Wednesday, November 4, 2015

TRUNG CỘNG DẪY CHẾT



  Đường Sơn, lò luyện thép của Trung Quốc nay vắng bóng người


media 

Trung Quốc ban hành một số quy định khắt khe để bảo vệ môi trường, gây thêm khó khăn cho ngành luyện kim ở Đường Sơn - REUTERS /Petar Kujundzic
Một trong những dấu hiệu cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang bị chựng lại là các hoạt động luyện kim tại Đường Sơn, tỉnh Hà Bắc. Thành phố này ban đầu nổi tiếng là « lò thép » lớn nhất trên toàn quốc đang trở thành một thành phố vắng bóng người. Thông tín viên RFI, Heike Schmidt đã đến tận nơi quan sát.:
« Những nhà kho bị bỏ trống, bàn ghế bỏ không, chẳng có ai ngồi. Những khoảng sân rộng bị bỏ hoang. Thành phố Đường Sơn, kinh đô của ngành luyện thép nay chỉ còn là cái bóng của chính mình. Cơn sốt địa ốc đã đi qua. Nhà nước không còn đầu tư thêm vào cơ sở hạ tầng.
Nhà máy Bảo Định đã giảm nhịp độ sản xuất. Giá thép trên thị trường rơi xuống mức thấp nhất kể từ 30 năm nay. Mức tiêu thụ nội địa cũng giảm sút. Thêm vào đó là một số các đạo luật khắt khe hơn để bảo vệ môi trường.
Nghiêm trọng hơn cả là mức độ sản xuất của các nhà máy hiện nay, trở nên quá lớn so với nhu cầu tiêu thụ của thị trường Trung Quốc. Hiện có 360 triệu tấn thép đã được đưa về lưu trữ tại các nhà kho, gây thêm khó khăn cho ngành công nghệ luện kim vốn đang bị khủng hoảng ».

  TQ và những nhà máy chờ chết

Nền kinh tế giảm tốc kéo theo khủng hoảng dư thừa năng suất khiến nhiều nhà máy ở Trung Quốc lâm vào cảnh thua lỗ, tồn tại lay lắt, đe dọa sự phát triển của quốc gia này. 


Nhà máy xi măng Lucheng Zhuoyue ở thành phố Trường Trị, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc, do ông Miao Leijie làm tổng giám đốc, đang hứng chịu thua lỗ nặng nhưng không thể ngừng sản xuất. Ông phải duy trì hoạt động của nhà máy để trả lãi cho các khoản nợ ngân hàng.
Lucheng Zhuoyue gặp vô vàn khó khăn trong công cuộc tìm đường thoát khỏi đống nợ nần bởi khách hàng và các nguồn đầu tư ngày càng khan hiếm. Thậm chí, công ty của Miao Leijie phải vay tiền để tiếp tục vận hành nhà máy.
"Nếu chúng tôi dừng sản xuất, các khoản lỗ sẽ rất kinh hoàng", ông Miao nói, miệng rít thuốc liên tục, giữa một văn phòng tĩnh lặng và sơ sài. "Chúng tôi quả thật đang làm việc cho ngân hàng", ông thừa nhận.
Những nhà máy xi măng hoạt động lay lắt như Lucheng Zhuoyue cùng các xưởng bỏ hoang đang xuất hiện ngày một nhiều ở Trường Trị và các vùng lân cận. Đó thực sự là một khung cảnh đáng sợ đối với nền kinh tế ảm đạm của Trung Quốc hiện tại, theo New York Times.
Để đảm bảo việc làm và sự tồn tại các nhà máy, chính phủ Trung Quốc cùng ngân hàng nhà nước chấp nhận nối "ống trợ sinh" cho các doanh nghiệp thua lỗ bằng cách tái cấu trúc các khoản nợ, cung cấp nguồn tín dụng mới kết hợp với nhiều hình thức hỗ trợ khác. Đây là một phần của chiến lược bao quát nhằm duy trì ổn định xã hội, mục tiêu quan trọng của bộ máy lãnh đạo Trung Quốc.
Nhưng các chiến lược như vậy từng được thử nghiệm ở các quốc gia khác mà không đem lại kết quả khả quan. Tại Nhật Bản, các "công ty chết mòn" chính là một nhân tố góp phần khiến quốc gia này trải qua hai thập kỷ trì trệ kinh tế.
Đe dọa thịnh vượng
7-2210-1441290081.jpg
\
Than chất đống trước nhà máy xi măng Shawang ở Trường Trị. Ảnh: New York Times
Trường Trị là thành phố tầm trung với khoảng 3 triệu dân sống trong những khu chung cư thấp tầng và làm việc ở các nhà máy. Nền kinh tế địa phương, chủ yếu dựa vào ngành công nghiệp nặng, điển hình là sản xuất thép, đã hỗ trợ cho kỷ nguyên tăng trưởng cao qua nhiều thập kỷ của Trung Quốc.
Khi thị trường bất động sản phát triển, chính phủ đổ tiền đầu tư vào đường sá và các cơ sở hạ tầng khác, những nhà máy xi măng từ đó mọc lên như nấm tại các vùng ngoại ô của Trường Trị để tận dụng vận hội này.
Những năm gần đây, sự thịnh vượng mới là những gì người ta dễ dàng nhìn thấy tại các cửa tiệm đông đúc và nhà hàng thức ăn nhanh chật cứng người nằm dọc theo các tuyến phố nhỏ hẹp ở trung tâm Trường Trị. Song, thực trạng kinh tế trì trệ đang đe dọa làm xấu đi bức tranh tuyệt đẹp này.
Tại các thành phố và thị trấn yếu kém trong khâu đa dạng hóa kênh đầu tư, một số ngành công nghiệp đang trên đà lao dốc, sẵn sàng sụp đổ bất cứ lúc nào. Những khu chung cư bỏ hoang được xây dựng từ thời kỳ kinh tế bùng nổ giờ đây đè nặng ngành bất động sản. Nhiều doanh nghiệp ở Trường Trị phàn nàn rằng các dự án xây dựng được chính quyền địa phương hỗ trợ cũng bị thu hồi.
Hệ quả tất yếu là các nhà máy xi măng tại Trường Trị rơi vào cảnh khốn đốn khi hàng hóa sản xuất ra thừa mứa, không có nơi tiêu thụ. Theo Hiệp hội Ngành Vật liệu Xây dựng Sơn Tây, các công ty ở đây đủ sức sản xuất số lượng xi măng gấp ba lần nhu cầu thực tế năm 2014. 2/3 trong số các công ty này phải chịu thua lỗ.
Công ty xi măng Huatai ở Trường Trị cũng đang lâm vào cảnh ảm đạm khi chỉ sản xuất 200.000 tấn xi măng trong năm nay, dù công suất thiết kế lên đến một triệu tấn.
Là một doanh nghiệp nhà nước, Huatai duy trì hoạt động nhờ những nguồn hỗ trợ đặc biệt. Huatai được mua than nợ và tiếp cận các nguồn vay ưu đãi từ công ty mẹ do chính quyền tỉnh Sơn Tây sở hữu. Điều này cho phép ban quản lý công ty duy trì việc làm cho 300 công nhân.
Các biện pháp như trên có khả năng bảo vệ việc làm cho người dân nhưng chúng cũng trì hoãn công cuộc cải cách nền công nghiệp sản xuất, theo NYTimes. Xét trên quan điểm kinh tế, sẽ tốt hơn nếu các doanh nghiệp thua lỗ tinh giảm công nhân, thậm chí đóng cửa để giải phóng các lao động qua đào tạo của họ đến làm việc ở những công ty hay ngành nghề khác có triển vọng hơn.
Nguồn lực cần dịch chuyển khỏi các khu vực kém năng suất để giúp đà tăng trưởng trở lại tiến trình của nó. Không có sự dịch chuyển đó, nền kinh tế sẽ phải chịu tổn thất trong tương lai.
Mất 'bát cơm sắt'
5-5207-1441290081.jpg
Các bao xi măng vứt bỏ trong một nhà kho của nhà máy xi măng 7016, một công ty nhà nước ở Trường Trị. Ảnh: New York Times
Nhiều công nhân đang gặp khó khăn vì họ không đủ may mắn để giữ công việc của mình.
Tại nhà máy của Tập đoàn Xi măng Trường Trị, âm thanh duy nhất vang lên là tiếng chó sủa. Cô Zhao Liwei, 43 tuổi, trước là thợ điện, đang ngồi xem tivi trong một căn phòng bảo vệ cũ nát tại lối vào khuôn viên tập đoàn. Cách đây hai năm, khi hoạt động sản xuất tại nhà máy ngừng lại, hầu hết công nhân bị bỏ mặc. Họ phải tự xoay sở để cứu lấy mình.
Zhao cho hay vì nhà máy chưa bao giờ chính thức đóng cửa nên họ không nhận được các khoản bồi thường do bị cắt hợp đồng đột ngột hay những khoản trợ cấp khác.
"Chúng tôi từng được hứa hẹn sẽ có 'bát cơm sắt'", Zhao nói, nhắc đến cụm từ mà người Trung Quốc thường dùng để chỉ những công việc có thu nhập và lợi ích ổn định. Nhưng bây giờ "chúng tôi giống như đang bị bỏ rơi với kỳ nghỉ phép không lương trọn đời", cô chia sẻ.
Ngồi bên ngoài một khu chung cư đang xuống cấp, Du Jianping, 45 tuổi, cho biết cô phải dựa vào trợ cấp của cha mẹ để nuôi đứa con gái 12 tuổi. Cô và chồng đã mất việc tại Tập đoàn Xi măng Trường Trị. Kể từ đó, cô phải kiếm từng đồng bạc lẻ bằng nghề bán quần áo phụ nữ và đồ chơi trẻ em tại một sạp hàng bên ngoài ga tàu lửa.
"Chúng tôi quá lớn tuổi nên không thể tìm việc ở các thành phố. Tôi hy vọng chính phủ sẽ vực dậy ngành công nghiệp xi măng", Du nói.
Tháng 8 vừa qua, một công ty tư nhân thuê một phần nhà máy của Tập đoàn Xi măng Trường Trị để tiếp tục sản xuất. Vài công nhân được tuyển vào làm nhưng công việc chỉ mang tính tạm thời.
Chính phủ Trung Quốc đang lên kế hoạch sử dụng các ngân hàng nhà nước để cấp vốn cho một gói chi tiêu đầu tư cơ sở hạ tầng nữa nhằm hỗ trợ các ngành công nghiệp sản xuất đang kiệt quệ. Bằng cách thúc đẩy tăng trưởng với nguồn tín dụng và gói kích thích mới, chính phủ Trung Quốc sẽ tạm thời hồi phục một số nhà máy nhưng hệ quả là làm trầm trọng thêm các vấn đề của nền kinh tế, như năng suất dư thừa và nợ tăng cao.
Công ty tư vấn IHS Global Insight ước tính nợ trên GDP của Trung Quốc sẽ vượt 254% trong năm 2015. Con số này gần gấp đôi năm 2008. Mức nợ cao sẽ tạo ra rủi ro lớn cho một nền kinh tế nếu bên vay nợ mất khả năng hoàn trả, kéo theo một làn sóng vỡ nợ diễn ra sau đó.
Về lâu dài, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc cần tìm cách giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế đối với các khoản đầu tư quá lớn dành cho phát triển, đồng thời nâng cao vai trò của tiêu dùng hộ gia đình. Điều này đồng nghĩa với việc các nhà máy trong những ngành công nghiệp nặng ở một số địa phương sẽ không bao giờ có thể hoạt động trở lại.
Dù vậy, Wang Xiaohu, doanh nhân 40 tuổi, chưa từ bỏ hy vọng. Wang đã bỏ ra khoảng 3,1 triệu USD đầu tư vào Công ty Vật liệu Xây dựng Thụy Lệ Trường Trị, nơi có khả năng sản xuất 300.000 tấn xi măng mỗi năm. Nhưng đến nay, xưởng của Wang đang phải "đắp chiếu" khiến hơn 100 công nhân mất việc làm.
Bất chấp tình trạng sản xuất, kinh doanh đình trệ, Wang nhất quyết không thanh lý nhà máy. Thay vào đó, ông vẫn duy trì máy móc, chờ đợi một ngày nền kinh tế hồi sinh và ông sẽ được tiếp tục làm công việc của mình. Nhưng mặt khác, Wang cũng hiểu rõ rằng tương lai mà ông mong mỏi có thể sẽ không bao giờ đến.
"Nhiều nhà máy xi măng vừa và nhỏ tại vùng này cũng ở vào tình trạng giống cơ sở của tôi", Wang nói. "Cơ hội để mở cửa trở lại là vô cùng hiếm hoi".

Thành phố thép 'chết' trong cú vặn mình của kinh tế Trung Quốc

Panchenggang là nhà máy thép quốc doanh lớn nhất bị đóng cửa trong 60 năm qua, khi công nghiệp nặng dần suy yếu và Trung Quốc chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
Nhà máy thép Panchenggang ở ngoại ô Thành Đô (Trung Quốc) đã trở thành một phần cuộc sống của Deng Wanyin. Người đàn ông 42 tuổi này làm nghề rèn thép 26 năm nay, sống cùng vợ trong căn hộ được hỗ trợ cho công nhân nhà máy. Con gái họ cũng học ở trường dành cho con cái công nhân.
Nhưng cuối tháng 3 vừa rồi, ông nhận được tin nhà máy sẽ phải đóng cửa. "Khi biết tin, tôi cảm thấy vô cùng trống rỗng. Tôi chưa bao giờ nghĩ chuyện này có thể xảy
ra", Deng nói.
Việc này đã khiến ông Deng cảm nhận rõ hơn về sự giảm tốc kinh tế Trung Quốc đang làm chao đảo thị trường toàn cầu. Khoảng 16.000 công nhân ở nhà máy thép Panchenggang đã mất việc.
panchenggang-1390-1441768250.jpg
Cảnh vắng vẻ tại Thành Đô khi nhà máy thép Panchenggang đóng cửa. Ảnh: WSJ

Việc đóng cửa các khu công nghiệp là một phần quá trình chuyển đổi hiện tại, khi các ngành công nghiệp nặng đang dần suy yếu do nhu cầu giảm và đầu tư quá mức. Chính phủ đang muốn lái nền kinh tế theo một hướng mới, tập trung và tiêu dùng, dịch vụ và công nghệ.
Tuy nhiên, các nhà đầu tư nghi ngại rằng quyết định chuyển đổi này là quá sức đối với Bắc Kinh. Sản lượng công nghiệp tháng 7 chỉ tăng 6%, rất thấp so với 23% một thập kỷ trước. Còn mục tiêu tăng trưởng GDP 7% cũng là mức thấp nhất trong 25 năm qua.
Sau khi nhận được khoản đền bù 150.000 NDT (24.000 USD), ông Deng giờ phải lo kiếm việc làm để nuôi con gái học đại học. Rồi ông cũng được công ty thuê lại, làm việc tại một đơn vị thép nhỏ chưa bị đóng cửa, hơn với mức lương tương đương nhưng không có phụ cấp.
Tình trạng tương tự đang diễn ra tại nhiều thành phố và thị trấn trên khắp Trung Quốc. Các nhà máy giấy ở Đông Quan đang phải chuyển địa bàn sản xuất. Các nhà máy xi măng ở phía bắc Lộc Tuyền thì phải đóng cửa do chính quyền địa phương muốn nâng cấp khu này nhằm phục vụ du lịch.

panchenggang-2-1702-1441768250.jpg
Gia đình ông Deng đã gắn bó với nhà máy này hơn 20 năm qua. Ảnh: WSJ
Ở Thanh Bạch Giang, khu công nghiệp phía bắc Thành Đô nơi có nhà máy Panchenggang, hàng ngàn người đang tìm tới nơi khác để kiếm việc làm. Những tấm biển "Cho thuê nhà" treo khắp nơi và tình trạng trộm cắp vặt cũng tăng dần.
"Tôi không còn đủ tiền thuê nhà ở đây nữa", Lu Yufang (49 tuổi) - chủ cửa hàng tiện lợi bên dưới khu căn hộ tập thể Panchenggang cho biết. Tiền thuê nhà một tháng của bà là 700 NDT. Khoảng 10 năm trước, mỗi tháng bà kiếm được 3.000 NDT và đóng cửa hàng lúc 2 giờ sáng. Giờ đây, mới 9h tối đã không còn khách. "Ai mà nghĩ được một công ty nhà nước lại bị đóng cửa như thế này chứ!", bà Lu than thở.
Khi mở cửa năm 1958, Panchenggang được gọi là Nhà máy Sắt Thép Thành Đô. Đây là dự án mang tính dấu mốc tại một trong những khu công nghiệp trọng điểm đầu tiên của Trung Quốc. Nó giúp người dân có thu nhập tốt hơn, tiếp cận nhiều dịch vụ hơn so với việc làm nông.
Panchenggang là nhà máy thép quốc doanh lớn nhất Trung Quốc bị đóng cửa trong 6 thập kỷ qua. Việc cắt giảm quy mô lớn như vậy là rất hiếm hoi với một ngành công nghiệp có ảnh hưởng chính trị rộng rãi và là biểu tượng cho sức mạnh công nghiệp của Trung Quốc như thế này. Sau khi Bắc Kinh giải thể các công ty vừa và nhỏ những năm 1990, ngành thép càng phát triển với 4 triệu lao động. Ngành này nằm trong kế hoạch của Chính phủ nhằm kiểm soát các lĩnh vực chủ chốt như kim loại, năng lượng, nước và giao thông. Sản lượng thép hàng năm hiện đạt 800 triệu tấn.
Ngành công nghiệp này vẫn tiếp tục tăng trưởng bất chấp dư thừa công suất trên thị trường toàn cầu. Giá thép Trung Quốc đã giảm 60% từ năm 2012. Nhưng nhiều nhà máy và chính quyền địa phương vẫn phản đối việc đóng cửa, do nguồn cung việc làm dồi dào trong ngành.
Anshan Iron & Steel - công ty mẹ của Panchenggang, tuyên bố việc dừng hoạt động là để giảm dư thừa công suất. Trên trang web của Panchenggang, thông báo này được xem là "phản hồi và đóng góp tích cực" cho chính sách "quản lý môi trường".
Năm ngoái, quan chức địa phương cáo buộc nhà máy Panchenggang đưa quá nhiều chất thải ra môi trường. Công ty đã phải nộp phạt 400.000 NDT hồi tháng 4. Những người công nhân cho biết đó là nguyên nhân việc đóng cửa bị đẩy nhanh. Hiệp hội Thép Trung Quốc cho rằng việc đóng của Panchenggang sẽ là bước đệm để đóng cửa các nhà máy không cần thiết khác.
Đơn vị chế tạo thép ống nơi ông Deng làm việc giờ chỉ còn một phần tư lượng nhân công trước đây. Hai phần ba số công nhân ở Panchenggang bị sa thải hiện vẫn thất nghiệp. Nhiều bạn bè ở nhà máy của Deng đã rời Thanh Bạch Giang. Thế nên giờ đây, ông rất hiếm khi ra ngoài.
Bệnh viện Panchenggang ở trung tâm quận Thanh Bạch Giang đang được cơ cấu lại và bán cho một công ty tư nhân. 115 bác sĩ và nhân viên bị thôi việc và nhận đền bù. Những tòa nhà bỏ hoang thuộc nhà máy hiện là nơi tụ tập và đấu súng của các băng đảng xã hội đen, theo báo cáo trên truyền thông của cảnh sát địa phương. "Vấn đề an toàn hiện vẫn chưa quá đáng lo ngại, nhưng nạn "ăn quỵt" đang dần tăng", Lu Qilian, một tài xế taxi 70 tuổi cho biết.
Quan chức chính phủ đang rất hy vọng vào phát triển du lịch ở khu vực này. Tháng 10 năm ngoái, chính quyền Thành Đô đã ban hành kế hoạch chi tiết nhằm tái cơ cấu khu công nghiệp Thanh Bạch Giang thành công viên công nghệ và hệ thống sản xuất thông minh.
Nhưng tới nay, các dự định này vẫn chưa thành hiện thực. Chính phủ vẫn đang tiến hành các biện pháp xoa dịu như mở các lớp đào tạo nghề - điều kiện để được nhận được trợ cấp thất nghiệp khoảng 1.500 NDT một tháng vòng 2 năm. Một cơ quan hỗ trợ tìm việc đã được thành lập, nhưng công nhân cho biết phương án này chưa thực sự hiệu quả.
Ông Deng muốn con gái được học ở một trong những trường đại học danh giá nhất Bắc Kinh. Con gái ông được phép chọn lựa đường đi cho riêng mình, "nhưng nhất định không được làm việc trong ngành thép", ông khẳng định.
Hà Tường (theo WSJ)


No comments: