Wednesday, June 8, 2016

NHỮNG TRỞ NGẠI CỦA CÔNG TÁC Y KHOA THIỆN NGUYỆN

 

Những trở ngại của Project Vietnam trong công tác y khoa thiện nguyện

Thanh trúc, phóng viên RFA
2013-05-10
Trang web của Chương trình Project Vietnam
Trang web của Chương trình Project Vietnam
RFA
Nghe bài này
Project Vietnam, Dự Án Việt Nam, tổ chức y khoa thiện nguyện ở Nam California  với những toán bác sĩ và nhân viên y tế chuyên môn người Mỹ và người Việt, một năm hai lần về Việt Nam từ năm 1996  đến nay.
Làm khó những đoàn thiện nguyện?
Ba mục tiêu chính yếu của Project Vietnam là chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em tại những vùng sâu vùng xa, giảm thiểu tử vong trẻ sơ sinh, huấn luyện và đào tạo về cấp cứu hồi sức sơ sinh cho bác sĩ và nhân viên y tế tại những vùng miền mà phương tiện y khoa tân  tiến còn bị nhiều  hạn chế.
Bao năm qua, Project Vietnam chỉ tường trình về công việc, thành quả, những chuyến đi, những lần trở về, rồi là dự tính và chuẩn bị cho đợt tới, chứ không nghe gì đến trở ngại hay vấn đề mà một phái đoàn vốn đặt trọng tâm phục vụ cũng như theo đúng nguyên tắc và lịch trình công tác lên trên hết, phải đương đầu:
Năm nay là năm thứ 18, chuyến  đi Việt Nam lần này thì thực sự nó cũng phức tạp và kéo dài hơn các chuyến đi bình thường. Trước giờ chúng tôi gặp khó khăn về nhiều mặt. Trước giờ đã xảy ra là ba lần rồi. Một lần chúng tôi  đến tận nơi rồi thì  họ nói lúc trước bảo năm ngày nhưng bây giờ chỉ có thể làm hai ngày thôi, thì mình phải đi kiếm nơi khác cho phái đoàn làm việc thêm ba ngày. Lần đó là  nó đã xảy ra hồi 2010 ở Bắc Cạn. Nhưng lần này là lần đầu tiên mà chúng tôi gặp khó khăn ở tại guồng máy hành chánh của Sở Y Tế.
Đó là lời bác sĩ Quỳnh Kiều, người sáng lập Project Việt Nam, kể về chuyến công tác tháng Ba năm nay mà phái đoàn gồm các bác sĩ Mỹ và Việt cùng hơn 70 thiện nguyện viên đa số người nước ngoài, đã phải lưu lại miền Trung dài ngày hơn dự tính do những khó khăn mà đoàn gặp phải đối với Sở Y Tế địa phương.
Các cháu bé phải được chăm sóc kỹ lưỡng sau khi lọt lòng mẹ
Các cháu bé phải được chăm sóc kỹ lưỡng sau khi lọt lòng mẹ
Trước giờ chúng tôi gặp khó khăn về nhiều mặt. Trước giờ đã xảy ra là ba lần rồi. Mộtlần chúng tôi đến tận nơi rồi bảo năm ngày nhưng bây giờ chỉ có thể làm hai ngày thôi...Nhưng lần này là lần đầu tiên mà chúng tôi gặp khó khăn ở tại guồng máy hành chánh của Sở Y Tế
BS Quỳnh Kiều
Theo chương trình, tuần lễ đầu nhóm phẫu thuật sang làm việc tại vùng Takeo bên Kampuchia, là vùng biên giáp Việt Nam, có nhiều người Việt nghèo khó cư ngụ:
Đó là tuần lễ đầu tiên là tuần lễ từ cuối tháng Hai tới đầu tháng Ba. Tuần lễ thứ hai thì chúng tôi có một nhóm là nhóm khám bệnh ở vùng sâu vùng xa, dự tính làm việc ở Quảng Ngãi. Và nhóm thứ ba, luôn có và làm việc trong hai tuần lễ của tháng Ba, về phương diện đào tạo huấn luyện.
Đào tạo huấn luyện luôn được Project Vietnam coi là sự thành công, trong lúc nhóm phẫu thuật cũng gặt hái được nhiều thành quả rất tốt. Đây là lần đầu tiên mà nhiều trẻ em Việt ở Kampuchia được mổ mắt vì trước giờ bệnh viện lớn này ở Kampuchia do thiếu phương tiện gây mê cũng như kiến thức chuyên môn về nhãn khoa thiếu nhi nên chỉ mổ mắt cho ngưới lớn mà thôi:
Đây cũng là dịp mà chúng tôi vừa giúp cho các trẻ em một cách thực tế mà cũng vừa đem lại một số hiểu biết mới cũng như xây  dựng cho những bác sĩ ở tại nơi.
Thế nhưng lấn cấn nhiều nhất, bác sĩ  Quỳnh Kiều trình bày tiếp, chính là công việc của nhóm khám bệnh ở Quảng Ngãi, một tỉnh mà theo đánh giá toàn quốc năm 2012 là nơi có nhiều tử vong bà mẹ và trẻ sơ sinh cao nhất nước:
Chúng tôi đã chuẩn bị không những về sơ sinh mà cũng có một bác sĩ chuyên môn về sản phụ khoa để làm việc ở đó hơn mười ngày. Đó là chúng tôi đã được Tòa Lãnh Sự Việt Nam ở San Francisco giới thiệu và đã có giấy mời của Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Quảng Ngãi. Chúng tôi cứ theo đó mà làm việc, đã mua vé máy bay và làm những gì cần thiết vì phái đoàn chúng tôi là luôn luôn phải tự lo tự trả tiến lấy những vấn  đề ăn ở. Chúng tôi đã tuyển mộ những người tự nguyện, chuẩn bị mua thuốc, trang thiết bị vân vân...

Những buổi hướng dẫn cho các bà mẹ trẻ của  Project Vietnam

Những buổi hướng dẫn cho các bà mẹ trẻ của Project Vietnam

Thế nhưng một tuần trước khi sẳn sàng tới Quảng Ngãi, Project Vietnam nhận được một thư cho hay  trong thời gian tới không thể tiếp phái đoàn do có một số vấn đề nội bộ phải tập trung giải quyết:
Thơ đó là do Sở Ngoại Vụ của tỉnh Quảng Ngãi, nhưng mà lúc đó chúng tôi cũng được Tòa Lãnh Sự cho biết là Quảng Ngãi đang qua một thời gian khủng hoảng về y tế vì  có quá nhiều vấn đề về tử vong bà mẹ sơ sinh. Lúc đó là lãnh đạo bên Sở Y Tế và lãnh đạo ở bệnh viện là thay đổi hoàn toàn. Chúng tôi được biết như vậy nhưng trong thơ họ chỉ nói là có một số vấn để phải tổ chức lại trong nội bộ.
Vì đặt nặng vấn đề đào tạo khám chữa bệnh cũng như huấn luyện y tế, hai lãnh vực mang lại phúc lợi cho người bệnh cũng như sự thay đổi hữu hiệu trong cách làm việc của nhân viên y tế, đặc biệt được  Bệnh Viên Nhi Đồng 2 của Việt Nam hưởng ứng và khuyến khích, đoàn của Project Vietnam nhất quyết phải thực hiện cho được những khóa đào tạo huấn luyện đã được trang bị kỹ càng cho Quảng Ngãi:
Lúc nhận được thơ từ chối là ngày cuối cùng trước khi họ nghỉ Tết...Và như vậy các chuyên gia bên Project Vietnam, bác sĩ, y sĩ chuyên môn về sơ sinh vẫn tới để đào tạo cho họ, nhưng nhóm khám bệnh thì họ nói họ không thể tiếp được. Nhóm đào tạo thì làm việc ngay tại bệnh viện mà không đông, chỉ khoảng mười người
Lúc nhận được thơ từ chối là ngày cuối cùng trước khi họ nghỉ Tết. Nguyên một tuần lễ thì mình đâu thể làm gì được. Sau khi họ trở lại làm việc thì lúc đó Bệnh Viện Nhi Đồng 2 là đối tác của chúng tôi ở trong nước, làm việc với họ.
Và như vậy nhóm của mình vừa các chuyên gia bên Project Vietnam, bác sĩ, y sĩ chuyên môn về sơ sinh vẫn tới để đào tạo cho họ, nhưng nhóm khám bệnh thì họ nói họ không thể tiếp được. Nhóm đào tạo thì làm việc ngay tại bệnh viện mà không đông, chỉ khoảng  mười người thôi, nhưng dù sao cũng đòi hỏi là bên Sở Y Tế phải tập trung những bác sĩ ở bệnh viện, nhân viên ý tế và y sĩ từ các trạm xá.
Năm nay chúng tôi khởi đầu một chương trình mẫu, một chương trình mới, của Hàn Lâm Viện Y Khoa Hoa Kỳ, kêu là giúp cho trẻ em thở. Chương trình này rất phù hợp với vùng sâu vùng xa, nó đơn giản , nó là phương pháp giảng dạy dễ nhớ và dễ thực hiện.
Bất cần hay quan liêu?
Đây  cũng là  lần đầu tiên Project Vietnam được phép của Hàn Lâm Viện Y Khoa Hoa Kỳ để giảng dạy chương trình này và đã  bỏ ra nhiều công sức để dịch tài liệu ra tiếng Việt. Công việc này được bệnh viện Đà Nẵng và Sở Y Tế Đà Nẵng đón tiếp rất nhiệt tình, bác sĩ Quỳnh Kiều nói:
Nhưng khi đến bệnh viện đa khoa Quảng Ngãi chúng tôi mới thấy Khoa Sản Phụ nói với chúng tôi là họ sẵn sàng chờ đợi bác sĩ sản phụ khoa đến để giảng dạy cho họ,  họ đã chuẩn bị sẵn bệnh nhân để được phẩu thuật các thứ.
Như vậy, theo bác sĩ Quỳnh Kiều, lãnh đạo tỉnh làm gì hay tính gì đều không cho các bác sĩ tại bệnh viện biết:
Tuy một mắt trả lời là không thể đón tiếp chúng tôi được, nhưng mắt khác thì có nhu cầu rõ ràng về những kỹ năng mới đó. Bệnh nhân đã đến rồi, chờ đợi rồi, mà có thay đổi chương trình cũng không thông báo cho họ biết
BS Quỳnh Kiều
Tuy một mắt trả lời là không thể đón tiếp chúng tôi được, nhưng mắt khác thì có nhu cầu rõ ràng về những kỹ năng mới đó. Bệnh nhân đã đến rồi, chờ đợi rồi, mà có thay đổi chương trình cũng không thông báo cho họ biết.
Chúng tôi đến là thực hiện được khóa huấn luyện. Huấn luyện hồi sức cấp cứu sơ sinh nâng cao là chúng tôi đã có một dự án về Việt Nam thực hiện từ năm 2008. Bởi vậy  ở Bệnh Viện Nhi Đồng 2 nhân viên giảng dạy của họ rất lành nghề rất bài bản. Sau khi giảng dạy thì chúng tôi tặng cho họ 50 bộ hồi sức cấp cứu trị giá năm ngàn đô. Họ rất mừng.
Đó là phần huấn luyện đào tạo tại bệnh viện Quảng Ngãi mà đoàn đã vượt qua trở ngại để thực hiện như chương trình vạch ra. Về phần nhóm chữa bệnh gồm hơn bảy chục tình nguyện viên, đã bị từ chối tiếp đón thì sao. Project Vietnam và bác sĩ Quỳnh Kiều đã phải vận động và kiếm ra một nơi khác cho đoàn làm việc:
Trong tuần lễ sau khi nghỉ Tết thì chúng tôi làm việc nào là bên Lãnh Sự, nào là các cơ quan trong nước, giúp chúng tôi kiếm những địa điểm cũng là  ở miền Trung để chúng tôi có thể đem phái đoàn tới khám bệnh. Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Khánh Hòa đã nhận lời đón tiếp chúng tôi. Tỉnh Khánh Hòa thì trước giờ chúng tôi đã mang phái đoàn đến bốn lần rồi,  để làm những công tác đào tạo, khám bệnh, phẫu thuật. Khánh Hòa cũng là điểm mẫu cho chương trình sơ sinh của chúng tôi hồi 2005.
Tôi không biết cô Phượng đó có phải là cao cấp trong đảng không mà có thái độ bất cần như vậy. Giống như là tự cô quyết và ông phó giám đốc Sở Y Tế vẫn không giải quyết được cho chúng tôi. Tưởng tượng một nhân viên chánh văn phòng mà có quyền quyết, trong lúc ông xếp thì bảo thôi thì bây giờ phải ông giám đốc quyết
BS Quỳnh Kiều
Thay vì bay ra Đà Nẵng rồi đi xe xuống Quảng Ngãi, mọi người phải  mua vé mới để bay ra Nha Trang. Cả đoàn có mặt ngày Chủ Nhật 3 tháng Ba và chuẩn bị sẳn sàng cho ngày làm việc hôm sau.
Tuy  đã có thơ của Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Khánh Hòa giao cho Sở Y Tế làm việc với đoàn về phương diện chuyên môn để đoàn có thể thực hiện dự án của mình, nhưng:
Khi chúng tôi tiếp xúc thì lại gặp cô chánh văn phòng của Sở Y Tế, cô nói hãy còn thiếu rất nhiều giấy tờ và cho chúng tôi một danh sách rất là dài những giấy tờ cần phải cung cấp, trong lúc tuần trước đó là mình  đã cung cấp những thông tin thường xuyên cần phải có về chuyên  gia, thành phần phái đoàn, về thuốc mình sử dụng và những hoạt động của đoàn. Và mình đã được họ cho ba xã để hoạt động trong vòng ba ngày và sau đó nửa ngày ở một trung tâm xã hội. Tức là làm việc hết ba ngày rưỡi.
Thế thì  đã có tên  của những xã đó mà thứ Hai thì cô ấy lại  đòi hỏi sáng thứ Ba đầu giờ phải có tất cả những gì cô cần, trong đó phải kiểm kê thuốc men mang qua.
Cho rằng đòi hỏi này cũng hợp lý, mọi người trong đoàn đã thức suốt đêm để kê khai các loại dược phẩm cũng như các trang thiết bị mang theo dù như đã cung cấp trước đó rồi:
Cô còn đòi những chuyện lặt vặt như ống nghe, máy đo huyết áp là những chuyện mà mình coi rất thông thường. Kề như nhóm lãnh đạo là không ngủ luôn. Tám giờ họ mở cừa thì trước 8 giờ chúng tôi đã có mặt  ở Sở Y Tế, cầm những danh sách đó để giao cho cô chánh văn phòng.
Tuy nhiên sáng đó thì cô Phượng, chánh văn phòng của Sở Y Tế tỉnh Khánh Hòa, vẫn trả lời là không thể cho đoàn khám bệnh chữa bệnh làm việc:
Cô ấy trả lời là gấp quá không thể làm được, thôi hẹn năm sau, hẹn kỳ sau, mà đúng ra thì mình phải làm việc thứ Tư, thứ Năm và thứ Sáu.
Sau đó đoàn yêu cầu một buổi họp với Sở Y Tế với yêu cầu phải cho biết rõ ràng vì sao không thể khám chữa bệnh được:
Khi chúng tôi ngồi suốt trong đó để giải quyết vấn đề thì cô ấy mới bảo là đưa bác sĩ phó giám đốc ra để gặp, trong lúc tôi đã nhờ liên hệ trực tiếp với bên Liên Hiệp Hữu Nghị tức cơ quan chuyên giúp các tổ chức thiện nguyện, cũng như bên Tòa Lãnh Sự.
Họ nói chuyện với ông phó chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân, ông nói cái này đã giao cho Sở Y Tế. Tức nhiên theo Ủy Ban Nhân Dân thì không có gì thay đổi.
Khi đó đoàn mới vỡ lẽ  rằng mọi trở ngại đến từ phía Sở Y Tế, chính xác hơn là đến từ một nhân viên Sở Y Tế, cô Phượng, bên cạnh đó là cả một sự quản lý kém rất hiển nhiên:
Tôi không biết cô Phượng đó có phải là cao cấp trong đảng không mà có thái độ bất cần như vậy. Giống như là tự  cô quyết và ông phó giám đốc Sở Y Tế vẫn không giải quyết được cho chúng tôi. Tưởng tượng một nhân  viên chánh văn phòng mà có quyền quyết, trong lúc ông xếp thì bảo thôi thì bây giờ phải ông giám đốc quyết, mà ông giám đốc thì cũng kể như lặn luôn.
Là một tổ chức y khoa có uy tín và trách nhiệm, từng về Việt Nam một năm đôi ba lần trong 18 năm qua, Project Vietnam không thể lần này đi không lại về không:
Tụi tôi phải trực tiếp đến Ủy Ban Nhân Dân, Ủy Ban Nhân  Dân có một buổi họp khẩn, sau đó chỉ thị xuống Sở Y Tế  giải quyết thì thứ Năm chúng tôi mới làm việc được, mất nguyên một ngày. Huyện mà chúng tôi làm việc là Cam Lâm ở vùng sâu vùng xa thuộc Cam Ranh.
Thay vì làm việc ở ba xã như được hứa thì Sở Y Tế đã thay đổi, gởi đoàn xuống một bệnh viện mới xây ở Cam Lâm. Vì mới nên bệnh viện rất đẹp và rất sách, tiếc rằng chỉ khám cho bệnh nhân có bảo hiểm, trong lúc đoàn của Project Vietnam chỉ muốn khám cho người nghèo:
Khi chúng tôi đến bệnh viện này thì khoảng 10 giờ họ đã xong hết rồi tại vì người bảo hiểm đâu có bao nhiêu, dân  chúng được báo thì có hạn thôi. Thành ra ngày đó chúng tôi giải quyết được khoảng 500 người thôi.
Đến hôm sau, khi dân chúng được thông báo thì quá đông, kể như trong vòng một ngày rưỡi mà chúng tôi khám khoảng 1.200 người bệnh.
Người nghèo, sức khỏe bà mẹ trẻ em,  hồi sức cấp cứu sơ sinh là những lý do níu kéo Project Vietnam trở lại, còn khó khăn là chuyện không đáng kể:
Trong 64 tỉnh thì chỉ còn 12 tỉnh chưa nhận được chương trình hồi sức cấp cứu sơ sinh, trong đó có Quảng Ngãi và Cao Bằng. Trong chuyến đi này chúng tôi đã thành công là đem chương trình hồi sức cấp cứu sơ sinh đến hai tỉnh đó.
Ngoài những cái khó khăn mà mình gặp thì cũng phải có những cái động lực làm cho những thiện nguyện viên của mình và ban quản trị muốn vượt qua để tiếp tục trở lại.
Mục Đời Sống Người Việt Khắp Nơi xin tạm dừng ở phút này. Thanh Trúc sẽ tái ngộ quí thính giả tối thứ Năm tuần tới.
 http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/probl-for-womedi-tea-05082013151941.html

 
CHỢT THẤY TRONG TA HIỆN BÓNG CON NGƯỜI...
Đỗ Nhân Hòa

(Viết cho hai cháu Thuần Hậu và Anh Thư, cùng các bạn trẽ, ngày cuối năm 2001)
Chiếc máy bay Airbus của Hàng Không Việt Nam đáp xuống phi trường Nội Bài vào khoảng 12 giờ trưa ngày thứ Bảy, 8 tháng 11. Phi trường Nội Bài vừa được xây lại và khánh thành chưa tới một năm, rất sạch sẽ và hiện đại, hơn hẳn tòa nhà cũ, dù các quầy kiểm soát di trú và hải quan vẫn chưa hoàn toàn đổi mới. Chúng tôi vẫn thấy những khuôn mặt nghiêm nghị đến độ khó khăn đằng sau các quầy làm việc dù thái độ của các viên chức hải quan này có cởi mở hơn đôi chút.
Gặp một chút trở ngại trong phần thủ tục giấy tờ vì số thuốc men và dụng cụ y khoa mang theo nhưng rồi cuối cùng chúng tôi cũng bước chân được ra ngoài để gặp các bạn và người thân trong nhóm đã đến trước đang sốt ruột đợi chờ. Những cái bắt tay và lời thăm hỏi làm vơi đi rất nhanh cái mệt mõi chồng chất sau gần 20 giờ bay... Trời Hà Nội vào mùa Thu thật mát mẻ và dễ chịu. Ánh nắng dịu dàng chiếu qua làn mây mõng trên cao. Ngồi trong xe chạy trên con đường đi về Hà Nội, qua cây cầu Thăng Long vượt con sông Hồng nổi tiếng, lòng tôi miên man nhớ lại những kỹ niệm khó quên trong các lần về thăm trước đây và rộn ràng nỗi vui sắp được sống những ngày gắn bó với quê hương thương yêu.

Chúng tôi gồm 9 người, cả Việt lẫn Mỹ, thuộc nhóm thứ hai và cũng là nhóm cuối của "Project Vietnam". Đây là một chương trình hoạt động nhân đạo chuyên về y khoa của Chapter 4 thuộc tổ chức American Academy of Pediatrics (AAP). Đã từ 5 năm qua Project Vietnam liên tục và đều đặn gởi các phái đoàn y khoa về Việt Nam để tổ chức các khóa tập huấn chuyên môn giúp cập nhật hóa kiến thức, và giới thiệu các khám phá mới về y khoa cho các bác sĩ, y tá, cán sự điều dưỡng và cán sự y tế công cọng đến từ các đô thị lớn và một số vùng quê xa xôi.
Cũng từ 5 năm qua Project Vietnam thường xuyên tổ chức các vụ giải phẩu về hàm mặt và về thị giác. Qua đó các bác sĩ trong đoàn đã giới thiệu những kỹ thuật giải phẩu hiện đại cho bác sĩ Việt Nam. Riêng lần này là năm thứ nhì, ngoài phần giải phẩu, Project Vietnam tổ chức thêm các dịch vụ khám bịnh và cho thuốc cũng như nghiên cứu thêm về dinh dưỡng ở một số xã và trường tiểu học tại tỉnh Hòa Bình.

Khá đông người tham dự Project Vietnam trong chuyến đi năm nay. Khoãng 70 người gồm đủ mọi thành phần mà số đông ở trong các ngành y khoa như giải phẩu hàm mặt và mắt, tê mê, gia đình, nhi khoa, sản khoa, và các dược sĩ, y tá. Một số không ở trong ngành y khoa nhưng cũng tham dự với tính cách tình nguyện mà phần lớn là sinh viên, có một hai người là kỹ sư, có người là chuyên viên tin học. Hơn một nữa thành viên của đoàn là người ngoại quốc. Chúng tôi đến từ nhiều thành phố tại California, từ nhiều tiểu bang tại Hoa Kỳ, và một số đến từ Gia Nã Đại và Úc. Đoàn chia làm hai nhóm với số đông theo nhóm thứ nhất đã về Việt Nam từ đầu tháng 11, trước chúng tôi một tuần, cùng với phần lớn thuốc men và y cụ.

Trong tuần lễ đầu tiên đó nhóm thứ nhất đã thực hiện được khá nhiều chuyện như dự định. Project Vietnam đã tổ chức những buổi tập huấn với các đề tài cấp cứu, hô hấp nhân tạo và chăm sóc trẻ sơ sinh, và sức khõe cho các bà mẹ lúc mang thai... Nhóm cũng đã có dịp đi thăm một số cơ sở chính của nhà thương Bạch Mai, nhất là khu Nhi Khoa, vừa được Nhật Bản tài trợ để tái thiết và tân trang rất hiện đại. Cũng trong tuần lễ đầu tiên này cả trăm bác sỉ Việt Nam từ ngay tại Hà Nội và một số tỉnh thành xa xôi đã tụ họp về bệnh viện để tham dự các buổi hội thảo về kiến thức và kỹ thuật y khoa với các chuyên viên của Project Vietnam. Một số người ở quá xa đã được Project Vietnam đài thọ chi phí di chuyễn về Hà Nội để tham dự vào những sinh hoạt này.

Chỉ ở Hà Nội đúng một ngày và một đêm để nghỉ ngơi sau chuyến bay dài, rạng sáng hôm sau tất cả chúng tôi rời Hà Nội trên hai chiếc xe buýt và ghé thăm vùng thung lũng Mai Châu thơ mộng một ngày trước khi trực chỉ Hòa Bình...
Rời Mai Châu, hai chiếc xe buýt tiếp tục cuộc hành trình đi về hướng Tây. Chúng tôi ngồi yên lặng trong xe ngắm nhìn phong cảnh đồng quê qua cửa sổ. Đồng ruộng xanh ngắt một màu chạy dài đến tận chân rặng núi xa xa, chia thành từng ô chử nhật loang loáng nước dưới ánh mặt trời rạng sáng. Ẩn hiện là những căn nhà mái tranh chen lẫn mái ngói có vườn cây um tùm bao quanh. Trời còn sớm mà đã lác đác đó đây những nhóm người đang cuốc cày ngoài ruộng rẫy.

Hòa Bình là một tỉnh miền núi có đông cư dân thuộc dân tộc ít người nằm cách Hà Nội khoãng 70 cây số về hướng Tây Nam. Cách tỉnh lỵ không xa là nhà máy thủy điện Hòa Bình nằm cạnh một đập nước vĩ đại do Nga xây xong từ khoãng giữa thập niên 90 chắn ngang con sông Đà cuồn cuộn nước đậm một màu bùn nâu. Chúng tôi được biết những người Mường và người Tày sống tại địa phương này là những người "cổ Việt". Họ vẫn gìn giữ được bản sắc dân tộc tự nhiên và gần gủi với gốc nguồn Việt Nam hơn chúng ta. Càng đến gần Hòa Bình thì càng có nhiều ngôi nhà sàn làm bằng tre chênh vênh trên sườn núi và càng đông người dân với y phục cổ truyền sặc sở miền sơn cước, với khuôn mặt chất phác và nụ cười hiền lành. 

Khí hậu mát mẽ và khung cảnh thanh bình của quê hương làm cho lòng người lắng xuống và bỗng thấy an nhiên. Không biết các người bạn Mỹ nghĩ ngợi điều gì chứ vợ chồng tôi, và có lẽ số đông người Việt trong đoàn, không tránh được nỗi xúc động tự nhiên khi được đi và sống trên đất nước Việt Nam thân thương của mình. Vợ chồng tôi trở về quê hương đã rất nhiều lần trong thời gian qua và cũng đã được may mắn đi thăm khá nhiều danh lam thắng cảnh nơi quê nhà. Càng đi nhiều thì càng thương lắm con người và đất nước Việt Nam của mình. Lục lọi trong kiến thức, tôi nhớ rằng lịch sử đấu tranh hào hùng của dân tộc chống thực dân Pháp đã ghi đậm những trận đánh khũng khiếp và những hy sinh đẫm máu tại Hòa Bình. Nghĩ đến cái giá quá đắt và phi lý mà dân tộc mình phải trã trong quá khứ cho nền độc lập và hòa bình hôm nay tôi ngậm ngùi với nỗi vui buồn lẫn lộn.

Ở thành phố Hòa Bình, tất cả chúng tôi cư trú tại khách sạn Phương Lâm nằm trên con phố chính duy nhất nối liền bảo tàng viện Hòa Bình và trụ sở của Ủy Ban Nhân Dân ở một đầu và con đường dẫn ra các làng mạc ở đầu kia. Con đường với hai hàng cây cao xanh mát chạy dài ngang phố chợ, bệnh viện Hòa Bình, trường tiểu học Lý Tự Trọng, nhà ở của dân chúng, và môﴠcây cầu lớn bắc qua con sông Đà dọc theo thị xã. Thành phố chỉ có vậy nhưng cũng khá sầm uất và huyên náo với nhiều tiệm ăn, cà phê, tiệm photocopy, chụp hình, tiệm sách, tạp hóa, và tiệm may. Xe hơi chen lấn với xe gắn máy bấm còi inh ỏi. Trẽ em chạy chơi cãi cọ ồn ào. Và rất nhiều những đàn bò 5, 7 con thủng thẳng đi dọc theo đường phố... Tuy thích thú với khung cảnh, thức ăn và cách sống mới lạ của dân địa phương, các người bạn Mỹ trong nhóm vẫn thắc mắc khi thấy dân chúng quăng rác rưới ra lề đường một cách tự nhiên dù hàng đêm có từng nhóm hai hoặc ba người, phần lớn là phụ nữ, đi quét dọn đường phố. Rác rưởi cả ngày cho đến tối mới được dọn nên chuột chạy khắp nơi!


Trong cái thanh đạm và chất phác đó của thành phố, bảo tàng viện Hòa Bình hiện hữu như một viên đá quý! Viện bảo tàng 2 tầng này tuy nhỏ nhưng đã gói ghém được phần nào cái tinh thần tiềm tàng của nền văn minh cổ đại Hòa Bình đã một thời rực rỡ dù không được nổi tiếng bằng địa phương Đông Sơn. Chúng tôi được chiêm ngưỡng khá nhiều trống đồng đủ kích thước, bằng đồng thật cũng như bằng mẫu thạch cao, và các đồ gốm được khai quật tại địa phương. Tất cả như chuyên chở cái nội lực văn hóa giúp cho dân tộc, xuyên qua mấy ngàn năm lịch sử, tồn tại đến ngày hôm nay.

Thời khóa biểu của chúng tôi trong suốt tuần lễ sau đó tương đối đơn giản và cố định. Mỗi ngày, sau phần vệ sinh cá nhân buổi sáng sớm, chúng tôi ăn điểm tâm khoảng 6:30. Đến 7:30 thì chia thành từng nhóm ai làm việc nấy. Nhóm thì theo xe buýt vào nhà thương để lo chuyện giải phẩu. Đây là nhóm đông người và làm việc khá vất vả. Nhóm chúng tôi khoãng 10, 15 người thì lên xe buýt chạy theo một xe hướng dẫn của nhân viên đại diện Ty Y Tế Tỉnh để hoălà ra phòng y tế làng, hoặc là đến các trường tiểu học để khám bịnh và phát thuốc cũng như để nghiên cứu thêm về vấn đề dinh dưỡng của trẽ em. Làm việc cả ngày không ăn, không uống, không nghỉ trưa cho đến khoãng 5 hay 6 giờ chiều thì chúng tôi trở về lại khách sạn. Mệt và đói, chúng tôi ùa vào phòng ăn trong bộ đồng phục y khoa màu xanh nhàu nát chia nhau ra ngồi vào từng dãy bàn dài vừa ngốn ngáo thức ăn vừa chia sẽ với nhau những kinh nghiệm, những mẫu chuyện buồn vui trong ngày trước khi chia tay ai về phòng nấy để tắm rữa và nghỉ ngơi cho ngày tiếp theo. Nhân viên phục vụ của khách sạn đã làm việc tận tình cho chúng tôi được hưởng những món ăn ngon miệng và hợp vệ sinh. Vợ chồng tôi và một người bạn dược sĩ lại ăn chay nên đã làm phiền những người phục vụ không ít. Sau mọⴠtuần lễ gần gũi và hiểu được mục đích của đoàn thì nhân viên phục vụ trong nhà bếp, nhân viên lễ tân của khách sạn, các anh em lái xe và chúng tôi đã trở nên thân thiết với nhau.

Hôm mới đến Hòa Bình, chúng tôi vào dược phòng của bệnh viẹ⮠để soạn sửa dụng cụ y khoa và phân chia thuốc men cho các nhóm giải phẩu và "primary care" thì được biết là Ty Y Tế Tỉnh đã gởi đến 4 nhân viên để kiểm tra tất cả thuốc men của đoàn. Họ muốn được đảm bảo rằng Project Vietnam (cũng như bao tổ chức từ thiện khác) chỉ phân phối thuốc men chưa hết hạn và chỉ dùng những loại thuốc đã được Bộ Y Tế chấp thuận. Về phương diện y khoa và "chủ quyền quốc gia" thì đây là những đòi hỏi có vẽ chính đáng nhưng phần thực hiện lại quá luộm thuộm, kém hiệu quả, và gây nên những phiền phức không đáng.

Trong tuần lể đầu tiên, vợ tôi là một trong những bác sĩ gia đình phải khám và làm những quyết định chọn lựa các em nhỏ ở lại để được giải phẩu hay phải đi về nhà vì không hội đủ điều kiện sức khõe (như vì quá suy dinh dưỡng hay thiếu máu). Nhiều cha mẹ ở các vùng xa đã phải tiêu một số tiền lớn dành dụm mấy lâu để đưa con đến bệnh viện chờ chực cả tuần lễ với hy vọng là được giải phẩu. Vẻ thất vọng hiện rõ trên nét mặt của họ khi bị chối từ khiến chúng tôi phải ái ngại lây. Tất cả những người này đều được Project Vietnam đền bù một số tiền trước khi ra về. Ngược lại, chúng tôi cũng không thể ngăn được niềm vui dâng lên trong lòng khi thấy nét hân hoan tràn trề trên khuôn mặt của người mẹ ôm trong tay đứa con vừa được giải phẩu thành công và đang chờ phục hồi sức khõe.
Sau một tuần lể làm việc liên tục mỗi ngày, vừa mỗ vừa hướng dẩn thêm cho các bác sĩ Việt Nam, nhóm giải phẩu đã thực hiện thành công 44 trường hợp sửa dị tật bẩm sinh nơi hàm mặt và chữa được 44 trường hợp mắt bị hư, bị lé nặng đến độ không nhìn được.


Riêng nhóm "primary care" đã khám bệnh và phát thuốc tại 3 làng và 2 trường tiểu học. Trước khi xe buýt ngừng lại và chúng tôi xuống xe thì dân làng, phần lớn là phụ nữ, người già và trẽ con, đã tụ họp rất đông trong khuôn viên của phòng y tế làng. Thường thường thì đây là một căn nhà dài lợp ngói và xây bằng gạch có vào khoãng 3,4 hay 5 phòng. Tủ thuốc của các phòng y tế chỉ sơ sài vài món dược phẩm thông dụng có tính cách trưng bày hơn là thực dụng. Y cụ thì thường chỉ có một cái cân gồm luôn thước để đo chiều cao. Nơi nào có dịch vụ y tế cho phụ nử thì có thêm cái giường riêng để khám bịnh. Đa số phòng còn lại chỉ có giường nằm để nghỉ ngơi và một hai cái bàn để giấy tờ. 


Đã quen với cách làm việc "thì giờ là tiền bạc" và đời sống có tổ chức tại các nước Âu Mỹ, chúng tôi tức thì phân công người lo đưa thuốc men vào phòng "pharmacy", kẽ lo sắp xếp bàn ghế để việc di chuyễn người bệnh được hợp lý từ phòng này qua phòng khác, người lo việc giấy tờ đăng ký, kẽ lo liên hệ với chủ tịch hay công an nhân dân xã để giữ gìn trật tự... Người dân kiên nhẫn đứng chờ chúng tôi sắp xếp trước khi bắt đầu đăng ký. Chắc là họ cũng cười thầm cái vẽ vội vàng và khẩn trương, dù có hiệu quả cao, của chúng tôi? Chắc là họ cũng có nhiều thắc mắc về cách sống "lạnh lùng và kỹ thuật" của các người khách phương xa này vốn xa lạ với đời sống ruộng đồng kham khổ nhưng chậm rãi và ấm áp tình người của họ? 


Một trong những khó khăn của chúng tôi là vấn đề sắp xếp thứ tự ai trước ai sau. Thường thì bà con trong làng tự động dàn xếp và họ nhường nhịn để người già và trẽ em được ưu tiên như chúng tôi yêu cầu. Nhưng đôi khi chúng tôi cũng phải nhờ đến sự can thiệp của nhân viên phòng y tế địa phương, là những người được lịnh phải "theo sát" các hoạt động của chúng tôi, để khuyên nhủ đồng bào bớt chen lấn. Và một đôi lần hiếm hoi chúng tôi phải đứng ra giữ gìn trật tự bằng cách chia sẽ trực tiếp với đồng bào ước mơ thành thật của đoàn được giúp đở bà con "không sót một người nào" nhưng bị giới hạn vì các khó khăn của thực tế như không thể mang đủ thuốc men và không có đủ thì giờ. Có một sự cảm thông sâu sắc trong phản ứng của đồng bào khiến tất cả chúng tôi xúc động. 


Một âu lo khác của nhóm là phần lớn dân làng bị những bịnh thông thường và đơn giản như ho, cảm, nhức đầu, ăn không tiêu nhưng một số nhỏ có triệu chứng của các bịnh nguy hiểm hơn như tiểu đường và cao máu. Các bịnh này đòi hỏi việc uống thuốc, khám nghiệm, và thử nghiệm đều đặn và lâu dài mà chúng tôi không nghĩ là hệ thống y tế công cọng hiện nay, với sự thiếu thốn về y cụ và thuốc men cùng sự nghèo nàn về kiến thức chuyên môn của đội ngũ cán bộ y tế tại địa phương, có thể săn sóc cho các bịnh nhân này.


Chúng tôi cũng chia sẽ với nhau một vài nhận xét về cách hành xử của một số y tá và cán bộ y tế trong việc săn sóc cho đồng bào tại bệnh viện Hòa Bình. Ngoài các viên chức giàu lòng nhân đạo và có lương tâm nghề nghiệp, một số nhân viên tại bệnh viện coi việc phục vụ nhân dân như sự bố thí ân huệ một cách miễn cưỡng mà quên mất bổn phận đầu tiên và trên hết của họ là phục vụ người dân nghèo. Họ quên mất nhân dân là gốc nguồn của nhà nước, và họ từ nhân dân mà ra. Bệnh viện được nhà nước xây dựng là để lo lắng, chăm sóc cho người dân vậy mà người dân đến bệnh viện để được chữa trị mà như phải năn nỉ lòng thương hại cuả nhân viên bệnh viện vì bị đối xử một cách lạnh lùng, tàn nhẫn mặc cho rất nhiều khẩu hiệu nhắc nhở cách phục vụ và đối xử đàng hoàng với người bịnh treo đầy tường. Sau khi được phiên dịch cả nghĩa bóng lẫn nghĩa đen của chử "nhà thương", người bạn Mỹ trong nhóm giải phẩu đã tóm tắt nhận xét của mình một cách nữa đùa nữa thật, "có lẽ phải đổi ‘nhà thương’ thành ‘nhà ghét’ "!


Tại các trường tiểu học, học sinh được cân đo chiều cao và sức nặng. Một số còn được đo lường mức hồng huyết cầu trong máu, và được thử nghiệm thính giác và thị giác. Đa số các em bị hư răng và suy dinh dưỡng dù không trầm trọng lắm. Trước khi ra về chúng tôi đã đến từng lớp để tặng cho mỗi em một gói quà nhỏ gồm cả đồ chơi, học cụ, một vài món vệ sinh cá nhân như bót và kem đánh răng, xà bông, và thuốc bổ cùng thuốc trừ giun sán. Tất cả đã được Project Vietnam quyên góp và mua sắm trước khi rời Hoa Kỳ.

Nhìn các em lếch thếch trong 2, 3 lớp áo quần cũ và rách để chống cái lạnh của miền núi Hòa Bình, đứng ngồi chăm chỉ và kiên nhẫn chờ đợi chúng tôi "bày hàng" trước khi khám, một mối xúc động sâu xa dậy lên trong lòng vợ chồng tôi. Nghĩ về đời sống dư thừa của các con chúng tôi tại California với các bạn của chúng, vợ chồng tôi không thể nén được nỗi buồn về sự chênh lệch giữa hai thái cực. Sao mà ông Trời lại bất công cho kẽ thì thật sung sướng đầy đủ và người thì lại thiếu thốn trăm bề? Phải chăng guồng máy vận hành tất cả lại chính là cái "biệt nghiệp" của mỗi cá nhân trong cái "cọng nghiệp" chung của đất nước? Giữa cuộc sống đầy đam mê vật chất và thiếu vắng tình người tại Hoa Kỳ khiến chúng ta thường đánh mất chân tâm, hình ảnh các em nhỏ tại trường tiểu học Dân Hòa bỗng như một nhắc nhở làm cho tôi "chợt thấy trong ta hiện bóng con người...."

Sau 5 ngày làm việc vất vả, nhất là có một ngày bị mưa ướt dầm dề, đoàn chúng tôi bắt đầu có dấu hiệu mệt mỏi, và một số người bắt đầu bị cảm. May thay, đó cũng là những ngày cuối cùng tại Hòa Bình trước khi trở về Hà Nội đáp máy bay đi Mỹ. Chiều cuối cùng, chúng tôi được mời vào trụ sở của Ủy ban Nhân dân Tỉnh để chính quyền bày tỏ lòng biết ơn. Nhân dịp này một số y cụ và thuốc men đã được Project Vietnam trao tặng cho bệnh viện Hòa Bình và các phòng y tế xã mà chúng tôi đã thăm viếng.

Cũng ngay tối hôm đó số đông chúng tôi trở về Hà Nội. Một vài người vẫn còn ở lại cho đến hôm sau vì phải tiếp tục theo dõi tình trạng của các bệnh nhân vừa được giải phẩu ban sáng. Chiếc xe buýt lăn bánh trong bóng đêm rời Hòa Bình. Chúng tôi im lặng vì mệt mõi và cũng để ôn lại những kỹ niệm không thể quên trong các ngày qua. 

Chỉ vài hôm nữa thì chúng tôi lại trở về với đời sống quen thuộc tại Mỹ. Khoãng cách xa vời, thời gian qua đi, và lòng người nguội lại. Tâm tưởng có còn chăng hình ảnh những cánh đồng xanh chạy dài đến chân núi, hay làn khói lam chiều bốc lên từ ngôi nhà sàn xa xa ẩn hiện trong nắng chiều, hay nụ cười móm mém của cụ già, cái nhìn thơ ngây của em bé, cái bắt tay im lặng biểu lộ lòng biết ơn của người cha và người mẹ? Đối với rất nhiều bà con thì đây là lần đầu tiên được một người bác sĩ, dù là người Việt hay người ngoại quốc, khám bịnh cho. Có người còn chưa một lần được biết cái kết quả tức thì và kỳ diệu của thuốc tây trong việc chữa trị các cơn bệnh cấp tính.

Công việc của chúng tôi làm đây, cũng như của các đoàn thiện nguyện khác, chỉ như một giọt nước trong đại dương. Cái cần và cái thiếu thì mênh mông trời biển mà sức người và phương tiện thì có hạn. Đó là chưa kể đến những khó khăn do sự chồng chéo luộm thuộm trong tổ chức hành chánh tại một số địa phương và do tình trạng lạm dụng quyền thế đã trở thành nề nếp khó sữa của viên chức nhà nước trong cách đối xử với người dân. Câu trã lời phải chăng là dân trí được nâng cao, và một chính sách thực sự đổi mới để nhà nước có thể "lo trước cái lo của muôn dân và vui sau cái vui của trăm họ"?

Riêng đối với vợ chồng tôi thì dù với những ưu tư như vậy và dù có một số lủng củng trong vấn đề tổ chức vì các yếu tố khách quan, chuyến đi này vẫn là một thành công lớn.
Ngoài các lợi ích thiết thực và tức thì do việc chẩn bịnh và cho thuốc mang lại, cũng như các ích lợi dài lâu qua sự trao đổi những kiến thức và kỹ thuật mớí về y học giữa các bác sĩ Việt Nam và ngoại quốc, thành công đậm nét nhất vẫn là sự dấn thân càng lúc càng nhiều, càng ngày càng gắn bó của các sinh viên Việt Nam trẽ tuổi trong những chương trình thiện nguyện như Project Vietnam. Hình ảnh hai cô sinh viên trẽ đăng ký bệnh nhân, nghiên cứu về dinh dưỡng, và phiên dịch tiếng Việt để tạo sự cảm thông giữa người bác sĩ phương xa và cụ già Việt Nam đã làm ấm lòng người và làm tăng thêm niềm hy vọng cho một Việt Nam "giàu mạnh và văn minh" trong tương lai không xa.
Sự dấn thân đó có lẽ là đóng góp quan trọng và căn bản nhất của tổ chức thiện nguyện Project Vietnam.
Đỗ Nhân Hòa
 http://www.giaodiemonline.com/thuvien/doithoai/projectvn-dnh.htm




HÀ NỘI HẠN CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA PHÁI BỘ Y TẾ MỸ VÌ SỢ PHẬT LÒNG TRUNG QUỐC
 
SBTN

Tin Đà Nẵng - Chiến hạm Hoa Kỳ USS Peleliu đã ghé cảng Đà Nẵng trong hai tuần qua, nhưng rất tiếc đoàn y tế thiện nguyện đa quốc gia của tàu đã không được phép cung cấp tất cả những dịch vụ họ có khả năng và đã chuẩn bị bởi sự cấm đoán từ Hà Nội.

Theo phóng viên Roger Mitton, đặc phái viên thường trú của tờ Straits Times tại Hà Nội, lý do là Bắc Kinh vốn hằn học với những quan hệ có khả năng dẫn đến những hợp tác quân sự đang có chiều hướng gia tăng giữa Hoa Kỳ và Việt Nam, và Hà Nội không muốn chọc giận Bắc Kinh. Các thành viên của phái đoàn y tế hùng hậu do Hoa Kỳ cầm đầu nhằm cung cấp dịch vụ y tế miễn phí cho Việt Nam đã bị nhà cầm quyền cộng sản hạn chế ở phút cuối, như một hành động nhằm tránh làm Trung Quốc nổi giận. Sự hạn chế đột ngột ngăn chận các bác sĩ của đoàn y tế Hoa Kỳ, cũng như bác sĩ từ 7 quốc gia khác kể cả Singapore, thực hiện những vụ giải phẫu miễn phí cho các bệnh nhân Việt Nam.

Công tác cứu trợ y tế bắt đầu từ hai tuần trước khi chiến hạm USS Peleliu ghé vào Đà Nẵng ở miền Trung Việt Nam, với một thủy thủ đoàn gồm 1200 người được tăng cường với 300 chuyên viên trong ngành y tế. Tuy thành viên của phái đoàn y tế ngoại quốc này đa phần là người Hoa Kỳ, nhưng đoàn cũng bao gồm bác sĩ từ các nước khác như Singapore, Ấn Độ, Mã Lai, Nhật Bản, Nam Hàn, Canada và Úc Đại Lợi. Chiến hạm Peleliu ghé Việt Nam sau khi dừng chân ở Phi Luật Tân, nơi phái đoàn y tế đa quốc gia đã cung cấp nhiều dịch vụ y tế. Trong thời gian đó, phi đoàn trực thăng Hải Long trên tàu đã vận chuyển bệnh nhân từ Phi Luật Tân từ đất liền ra chiến hạm, và 160 vụ giải phẫu đã được thực hiện trong hai phòng mổ ở trên tàu.

Thế nhưng tại Việt Nam, nhà cầm quyền Hà Nội đã ra lệnh ngăn cấm việc sử dụng máy bay trực thăng Hoa Kỳ vận chuyển bệnh nhân ra tàu để được mổ trên chiến hạm Peleliu, những sĩ quan trên chiến hạm đã tỏ ra bất mãn về việc này. Một bác sĩ quân y Nhật Bản nói với tờ Straits Times rằng đã không có một bệnh nhân nào được đưa ra để giải phẫu vì Bộ Y tế Cộng sản Việt Nam không cho phép, và đây là một thiệt thòi cho người dân Việt Nam. Những sĩ quan khác xác nhận họ chỉ được phép cung cấp những lời cố vấn và trao đổi quan điểm với các bệnh nhân Việt Nam. Sự cấm đoán ở phút cuối cùng này Hà Nội áp đặt căn bản là để tránh gây sự phẫn nộ từ phía Trung Quốc. Giáo sư Carlyle Thayer, một chuyên gia nghiên cứu Việt Nam của Viện quốc phòng Úc Đại Lợi cho biết tất cả những hoạt động hợp tác phòng thủ với Hoa Kỳ được Hà Nội cân nhắc đến sự lợi hại liên quan đến quan hệ với Bắc Kinh.
 Theo một nguồn tin từ trong Đảng Cộng sản nói với tờ Straits Times rằng Hà Nội muốn để thủy thủ đoàn của chiến hạm Hoa Kỳ làm những điều họ muốn làm trong công tác y tế thiện nguyện, nhưng phải hạn chế họ, còn nếu không thì Bắc Kinh sẽ nổi giận. Tuy có những sự trở ngại kể trên, đoàn đã đạt được những thành qủa đáng kể. Khoảng 2300 bệnh nhân được nhân viên của nhóm y tế vào được bờ khám bệnh.

Đại sứ Hoa Kỳ ở Việt Nam, ông Michael Marine nói ông lấy làm tiếc cho những bệnh nhân Việt Nam, đáng lý ra đã được chăm sóc sức khỏe bằng những phương tiện và những chuyên gia xuất sắc nhất, nhưng điều này đã không xảy ra.[SBTN]
 http://www.luongtamconggiao.com/pages/tp.asp?topicID=3180&categoryID=1&subcateID=9


Mặt nạ từ thiện


(tt, bài khởi đăng từ số 155) Nhàn S.F

Nhà thơ Nguyễn Chí Thiện khi mới đến Mỹ đã tuyên bố: "Nếu người nào có thực tâm, có tiền muốn đứng ra tổ chức cứu trợ người nghèo khổ thì người đó được mời vào tù ngay, và muốn giúp đỡ người nghèo khổ thì phải đưa tiền cho Ðảng, Ðảng nhận tiền đó muốn làm gì thì làm, chỉ có Ðảng mới có quyền nhận"
 
Ðiều này quả thật không sai. Hòa Thượng Thích Quảng Ðộ, Thượng tọa Thích Không Tánh của Giáo Hội Phật Giáo VNTN chỉ vì đi cứu trợ cho đồng bào bị lũ lụt mà phải vào ngồi tù, lý do là tự ý làm, không đưa qua tay Ðảng.


Năm 1991, một phái đoàn Hồng Thập tự gồm 6 bác sĩ và 2 y tá qua Việt Nam phát thuốc, khám bệnh cho người nghèo từ Bắc chí Nam, họ đã bị tấn công và đã bị giết chết. Hội Hồng Thập Tự khiếu nại với CSVN thì được trả lời rằng phái đoàn này đã không xin phép những nơi mà họ đến. Sở dĩ họ không xin phép vì không muốn VC sắp đặt, họ muốn nhìn thẳng sự thật nên bị sát hại.
Năm 1998, bác sĩ Bill Letourneau người tiểu bang Colorado tổ chức một nhóm y khoa Hoa Kỳ sang Việt Nam làm công tác thiện nguyện, thực hiện các cuộc giải phẫu, chỉnh hình miễn phí cho các trẻ em bị bệnh sứt môi thì bị chết một cách bí mật ở quận Tư Saigon. Tất cả 13 bác sĩ và y tá còn lại lập tức rời khỏi Việt Nam.
Năm 1994, tổ chức Green Cross gọi là SAP-VN (Social Assistance Program for Vietnam) do nhóm trẻ về Việt Nam làm việc từ thiện giúp đỡ trẻ em mồ côi, khuyết tật, và có dự án như cấp học bổng cho học sinh nghèo, giúp đỡ các hội từ thiện tại Việt Nam thì Chủ tịch là anh Nguyễn Công Bằng đã bị bắt giam. Về sau tổ chức này được hoạt động trở lại chắc chắn là phải theo những điều kiện mà CSVN đưa ra.


VN Help qua bài viết trên San Jose Mercury News, được dịch lại trên tờ Việt Mercury số 194 ngày 11-10-02 với tựa đề "Làm từ thiện bất chấp trở ngại" do John Boudreau viết qua lời kể của các nhân vật trong VNHelp, khiến chúng ta tự hỏi họ có thật sự yêu thương người nghèo khổ? Và họ bỏ nước ra đi có phải vì VN không có tự do, vì bị CS đàn áp hay không?
Câu hỏi đặt ra là lý do nào mà VNHelp có thể hoạt động dễ dàng từ 11 năm qua và ngày nay lại được Vũ Văn Dũng thuộc Tổng Lãnh sự quán CSVN ở San Francisco khen ngợi là "đã kiên trì và hiệu quả, đúng là một tổ chức hoàn toàn nhân đạo"?


Những người hoạt động trong VNHelp đã không nêu lên chi tiết nào về những khó khăn đã dành cho họ từ phía CS mà chỉ nói rằng: "Họ đã phải Ổluồn láchỖ giữa một bên là chính phủ CS ở quê nhà và một bên là những láng giềng người Việt của họ ở Hoa Kỳ, cả hai đều ngờ vực những hoạt động của họ".
Phải nói ngay là Cộng đồng người Việt ở Bắc Cali chưa bao giờ lên tiếng chống đối việc làm từ thiện của VNHelp, mặc dù nhiều người biết rất rõ những việc làm của họ ở Việt Nam nhất là những ai ở Oakland thì không lạ gì về những người này.


Ngay như tổ chức từ thiện SAP-VN chỉ mới về Việt Nam để kiểm điểm lại những công tác giải phẫu cho các em tật nguyền mồ côi cha mẹ để báo cáo về các mạnh thường quân bên Mỹ, thế mà anh Nguyễn Công Bằng, Chủ tịch Hội đã bị công an bắt giữ 53 ngày điều tra và chỉ thả ra sau khi khuyến cáo Hội SAP-VN chỉ nên dồn lại một chuyện còn những dự án như cấp học bổng cho học sinh nghèo, yểm trợ cho các hội từ thiện bên nhà thì phải dẹp bỏ.
Trong khi đó thì VNHelp cho biết đã phân phát hơn 500 ngàn đô-la cho các hội từ thiện ở Việt Nam qua dịch vụ chuyển tiền ngân hàng mỗi lần 10,000 đô-la. Tại sao lại có sự dễ dãi cho VNHelp quá vậy? Ngay từ lúc đầu VNHelp cho biết đã chuyển tiền bằng cách giấu trong những cái bọc cột sát vào người để mang vào VN. Ðem tiền về VN theo cách đó thì chỉ những người làm "dịch vụ chuyển tiền" mới có "gan" qua mặt hải quan VC mà thôi.


Bao nhiêu Việt kiều về thăm nhà cũng đã bị bắt vì ôm tiền không có giấy phép của Cộng Sản VN. Cũng theo bài báo trên, doanh nhân Quinn Trần, người có chân trong Hội đồng Quản trị của tổ chức VNHelp đã thố lộ rằng: "Chúng tôi phải ngoại giao khéo léo" À, thì ra thế, nhờ ngoại giao khéo léo mà VNHelp mới đứng vững vàng cho đến ngày nay, nhất là Quinn Trần này lại là một người làm kinh doanh thì cửa nào lại không qua được dễ dàng. Phải chăng nhờ "luồn lách" và "ngoại giao khéo léo" nên VNHelp bắt buộc phải tổ chức 2 buổi văn nghệ tại San Jose, Bắc Cali có ca sĩ VN qua trình diễn duới danh nghĩa từ thiện? Những người trong tổ chức VNHelp cứ vỗ ngực: "Tôi chỉ làm việc từ thiện chứ không làm chính trị." Kể từ hôm tổ chức hai buổi ca nhạc gây quĩ mời các ca sĩ từ VN qua là VNHelp đã dấn thân vào con đường chính trị về mặt nổi rồi đấy! Biết cộng đồng đang chống việc giao lưu văn hóa của VC mà vẫn tổ chức mời ca sĩ Việt Nam qua, rõ ràng đây là hành động tiếp tay cho VC gây rối loạn trong cộng đồng.


VNHelp viện dẫn lý do có sự góp mặt của ca sĩ trong nước, chương trình "MùA THU CHO EM" sẽ lôi cuốn được đông đảo khán giả hơn. Nếu vậy đại nhạc hội Hè Arena hàng năm không có ca sĩ trong nước mà tại sao khán giả đông đảo ngồi chật cả hội trường? VNHelp có phải thật sự cần 30,000 đô-la kiếm được từ 2 buổi ca hát để yểm trợ cho trẻ em mồ côi và bụi đời hay không, hay chỉ dùng nó để có cớ mang ca sĩ từ VN qua với một chủ đề rất gợi ý: "Mùa thu cho em", mùa thu đã mang đến bao nhiêu đại họa cho dân tộc Việt Nam, mùa thu mà thi sĩ Nguyễn Chí Thiện đã phải kêu lên:


"Ôi tiếc thương bao mùa lúa vun trồng
Một Mùa Thu nước lũ
Trở thành bùn nước mênh mông.
Lớp lớp sóng hồng man dại,
Chìm trôi quá khứ tương lai,
Máu lệ mồ hôi rớt rải.
Ði về ai nhận ra ai?
(Ðồng lầy - Nguyễn Chí Thiện)

Nói về cuộc biểu tình của Cộng đồng chống buổi văn nghệ MùA THU CHO EM, ông Lê Việt Cảnh đã cho rằng: "Những người già đã chứng kiến vinh quang của họ bị tước đoạt. Họ tin rằng phải lật đổ những kẻ vô dụng. Chúng tôi lại tin vào sự dấn thân và tham gia." (sic!)


Có thể Lê Việt Cảnh nói đúng, nhưng chỉ đúng với những ai có một tấm lòng với quê hương, biết hy sinh những lợi ích cá nhân và biết làm thế nào để dân chủ hóa đất nước chứ không phải dấn thân tham gia để làm ăn buôn bán với Việt Cộng tạo ra nhiều cơ sở cho cá nhân và gia đình mình hưởng lợi.May thay cho cộng cộng đồng hải ngoại chúng ta là bên cạnh những người trẻ của VNHelp chúng ta còn có những khuôn mặt trẻ khác, điển hình là bác sĩ Nguyễn Thị Nhàn, quốc tịch Canada. Cô đã theo phái đoàn Liên Hiệp Quốc về Việt Nam khám bệnh cho người nghèo và cho biết vừa khám bệnh xong làng này, qua làng khác, phái đoàn Liên Hiệp Quốc vờ trở lại để lấy món đồ để quên thì mới khám phá ra bộ đội đã tịch thu hết thuốc của đồng bào. 


Bác sĩ Balwin, trưởng khoa Y khoa đại học Vancouver cùng đi với phái đoàn LHQ, đã bị kẻ lạ vào phòng đâm 3 nhát dao, mọi tài liệu, danh sách những người được phái đoàn sẽ đi thăm đều bị đánh cắp. LHQ khiếu nại với Hà Nội, Hà Nội trả lời rằng: "Nước nào cũng có trộm cắp".
Trong hai ngày 6 và 7 tháng 8 năm 1994, bác sĩ Nguyễn Thị Nhàn, là thuyết trình viên của Hội Y sĩ Việt Nam tại Hoa Kỳ tổ chức ở Anaheim thuyết trình về nhân quyền ở Việt Nam, đã cho biết: "Không thể nào tin được CS. VN còn chế độ CS thì tình trạng dân chúng ngày càng tồi tệ hơn".


Và cô đã tâm sự với nữ ký giả Kiều Mỹ Duyên:
"Cháu thường đi thuyết trình ở Âu Châu, Canada để nói lên sự thật những gì đã xảy ra ở VN cho những người bạn trẻ nghe, cho những người không hiểu CS biết được sự thật. Những người trẻ thường nghĩ rằng cha ông họ đã từng ở tù nên nói xấu CS. Ở đây không phải vấn đề hận thù. Cháu nghĩ người trẻ nên lắng tai nghe ông bà, cha mẹ mình.Họ nói lên sự thật vì họ có kinh nghiệm với CS, không phải ông cha mình thêm mắm thêm muối, nhưng vì ông, cha mình đã đau khổ dưới chế độ CS.Những người trẻ khi về VN nên lắng tai nghe đồng bào mình nói, nên nhìn thấy tận mắt những gì đã xảy ra ở VN và lúc nào cũng hỏi: Tại sao VN như thế này? Nguyên nhân nào đã gây ra như thế?"
(Theo bài viết: Không Thể Tin Ðược CS của Kiều Mỹ Duyên),Bác sĩ Nhàn năm nay khoảng 33 tuổi, Ổchắc chắn không già bằng Lê Việt CảnhỖ. Vào năm 1994, cô theo học đại học Harvard, Boston. Cô đã tình nguyện vào làm cho LHQ để đi khám bệnh cho những nước nghèo như VN, Uganda, vì theo cô "nơi nào có người nghèo thì có cô đến".
Thật cao quý thay cho tấm lòng vàng! "LÀM Từ THIệN BẤT CHẤP TRỞ NGạI" - Người xứng đáng nói câu nói này phải là nữ bác sĩ Nguyễn Thị Nhàn, chứ không phải là những người tổ chức ca nhạc mời ca sĩ từ VN qua để gây quĩ yểm trợ cho trẻ mồ côi và trẻ bụi đời ở VN.


Với các bạn trẻ thường suy tư về quê hương VN, đau khổ thấy đồng bào đói nghèo, các bạn tổ chức những nhóm cứu đói, cứu khổ là điều nên làm và phải làm, rất đáng hoan nghênh. Nhưng làm thế nào để thật sự cứu được những nạn nhân thoát khỏi cảnh nghèo đó mới là điều quan trọng. Hãy tưởng tượng một người đang bị đói vì bị một bàn tay bóp cố ngăn chận không cho thức ăn xuống dạ dày. Muốn cứu họ, chúng ta phải chuyền thức ăn vào ống cao su đặt ở bên hông hay là cầm dao chặt đứt bàn tay đang bóp cổ nạn nhân? Việc làm nào có kết quả thiết thực?
Xin chấm dứt bằng mấy vần thơ của nhà thơ Nguyễn Chí Thiện:
"Ðảng như hòn đá tảng
Ðè lên vận mạng quê hương
Muốn sống trong hòa hợp yêu thương
Việc trước hết phải tìm phương hất xuống".
Bắc Cali ngày 11-11-02



No comments: