới 600.000 lao động ở nước ngoài, hàng năm đem lại một nguồn ngoại tệ không nhỏ cho VN. Người ta đi bằng con đường hôn nhân, làm việc, đầu tư kinh doanh, du học rồi tìm cách xin việc và ở lại, đi du lịch và trốn ở lại bất hợp pháp trên nước người…
Bài báo “Mỗi năm, gần 100 nghìn người Việt di cư ra nước ngoài” (Vietnam Finance) viết:
“Phần lớn người Việt di cư sang các nước phát triển trên thế giới. Việt Nam nằm trong top 10 quốc gia di cư ra nước ngoài nhiều nhất khu vực Đông Á - Thái Bình Dương tính đến năm 2013.
Theo số liệu của Tổ chức Di cư quốc tế (IMO) lấy từ nguồn dữ liệu của Vụ Liên hiệp quốc về vấn đề kinh tế và xã hội (UN DESA), từ năm 1990 đến năm 2015 có 2.558.678 người Việt Nam di cư ra nước ngoài. Như vậy tính trung bình trong 26 năm, mỗi năm có khoảng gần 100 nghìn người Việt di cư ra nước ngoài.
… Theo một báo cáo của Cục Lãnh sự - Bộ Ngoại giao Việt Nam, chưa có thời kỳ nào trong lịch sử nhân loại di cư lại diễn ra với quy mô lớn như hiện nay. Quy luật cung - cầu về sức lao động, dịch vụ, chênh lệch về mức sống và thu nhập, các điều kiện về an sinh xã hội… đã thúc đẩy các luồng di cư từ Việt Nam ra nước ngoài. Số lượng người Việt Nam đang lao động, học tập và sinh sống ở nước ngoài hiện đã lên đến con số nhiều triệu người. Các hình thái di cư của công dân Việt Nam ngày càng đa dạng và phức tạp, quy mô di cư ngày càng gia tăng.”

Mọi thành phần trong xã hội

Không chỉ dân thường bỏ nước ra đi, những năm sau này, số lượng người thành đạt, có chức vụ trong xã hội, kể cả quan chức cũng ra đi ngày càng nhiều. Người dân ra đi vì không có niềm tin vào chế độ, vào nhà cầm quyền. Quan chức ra đi để bảo vệ tài sản tham nhũng, ăn cắp được sau bao nhiêu năm. Chất xám, trí tuệ, và tiền bạc, tài sản của dân của nước bị các quan tham và những kẻ lừa đảo mang theo, ồ ạt chảy sang nước khác.
Đó là chưa kể số quan chức vẫn còn ở lại trong nước, vẫn tiếp tục làm việc, hưởng lợi, vơ vét nhưng đã “chân trong chân ngoài”, âm thầm chuẩn bị đường rút cho mình bằng cách cho vợ con hoặc người thân đi trước, mua nhà cửa cơ sở vật chất, làm ăn sẵn hoặc đã mua quốc tịch ở một nước tư bản phát triển.

Câu chuyện bà Nguyễn Thị Nguyệt Hường, tỷ phú bất động sản, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc của VID Group, Chủ tịch hội đồng sáng lập Ngân hàng Maritime Bank vừa bị bác tư cách đại biểu Quốc hội khóa XIV vì bị phát hiện có 2 quốc tịch VN và Malta (chồng bà Hường, ông Trần Anh Tuấn - Chủ tịch Hội đồng MaritimeBank nhiệm kỳ 2012-2016 cũng đã có quốc tịch Malta) chỉ là một ví dụ. Còn bao nhiêu quan chức, doanh nhân thành đạt đã mua quốc tịch nước khác mà không ai biết. Hay câu chuyện cựu Ceo FPT Trương Đình Anh, người đặt nền móng và xây dựng FPT Telecom, FPT Online, mới đây cũng đưa cả nhà sang Mỹ sinh sống, làm việc.

Với những người tài ra đi, là nỗi buồn chảy máu chất xám. Với những quan chức tham nhũng, đại gia lừa đảo ra đi, là nỗi lo số tài sản tiền bạc của nhân dân bị thất thoát không biết làm sao lấy lại.
Dù là dân thường hay quan chức, dù họ ra đi vì bất cứ lý do nào, điều đó chứng tỏ một sự thật chua chát là trong suốt hơn 40 năm qua, tuy thống nhất được quê hương và giành được độc quyền lãnh đạo, đảng cộng sản VN đã thất bại trong việc điều hành quản lý đất nước; thất bại trong việc xây dựng VN trở thành một quốc gia độc lập - tự do - hạnh phúc đúng với câu khẩu hiệu có khắp nơi và trên mọi giấy tờ hành chính, nơi mà người dân cảm thấy gắn bó, muốn cống hiến và muốn sống từ đời này sang đời khác; thất bại trong việc tạo nên niềm tin cho người dân vào năng lực của nhà cầm quyền và tương lai của đất nước dưới sự lãnh đạo của họ.

Điều đó cũng chứng tỏ cuộc “cách mạng tháng Tám 1945” với mục đích lật đổ chế độ phong kiến thực dân, xây dựng chế độ mới XHCN hay cuộc chiến tranh kéo dài hơn 20 năm với danh nghĩa “chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền Nam” đã hoàn toàn thất bại; đồng nghĩa với sự hy sinh xương máu của hàng triệu con người là lãng phí, khi thành quả là một chế độ độc tài, bán nước hại dân, một quốc gia bị tụt hậu về nhiều mặt, bị tàn phá đến cạn kiệt, còn người dân thì phải bỏ nước tha phương.
*Nội dung bài viết không phản ảnh quan điểm RFA.

No comments: