Saturday, March 31, 2012

NGY THANH * BẢY THÁNG GIỮA XÁC NGƯỜI



.

Bảy Tháng Giữa Xác Người
Tác giả: Ngy Thanh
(NgyThanh ghi lại, các chi tiết dựa theo buổi nói chuyện qua điện thoại với Nguyễn Kinh Châu từ quận Bình Thạnh, Saigon vào tháng 10-2009) ..
Ba mươi bảy năm sau khi cùng nhau cầm bao nylon lom khom lội vào vùng chiến sự để thu nhặt xác đồng bào bị thảm sát bởi đạn của Sư Đoàn Pháo Bông Lau mà cứ như lén lút vào kho tội ác của Cộng sản để đánh cắp, câu đầu tiên anh Nguyễn Kinh Châu nhắc đi nhắc lại với tôi (như cứ sợ chính mình cũng sai sót) là tên đầy đủ của nghĩa trang mà nhật báo ST đã mai táng 1,841 xác, “Nghĩa Trang Đồng Bào Chiến Nạn Quảng Trị̣ do nhật báo Sóng Thần và thân hữu phụng lập”.
Một lần đi hốt xác đồng bào bị Việt Cộng chôn sống trong tết Mậu Thân ở Huế, và lần thứ nhì hốt xác đồng bào bị Việt Cộng tàn sát trên Đại Lộ Kinh Hoàng ở Quảng Trị, những hình ảnh ghê rợn đã khắc chạm thật sâu vào ký ức anh Châu, như một thứ đền tưởng niệm Cánh Đồng Chết của nạn nhân Pol Pot ở Cam-Pu-Chea – “trăm năm bia đá thì mòn, ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ”.

Trả lời câu hỏi của tôi, anh Nguyễn Kinh Châu nhắc lại con số 1,841 xác nạn nhân một cách dễ dàng như không cần khui một gói thuốc lá để biết trong đó có 20 điếu.
Tôi hỏi tiếp, làm sao anh nhớ được chính xác như thế, anh tâm sự, “Làm sao không, có ngày nào là áo quần không thấm mùi hôi của xác chết, có xác nào không là xác đồng bào, anh em?”
Khi mới bắt tay vào việc, chính quyền và quân đội chưa cho phép thường dân qua sông Mỹ Chánh vì vấn đề an ninh (sợ Việt Cộng trà trộn để hoạt động) và vì vấn đề an toàn (sợ đạn pháo binh Việt Cộng bắn trúng làm chết nhóm người đi lượm xác đồng loại).
Vấn đề mang một nhóm thường dân vượt qua phòng tuyến quân sự Mỹ Chánh để tìm và thu nhặt xác là chuyện chưa từng xảy ra trước đây trong chiến tranh Đông Dương. Mặt khác, anh em báo ST ngại một khi đăng lời kêu gọi xin độc giả tiếp tay đóng góp, tiền tới tay rồi mà lỡ xác đồng bào lấy về không được sẽ bị mang tiếng lừa phỉnh, nên anh Châu hội ý với anh em phóng viên ST đang có mặt tại Huế, rồi vào Đà Nẵng bàn thêm với bác sĩ Phạm Văn Lương. Kết quả: chúng tôi quyết định thử nghiệm trước bằng cách tự lực.
Anh Châu đã mang chiếc xe gắn máy Honda 68 tới xin cầm cho một thân hữu là anh Huỳnh Văn Phúc, chủ tiệm vàng Phúc Ân kiêm tổng thư ký Hội Đồng Tỉnh Thừa Thiên, lấy 50 ngàn đồng để làm vốn liếng khởi công. Ngạc nhiên thấy anh Châu cầm xe, anh Phúc hỏi dồn, nên đã biết sự thật là anh Châu cần tiền để trao cho thầy Thích Đức Tâm ở chùa Pháp Hải bên cồn Hến đóng quan tài để ra Quảng Trị lượm xác đồng bào bị pháo chết. Biết việc chúng tôi làm như thế, anh Phúc bảo anh Châu cứ mang xe về, và cho anh chị em ST mượn 50 ngàn tiền mặt, một số tiền không nhỏ lúc bấy giờ, để khởi công.
Bên cạnh đó, anh em ST vào Bộ Tư Lệnh Tiền Phương Quân Đoàn 1 tiếp xúc với Quân Y Viện Nguyễn Tri Phương. Chỉ huy trưởng, thiếu tá Nguyễn văn Cơ đã cho nhóm Sóng Thần 200 bao nylon loại dùng để tẩm liệm quân nhân tử trận. Ngoài ra, nhóm mượn được một xe GMC của Tiểu Khu Thừa Thiên làm phương tiện vận chuyển đoàn hốt xác và xác hốt được. Về sau khi số xác lượm được tăng lên tới con số gần hai ngàn, anh Cơ vẫn cung cấp đầy đủ để gói ghém tử thi đồng bào, đồng thời phía Tiểu Khu Thừa Thiên tăng cường cho mượn thêm một xe GMC nữa, và phía Tiểu Khu Quảng Trị cho mượn 2 GMC khác, để di chuyển xác chết.
Sóng Thần đã tiến hành hốt xác tất cả 3 đợt.

Khi chị chủ nhiệm Trùng Dương từ tòa soạn ra tham dự để ăn đạn pháo kích là đợt một. Đợt nầy đoàn hốt xác có 4 tổ, mỗi tổ 4 người, thu được trên 800 xác. Về sau đoàn hốt xác tăng lên thành 7 tổ. Sợ mùa mưa tới xác đồng bào bị vữa và trôi hết phần thịt, chúng tôi đã tăng gấp đôi số nhân công để rút ngắn thời gian.
Khởi đầu, thầy Đức Tâm thuê đóng và giao cho đoàn 20 quan tài để mang theo, xem thử đủ thiếu thế nào. Lên đường, anh em ST chúng tôi chỉ dám cầu mong lượm được tới 20 xác như mong muốn của thầy Đức Tâm, vì khu vực giữa hai cầu Bến Đá và Trường Phước là đụn cát trắng không nhà cửa cây cối, hễ thấy bóng người di chuyển là tiền sát viên Việt Cộng gọi pháo tầm xa từ Trường Sơn bắn xuống. Kết quả của ngày đầu thật bất ngờ với con số 96 xác. 20 xác đầu tiên được xếp vào quan tài, phần xác còn lại gói tạm vào bao nylon mang về đặt trong các phòng học của trường Mỹ Chánh.
Đại Lộ Kinh Hoàng’ trước khi được công binh của Việt Nam Cộng Hoà mang xe ủi qua, gạt các xác xe dạt xuống hai bên vệ đường, mở một lố đi nhỏ trên mặt nhựa cho các xe tiếp tế đạn dược lên phía Quảng Trị̣, cũng như lấy thương binh và xác tử sĩ. (Ảnh NgyThanh, chụp ngày 1 tháng 7, 1972)
Dạo 1968, anh Nguyễn Kinh Châu là ký giả đã theo chân đoàn người đi khai quật các hố chôn tập thể và đã có loạt hình chạy 8 cột bề ngang trên báo Hòa Bình tường thuật tội ác rùng rợn nầy. Cũng nhờ quen biết cũ từ 4 năm về trước, lần nầy đề xuất việc đi lượm xác, anh Châu đã quay lại Phú Thứ để tìm gặp và thuyết phục các người chuyên về di dời xác chết bốn năm trước, sau Tết Mậu Thân, để họ bằng lòng tham gia công việc nghĩa tử dưới làn đạn pháo của Sư Đoàn Pháo Bông Lau. Đúng là Việt Cộng đã dành cho những người nầy những việc làm có một không hai trong lịch sử tội ác chiến tranh.
Nhưng vì lãnh thổ Quảng Trị vẫn còn giao tranh và bom đạn, nên những người phu chỉ bằng lòng nhận lời với chi phí 1.600 đồng mỗi ngày, so với giá thuê mướn làm công nhật ở thành phố Huế lúc bấy giờ là 100 đồng/ngày, và giá vàng 1.600 đồng một chỉ. Sở dĩ giá cả cao như thế mà nhóm ST phải chấp nhận vì khu vực “Đại Lộ Kinh Hoàng” vẫn còn rất kinh hoàng, phu hốt xác ra đó để thu lượm xác không những phải làm việc giữa điều kiện mất vệ sinh giữa những xác chết, mà còn phải đưa lưng đội đạn pháo từ Trường Sơn bắn xuống.
Những tay làm báo chúng tôi vì nghiệp dĩ của mình mà lăn lưng ra chốn tên bay đạn lạc, nhưng người dân họ có lý của họ, nhất là khi phải đổi bát máu lấy bát cơm để nuôi thân và nuôi gia đình. Khi tới bãi xác người, những phu lượm xác nầy mỗi người đều mang theo một lọ mắm ruốc. Họ đã lấy ngón tay chấm mắm ruốc bôi lên mũi, dùng mùi thối của mắm để mong át đi mùi thối của xác chết, và cũng để đánh lừa khứu giác của mình.
Sau những ngày đầu vừa làm vừa rút kinh nghiệm, đoàn hốt xác buổi tối về hay tập trung ở nhà từ đường của chị Tôn Nữ Mộng Nhiên ở số 100 đường thuận An, là nơi “đóng đô” của đám phóng viên ST trẻ Trần Tường Trình, Đoàn Kế Tường và NgyThanh. Nghe đám nhà báo bàn bạc chuyện lượm xác, ban đầu hai cô chủ nhà là chị Mộng Nhiên và chị Lẫm góp ý. Từ từ bén chuyện, hai cô tình nguyện tham dự trò chơi với đạn pháo kích. Thế là đoàn hốt xác có thêm hai khuôn mặt hoàng phái, đảm nhiệm việc ghi chép sổ sách và ghi số mỗi xác, cùng những giấy tờ hay di vật gì chúng tôi lấy được trên thi thể của họ̣. Những vật dụng và tư trang cá nhân ấy được cho vào bao nylon có ghi số trùng với số của quan tài, để về sau trả lại cho thân nhân người quá cố.
Công tác hốt xác kéo dài ròng rã tới bảy tháng mới hoàn tất.
Sau khi thu nhặt hết xác trên hai bãi cát dọc hai bên đoạn quốc lộ̣ mang tên “Đại Lộ Kinh Hoàng” và mai táng xong, anh em ST còn giữ lại nửa triệu, tức một phần sáu tổng số tiền lạc quyên được từ đọc giả hảo tâm, chúng tôi đã dùng số tiền nầy dựng một bức tượng Đức Địa Tạng rất lớn ngay chỗ có nhiều xác chết nhất, lập một đền thờ oan hồn, và tổ chức một lễ cúng do anh Lý Đại Nguyên từ Saigon đại diện tòa soạn ra chủ tọa. Đền thờ này vẫn còn cho đến ngày nay.
Lời cuối:
Cuộc chiến nào mà không có thảm sát, chiến tranh nào mà chẳng có nạn nhân. Nhưng hình ảnh của một đứa bé ngồi khóc bên xác mẹ giữa một chiến trường thảm khốc đầy xác thường dân như ở Đại Lộ Kinh Hoàng vẫn là một hình ảnh đau thương nhất mà chúng ta không thể nào quên được.
Vì vậy tôi cố tìm cho được câu chuyện của một nhân chứng đích thực, còn sống để kể lại hầu quý vị và riêng tặng cho đại tá Nguyễn Việt Hải, chỉ huy trung đoàn pháo Bông Lau của Quân đội Nhân dân của nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Trong tác phẩm “Mùa hè cháy”, xuất bản năm 2005, tác giả đã viết thật rõ ràng là đơn vị của ông khai hỏa tập trung pháo 122, pháo 130 và pháo 155 mà ông gọi là trận địa pháo cường tập trên Quốc lộ 1 vào đám ngụy quân trên đường bỏ chạy.
Ông đại tá pháo binh tác giả của tác phẩm “Mùa hè cháy” đã đích thân quan sát trong vai trò tiền sát viên để trực tiếp chỉ huy bắn.
Bài báo ngắn ngủi và khiêm nhường hôm nay hy vọng sẽ đến tay các pháo thủ miền Bắc ngày xưa để họ nhớ lại thành quả vào ngày 1 tháng 5 trong chiến dịch Nguyễn Huệ 1972.
Ðịnh mệnh nào đã dành cho ông Phan văn Châu còn sống để định cư tại Hoa Kỳ với 11 người con thành đạt, hàng năm vẫn gửi tiền về giúp cho miền quê nghèo khổ xứ Nhan Biều. Bây giờ, những mộ phần tập thể của dân oan chết vì trận mưa pháo Bông Lau năm 72 đã chẳng còn dấu vết. Những đứa bé đói sữa nằm bên xác mẹ rồi cũng đã chết hết trên đại lộ kinh hoàng 37 năm về trước.
Nhưng mà sao tiếng khóc của em vẫn còn nghe văng vẳng đâu đây …
Ngy Thanh

KÝ TIỂU TỬ

Tm vc giường

Hi đó, tôi làm mướn cho ông C By. My ngày đu, ngày nào cũng chèo xung qua bên kia sông đ gi rung cho ng. Hi ng kêu tôi làm vic cho ng, ng nói : « Hng có gì, nhưng có mt my bn ti nó không giám phá lúa ! ». ng nói ‘ phá’ đ tránh nói ‘ ăn cp’ nghe…nng l tai !


Mà thit ! Công vic hng có gì gi là nng nhc. Tôi treo võng gia hai cây gáo ln cnh b sông, ri nm tòn ten trên đó ca ti ca lui my câu vng c, lâu lâu trèo lên cây gáo ngi nhìn rung lúa minh mông kéo dài ti rng tràm nm phía trong xa, xa c đôi ba dm hú. Đó là chiu sâu. Còn chiu ngang là nm dài theo con sông Cái, có con rch No làm ranh phía trên, ch tôi treo cái võng, và con rch Bù Xu làm ranh phía dưới. T rch No mun nhìn thy rõ rch Bù Xu phi xè bàn tay đưa lên ngang mày che bt ánh sáng ! Nói như vy, đ thy rung ông C By ln biết ngn nào…

Giường tre 2 đầu


Ln đu tiên đi vi ông C By qua rung đnhn vic ’, thy minh mông thiên đa như vy, tôi hết hn, nói :

- Tri đt ! Mút ch như vy, mình con coi sao thu !

Ông C By cười khì khì :

- Tao ch cn my qua bn cho có mt hng ngày ch đâu có biu my điđánh ln vi ti lưu manh đâu ! Cái lũ đó h thy có người canh rung là ti nó rút đi ch khác hè !

Ngng mt chút đ suy nghĩ ri ng nói :

- Tàm tm vài ba ri tao cho đám thng Hai Lưa tri hòm qua ct cho my cái chòi nh có tháp canh cao phía trên, đ có ch cho my đt mưa đt nng.

Có l thy tôi còn…ngơ ngơ nên ng nói tiếp :

- Trên tháp canh s có cái ng tre ln làm cái mõ. H my thy có bóng người vô rung thì my c gõ mõ liên hi là nó chy. Hiu chưa ?

Vy là ít lâu sau, tôi có cái chòi tranh vách lá, có ch đ treo võng, có ch đ nu cơm, phía trước có cây cu ván chm ra sông đ tm gi……

Qua mùa lúa đó, ông C By kêu tôi, nói :

- Tao thy my tuy côi cút mt thân mt mình mà làm vic siêng năng nên tao thương. Tao cho my mt miếng đt bên rung đ my ct nhà rng rng, còn lo cưới v na ch !

Vy ri my hôm sau, ng dn nhóm chú Hai Lưa tri hòm qua rung ca ng, đo đc cm nc đ cho tôi miếng đt nm cnh vàm rch No, còn ch ch cho chú Hai Lưa ct cho tôi cái nhà nn đt nóc tôn vách ván na !

Tôi cm đng nghn li, p úng nói my tiếng cm ơn mà cũng không tròn ch tròn câu…

Ông C cười cười :

- My lo đn cây làm rào du, trng tra cho thành khonh đi, ri tao kiếm cho my mt con v !

Nói xong, ng cười ha h, khoái chí !…

Ông C By có hai người con trai đi hc bên tây ri luôn bn. T ngày bà C nm xung, ng vn sng cu ky mt mình trong cái nhà sàng t chng nm cnh tri hòm và tri cưa ca ng. ng thôi làm c trong ban hi t t lâu nhưng trong làng vn gi ng là C. Nghe nói ng ‘ quen ln ’ d lm, thy my ông Qun ông Tnh thường ghé nhà ng chơi hay cùng đi bn le-le …

Hi tôi ti tui đi quân dch, ng nói :

« My yên tâm lo canh rung, còn v ny, đ tao lo ».

Vy ri mươi hôm sau, ng trao cho tôi t hoãn dch !…

Ct nhà xong, chú Hai Lưa v vai tôi, nói :

- Tao có mt cái giường đôi bng g không xài, đ tao ch qua cho my. Có điu là nó ch còn có my thanh ngang ch không có tm vc giường, ti my thng con tao nó ly cưa ra làm sp cho ghe ca ti nó. My chu khó đp xe vô Xóm Mi nói thng Ba Kiên đương cho cái vc bng tre, r hơn cái vc g mà nm li êm hơn gp bi.

Ngng mt chút ri ng vò đu tôi, nói :

- Chng cưới v, nh cho tao nhu vi nghen !

Tôi nói ‘ Cám ơn chú’, lí nhí nghe chng không rõ lm !…

Cái gường đó ráp vô ri thy rng rinh. Mình tôi ng thì cn gì đến tm vc ? Vy là tôi th lên hai tm ván đ cho tôi nm, sung sướng vì nghe thng lưng hơn nm võng !Tôi ng không có tm vc giường như vy cho đến hết mùa lúa năm đó thì tôi gp ‘ Nàng’…

Cũng do Tri xui Đt khiến !

* * *

Nàng tên là Hu, m côi cha, con ca bà Năm Căng xóm Lò Gch. Nàng làm công cho lò gch ông Tám Tiếu. Nh đi ch gch đ ông C cho sa li cái đu b kè trước nhà nên tôi gp nàng. Gp là tôi hp nhãn lin ! Tri ! Con gái nhà quê gì mà nước da trng bóc, còn thân hình thì cân đi thon th kèm theo tướng đi lượng là c bt người ta phi nhìn theo !

Vy ri nàng và tôi quen nhau. Vy ri, ngày mt ngày hai, tôi đp xe đến lò gch. Không có gì : ch cn gp nàng đ nói đôi ba câu không đu không đuôi, ri chèo xung v nhà bên kia sông, trèo lên vng gác ngi ngn ngơ sut bui !…

Vy ri, tôi nghĩ đến tm vc giường ! Vy ri, tôi đp xe vô Xóm Mi đt chú Ba Kiên đương cho tm vc giường bng tre. Tun l sau, tôi cun tròn tm vc ch v nhà tri lên cái giường g, nhìn nó mà nghe lòng phơi phi. Bi vì đó là ln đu tiên tôi sm mt món đ tuy không có giá tr gì nhiu nhưng li mang đy ý nghĩa

…… Đ tránh tai mt, tôi và nàng thường hn gp nhau đường lên chùa vì đường đó vng người và có my bi tre ln giao tàn che nng. Hai đa đng nói chuyn ‘ trên tri dưới đt’ c canh, nàng hay cm ly cành tre non đy lá vươn ra cnh ch nàng đng, lc qua lc li như đ đánh nhp khi nàng nói, mt nàng nhìn bi tre, nhìn con dc lên chùa ch ít khi nhìn tôi. Vy mà sao tôi vn nghe lòng phơi phi như được nàng nhìn thng vào mt !

… Bây gi thì rõ ràng tôi đã thương nàng, càng ngày càng thương đm ! Mà gi riết trong lòng thì m c quá đi ! Chc phi nói ra cho nàng biết, ri ra sao thì ra ! Vy ri mt hôm đng cnh bi tre đã thành quen thuc, tôi làm gan nói :

- Hu à ! Anh nói thit, Hu đng gin nghen ! Anh thương Hu quá ri Hu à !


.

Nàng bng quay sang nhìn tôi, tay vn còn vin cành tre non, hi bng mt ging nh như ting gió trong lùm tre trước mt :

- Vy sao ?

Ch có hai tiếng nghe ngơ ng kỳ kỳ như vy mà tôi li thy như là mt s chp nhn ! Tôi bước li gn nàng, nàng vn nhìn vào mt tôi, cp môi mp máy như mun nói gì mà hai vành tai ng đ. Đúng lúc đó, tôi hi được mùi con gái ca nàng làm tôi choáng váng ngy ngt. Tri ơi ! Tôi mun ôm đi nàng đ siết cht li trong tôi, bi vì ch có làm như vy tôi mi nói được tôi thương nàng biết ngn nào … Nhưng tôi li s làm u, ri nàng không hiu ri gin ri vùng vng b đi tut thì chc tôi … chết quá ! Tôi ráng km tôi li, nut nước miếng my ln mi nói được :

- Hu à …

Nàng ‘ d, tiếng ‘d’ nghe như ch đi. Nàng không còn nhìn tôi mà quay v vi cành tre non. Ln ny, nàng bt tng chiếc lá tre ri b rơi xung đt, ging như nàng đếm lá !

- Hu à ! Anh mun xin cưới Hu

Nói ti đó tôi bng nghe … ht hơi ! Nàng im lng bt tng chiếc lá

… Mt lúc, tôi hi :

- Mà Huưng không ?

- Biết đâu nà !

Tôi ráng sc nói mt hơi :

- Anh làm công cho ông C By. Anh có nhà có đt bên kia sông. Anh được hoãn dch không phi đi lính. Anh s nh ông C đánh tiếng qua má ca Hu đ xin cưới. Mà Hu phi cho anh biết coi Huưng hay không, cái đã !

- … Thì vy !

Ri, có l thy câu tr li không my rõ nên nàng nói thêm :

- Tính sao cũng được !

Tôi mng quá, nm đi bàn tay nàng va lc va cám ơn ri rít ! Nàng bng quay qua nhìn tôi, mm cười. Tri ! Cái cười ca nàng sao mà đp hết nói ! Tôi như b ht hn, cm cht bàn tay ca nàng mà tưởng chng như đang cm cây sào cm xung lòng rch đ gi cho xung đng theo con nước mà b b

Đêm đó, tri chiếc chiếu trên tm vc giường, tôi nm lên mà nghe mát rượi. Tôi nghĩ : ri đây, hai đa s nm chung mt vc giường. Ch bao nhiêu đó thôi cũng đ làm tôi sung sướng đi vào gic ng. Cuc đi sao d thương quá hng biết ?

* * *

Chuyn ca nàng và tôi chưa ai biết hết thì xy ra v tháng tư 1975. Lúc đó, nghe tin dân min trung chy rn rn vô nam, ông C By kêu tôi, nói :

- Chuyến ny, my đi giùm tao xung Cn Thơ. Tao có con em my chc năm nay theo chng dưới. Đa ch nó đây.

ng đưa tôi miếng giy có ghi tên h, s nhà, tên đường :

- Tao nh my ôm mt s tin xung đưa cho ti nó, biu ti nó lo chy v đây vi tao sm sm cho có anh có em. Có gì cũng còn có nhau còn hơn là đa mt nơi người mt ng, lon lc ny không biết đâu mà r. Tao có biu ti thng Hai tri hòm qua nhà my, va gi giùm nhà va coi rung luôn. Đng lo !

Vy là tôi ln li xung Cn Thơ tìm người em gái ca ông C. Bà ny có sp vãi ch Cn Thơ, ông chng là thiếu tá hi quân. Khi tôi tìm ra được b thì có tin thiên h Sài Gòn đang chy di tn, làm dân chúng Cn Thơ cũng ri ren hi h xung ghe xung xung tranh nhau đi. Ông thiếu tá hi quân ht hết gia đình đem lên tàu chiến, kéo tôi theo luôn ! Đng trên tàu, tôi nhìn đng rung chy lùi v phía sau mà chết điếng trong lòng, không biết làm sao báo tin cho ông C By và nht là cho Hu

…… Vy ri sau thi gian nm trên đo ca quân đi đng minh, tôi đnh cư M, tiu bang Cali. Tôi làm công cho mt tim ăn Vit Nam khu Sài Gòn Nh, ra chén quét dn lau nhà … Lương lu không bao nhiêu nhưng được bà ch cho trong mt phòng nh nm cnh nhà bếp, đ làm gác-dan cho b luôn !

Thi gian sau, khi đã n đnh đi sng, tôi có gi thơ v nhưng không thy hi âm. Tôi biết làng tôi nh béo li nm tut trên vùng Ngn - gi là ‘ Ngn’ bi vì nm trên ngn sông Vàm C - giáp ranh vi đt Cao Miên. Hi thi trước, trong làng không có nhà bưu đin nên mi tun mt ln ông Sáu làm bin trong làng phi đp xe xung qun cách đó mười my cây s đ ly thơ nhà bưu đin đem v đ trong nhà làng. Dân chúng c t đng đến coi trong đng thơ, cái nào mang tên mình thì ly, có khi ly giùm hàng xóm hay h hàng bn bè na ! Tôi nghĩ chc bây gi cũng vy thôi, thơ tôi gi không đến tay Hu thì làm gì có hi âm được ?

Du vy, tôi vn tin tưởng rng nàng không bao gi quên tôi, cũng như tôi lúc nào cũng nghĩ ti nàng. Tôi hay nghe my người có đc sách nói ‘Li th trăm năm’. Nàng và tôi đâu có th tht gì đâu, nhưng câu nói ‘ Tính sao cũng được’ và cái mm cười tiếp theo sau đó ca nàng đường lên chùa hi tôi ng ý xin cưới … tôi đã khc ghi vào lòng. Như vy, chng phi là mt ‘ Li th trăm năm’ hay sao ?

Nht đnh tôi s tr v Vit Nam đ cưới Hu. Đ hai đa cùng nm chung mt vc giường, cái vc giường đương bng thanh tre già chut gip gip, nm va êm va mát. Đ thy cái mà my người biết đc sách gi là ‘ Hnh phúc la đôi ’ đi vi tôi, nó ch võn vn là s sung sướng được chia đôi vi người mình thương mt tm vc giường … Mà mun được vy, tôi phi có tin. Vy là tôi đ dành tin, cc ca cc cm !

* * *

Nh hi thăm my người có v Vit Nam nên tôi đã ước lượng được s tin cn thiết đ làm đám cưới và đ hai v chng tôi có mt s vn làm ăn. Vy mà phi năm năm sau tôi mi có tàm tm đ ! Chng đó, tôi mi dám ‘ lên kế hoch’ : nh ông C By làm ch hôn bên đàng trai, rước dâu v nhà ca ng, đãi đng hai h đó, xong ri tôi chèo xung đưa cô dâu v nhà bên kia sông đ tôi khoe vi nàng tm vc giường mà tôi sm cho hai đa, t hơn sáu năm nó vn nm ch

Ngi trên máy bay v Vit Nam, trong đu tôi sp xếp. Trước tiên là v nhà tôi đ ngh ngơi cho tnh mnh. Sáng hôm sau s đi thăm ông C By, còn xế chiu thì qua nhà nàng vì gi đó nàng mi t lò gch v nhà, tôi s bt thn bước vô nói ln : « Hu ơi ! Hu ! Anh v ri nè ! ». Tưởng tượng đến đó, tôi bng a nước mt ! Đu óc tôi t nhiên sao mù m. Làm như bao nhiêu năm nay tôi ch ch có như vy ! Tôi thy ti nghip tôi, ti nghip nàng : nếu không có cái ngày nghit ngã 30 tháng tư 1975 thì làm gì hai đa phi cn răng chu đng khc khe c ny ?

…Làng tôi bây gi l hoc. Không phi có thêm đường ngang no dc mà thy đy c xí biu ng, loa trên loa dưới n ào không ging cái gì hết !

Tôi xung xóm ch nh mt ch chèo xung mướn đưa tôi sang sông.

Khi xung va cp vô cây cu ván thì có con chó chy ra sa râng, ri hai ông bà già t trong nhà bước ra dòm. Té ra là chú thím Hai Lưa hi xưa th tri hòm ca ông C By ! Chú Hai nhìn ra tôi ngay. ng la lên :

- Tri đt ! My còn sng h ? đâu mà v vy ?

- D M.

- Cha…xa n há !

Ri chú lt đt va la chó va bước xung cu ph tôi đem hành lý lên. Trước nhà thy có phơi chiếc chiếu vi hai ba cái gi. Trong nhà vn như xưa, cái giường g vn nguyên ch cũ vi tm vc giường tôi đem v t trong Xóm Mi. Ch có thêm là hai cái võng nm song song gn đó, còn thì bàn ghế t..v.v…không có gì thay đi. Tôi xúc đng đến nghn li. Chú Hai nói :

- My ung miếng trà ri nm võng ngh lưng. Trong làng tưởng my chết ri ch, đâu dè … Đ tao k my nghe …

Vy ri chú nm trên võng cnh tôi, va hút thuc va k :

- Hôm my đi Cn Thơ, cha con tao theo li ông C biu, thay phiên nhau qua đây gi nhà gi rung. Kế đó, ti nó - ti cách mng ! – tràn vô làng, bt hết hi đng xã, bt luôn ông C By trói bng km gai thành mt dc, ch đi mt. Ri ti nó chiếm hết, nhà ca đt đai rung vườn, đui ti tao ra đ ly tri hòm. Nh có cái nhà ca my mà ti ny dn qua tm. Tao và hai thng con tao ct thêm cho cái chòi gi rung rng ra đ đ đ đc ca ti tao và đ hai thng con tao có ch hành ngh th mc ca ti nó. Hai thng ny coi vy mà gan ! Ti nó vượt biên ri đnh cư Úc. Bây gi, ti nó có xưởng mc bn, coi b làm ăn khá ! Thy lâu lâu gi tin v nh thng bn ti nó thành ph chy Honda lên đưa ! … À ! My biết hông ? Ti cóc cn cách mng có kêu tao v tri hòm làm cho ti nó, tao đm thèm ! My nghĩ coi : tri hòm mà cũng bày đt trương biu ng đH quyết tâm hoàn thành tt kế hoch ca Nhà Nước ’. M ! … Hòm chôn người chết mà cũng vô kế hoch na thì khùng hết nước nói ! Còn chuyn ny chc my chưa biết : con Hu, con bà Năm Căng …

Hai tiếng ‘ Con Hu ‘ làm tôi git mình. Tôi nhm dy, lng tai nghe. Chú nói tiếp :

- My tháng sau gii phóng, không biết nó nghe li ai mà ôm gói xung thành ph nói kiếm vic làm ri ln mt luôn cho đến năm ngoái đây, nó tr v mà đi bng xe hơi nhà có tài xế, trên băng sau có người đàn ông có v ông ch. My biết, trong làng ch có thng Cói gia nhân ca ông C By là được ng sm cho chiếc Honda đ đưa ng đi đây đi đó, ch đâu có ai có xe hơi. Vì vy, khi con Hu đi xe hơi thng vô xóm Lò Gch là thiên h đ ý. Bà Năm Căng k li nói b nhìn nó không ra, tưởng là mt bà nhà giàu nào đó đi lm nhà ! Chng nó xưng tên, m con nó và by em nó ôm nhau khóc làm hàng xóm chy qua mng cũng rt nước mt. Nó đem cho má nó hai bao đ ri nhét trong túi áo má nó mt cc tin. Sau đó, nó ch nói được có my tiếng ‘ Con ly má ! Con ly má !’ ri va khóc va chy vi ra xe lên ngi cnh ông người á-đông băng sau, tài xế r máy chy ào đi gp. T đó ti gi không có tin tc gì hết !. Còn đ nó cho má nó toàn là tơ la mc tin nm kín trong tng bao ni-long có in nhiu ch tàu. Thy Ba trên chùa đc ri nói đó là sn phm cao cp ca Thượng Hi …

Tôi ng người nm xung võng mà nghe lùng bùng hai l tai, chết điếng trong lòng. Chú Hai Lưa hi :

- My còn nh con Hu hông ?

Tôi ‘ d ‘, tiếng d b nước mt trào lên chn ngang. Tôi nut xung mà nghe ming mm đng chác. Không km được na, tôi đưa hai tay lên bm mt. Chc chú Hai Lưa thy, hiu, nên nghe chú tng hng mt tiếng ri làm thinh …

* * *

Trên máy bay tr v M, tôi nhìn qua ca s thy nhà ca rung đng cây ci m ln m ln ri mt hút … mà tôi nghe bun rười rượi. tut dưới đó, trong mt làng quê nm xa mút trên vùng đt Ngn, tôi đã b li mt tm vc giường, tm vc giường tưởng đ nm chung vi người con gái nhà quê mà tôi thương, đâu ng chuyn hai đa chưa kp thành duyên thành n thì nàng đã như chiếc xung b b mà trôi theo nước, đành đon trôi theo nước …Mi tình dành riêng cho nàng mà tôi gi miết trong lòng t bao nhiêu năm, gi nghĩ li sao thy quá khù kh ! Du vy, tôi vn mun gp nàng, gp mt ln thôi, đ ch hi có mt câu : « Ti sao ?... Ti sao ? … Ti sao ? … »

Nghĩ đến đó, t nhiên tôi trào nước mt …

Tiu T