2012 : Những sự kiện quan trọng tại châu Á có ảnh hưởng đến Việt Nam
Một cuộc biểu tình tại Hà Nội phản đối các hành động gây hấn của Trung Quốc 09/12/2012 (REUTERS)
Chính sách "cường quốc hải dương" của Bắc Kinh tự cho Biển Đông
là ao nhà, Tokyo và Seoul đưa chính trị gia diều hâu lên lãnh đạo, Mỹ
tái định vị tại Châu Á thiết lập vòng đai án ngữ Trung Quốc và khuyến
khích Ấn Độ "hướng về phương Đông", Miến Điện dân chủ hóa chế độ để
thoát áp lực của phương Bắc. Tác động nhân quả của các sự kiện trên đây
có thể gây căng thẳng thêm trong khu vực nơi mà Việt Nam có vị trí
trọng yếu.
Hôm thứ tư 19/12/2012, một viên chức bộ Quốc phòng Mỹ tiết lộ
với báo chí là Hoa Kỳ sẽ bố trí « hệ thống vũ khí tối tân nhất » tại
Châu Á - Thái Bình dương. Các loại vũ khí hiện đại nhất gồm máy bay đa
năng trinh sát biển và săn đuổi tàu ngầm P-8 Poseidon đang được chế tạo,
tàu ngầm nguyên tử tấn công, hải thuyền tác chiến cận duyên, chiến đấu
cơ tàng hình F-35.
Sau 10 năm phân tâm vì chiến tranh Irak và Afghanistan, từ nay Hoa Kỳ
tập trung nhiều hơn vào châu Á Thái Bình dương, vùng trọng yếu của
kinh tế toàn cầu và cũng là nơi mà áp lực quân sự của Trung Quốc càng
ngày càng mạnh, liên tục gây ra xung khắc chủ quyền biển đảo.
Tại Thái Bình dương , từng đợt tàu đánh cá, tầu kiểm ngư, hải giám
của Trung Quốc được tung ra để tranh giành chủ quyền với Nhật Bản ở
Biển Hoa Đông cũng như lấn chiếm ngư trường biển đảo của Việt Nam và
Philippines ở Biển Đông.
Trong lúc Bắc Kinh phô trương thanh thế thì một chế độ đồng minh ở
Đông Nam Á là Miến Điện chọn một con đường khác, cải cách chính trị.
Ngày 01/04/2012 được xem là ngày lịch sử : lãnh đạo đối lập Aung San Suu
Kyi đắc cử dân biểu và đến tháng 6, giải Nobel Hòa bình 1991 công du
thế giới và được tiếp đón như một lãnh tụ quốc gia. Tổng thống Thein
Sein nhanh chóng bãi bỏ các biện pháp phản dân và phản dân chủ.
Cộng đồng người Tây Tạng cũng gia tăng các hành động tự thiêu, hình
thức phản kháng bất bạo động tuyệt đối nhất, biến thân thành đuốc cảnh
tỉnh ban lãnh đạo Trung Quốc.
Tháng 11 năm nay, vào lúc tại Hoa Kỳ, Tổng thống Obama tái đắc cử vẻ
vang thì tại Bắc Kinh , đảng Cộng Sản Trung Quốc cũng « bầu » ông Tập
Cận Bình làm lãnh đạo trong năm năm tới.
Tại hai nước láng giềng của Trung Quốc trong hai cuộc bầu cử quan
trọng diễn ra trong những ngày cuối năm, phe « diều hâu » tại Nhật Bản
và tại Hàn Quốc đã được cử tri tín nhiệm : ông Shinzo Abe lên nắm quyền
tại Tokyo và bà Phác Cận Huệ (Park Geun Hye) tại Seoul. Theo AFP, hai
nhân vật được xem là cứng rắn này lên lãnh đạo hai nước đồng minh cột
trụ của Mỹ tại câhu Á , là một « bất lợi » cho Trung Quốc.
Các sự kiện trên đây có quan hệ nhân quả với nhau như thế nào và sẽ
tác động ra sao đến tương lai tại châu Á ? Liệu Việt Nam sẽ bị ảnh
hưởng gì nếu không thích ứng được với thời thế ?.
RFI đặt câu hỏi với nhà phân tích địa lý chiến lược Lưu Tường Quang từ Sydney.
« Chúng ta sắp tiển đưa năm cũ và chào đón năm mới nên có thể
nhìn lại vài diễn tiến quan trọng trong năm 2012 và thảo luận vài động
thái có thể xảy ra trong năm 2013.
Nói chung, về mặt chính trị, các quốc gia dân chủ tại Ấn Độ
dương, Thái Bình dương đã trở nên thiên hữu rõ nét hơn không phải chỉ
vì sự trỗi dậy về quân sự và kinh tế của Trung Quốc mà còn vì cái
chính sách áp đảo mạnh bạo của Bắc Kinh đối với các nước nhỏ trong vùng.
Trong năm 2013, tình hình châu Á Thái Bình dương kể cả Ấn Độ dương có
thể căng thẳng hơn.
Trong năm qua có hai sự kiện có tính quốc gia nhưng nó có ảnh hưởng đến tình hình quốc tế. Thứ nhất, ai cũng rõ là ông Obama đã tái đắc cử tổng thống tại Washington và chính sách tái cân bằng lực lượng tại châu Á Thái Bình dương. Sự kiện thứ hai là sự thay đổi lãnh đạo tại Bắc Kinh nó bí mật hơn….ông Tập Cận Bình lên làm tổng bí thư, chủ tịch Quân ủy trung ương trong khi chờ đợi làm chủ tịch nước vào tháng 3/2013.
Nhưng những lời tuyên bố đầu tiên của ông cho thấy Tập Cận Bình
theo đuổi chính sách mạnh bạo của Hồ Cẩm Đào, mặc dù ông Tập Cận Bình là
đàn em của Giang Trạch Dân. Ông Tập Cận Bình có vẻ muốn khơi dậy tinh
thần dân tộc của người Trung Quốc trong vấn đề tranh chấp với Nhật Bản,
trong vấn đề tranh chấp Biển Đông và đối phó với Hoa Kỳ.
Chính sách lấy thịt đè người của tập đoàn Hồ Cẩm Đào và bây giờ
là của nhóm Tập Cận Bình đã đưa đến hậu quả mà thấy rõ qua các sinh hoạt
chính trị ở các quốc gia dân chủ Thái Bình dương và Ấn Độ dương đã có
khuynh hướng thiên hữu rõ rệt. Cụ thể là tại Nhật Bản, qua bầu cử quốc
hội ngày 16/12/2012 vừa qua, ông Shinzo Abe đã trở thành thủ tướng chỉ
định của đảng Tự Do Dân Chủ, một thế lực thiên hữu cai trị Nhật Bản từ
sau thế chiến thứ hai trong nhiều thập niên và chấm dứt thời kỳ ngắn
ngủi của đảng Dân chủ Nhật Bản. Rồi đến hôm 19/12/2012, kết quả bầu cử
tại Hàn Quốc cũng cho thấy khuynh hướng thiên hữu qua việc bầu (bà Phác
Cận Huệ) con gái của cố Tổng thống Park Chung Hy (Phác Chánh Hy) lên làm
tổng thống.
Ngay ở nam Thái Bình dương, trong vấn đề bang giao với Hoa Kỳ,
trong vấn đề ủng hộ chính sách Mỹ tại Thái Bình dương thì Úc Đại lợi
cũng trở thành một quốc gia thiên hữu mặc dù Úc do đảng Lao động, một
đảng trung tả cầm đầu…. Mỹ và Úc khuyến khích Ấn Độ theo đuổi một chính
sách « hướng Đông » năng động, rõ rệt hơn. Cho nên, một yếu tố mới trong
năm 2012 là vai trò của Ấn Độ. Ấn Độ bắt đầu để ý đến quyền lợi kinh tế
của mình một cách rõ rệt hơn tại Biển Đông.. ngoài vấn đề thông thương
hàng hải.
Cũng vì lý do đó mà đô đốc DK Yoshi, Tư lệnh hải quân Ấn Độ tuyên
bố nếu cần ông sẽ huy động lực lượng hải quân đi về Biển Đông để bảo vệ
quyền lợi kinh tế Ấn Độ. Cũng trong chiều hướng đó, ngoại trưởng mới
của Ấn Độ là ông Salman Khurshid tuyên bố Ấn Độ chấp nhận sự hiện diện
của Trung Quốc tại vòng đai Ấn Dộ dương….. nhưng đấy chỉ là một phần
mệnh đề.
Điều mà ngoại trưởng Ấn không nói mà chắc Trung Quốc cũng phải
hiểu là nếu Ấn Độ chấp nhận sự hiện diện của Trung Quốc ở vòng đai Ấn Độ
dương thì Trung Quốc cũng phải chấp nhận quyền lợi của Ấn Độ tại nơi
mà Trung Quốc gọi là « ao nhà » tức là Biển Đông. Cho nên, năm 2012, Ấn
Độ đóng vai trò năng động thì qua năm 2013, Ấn Độ sẽ có vai trò quan
trọng hơn…. Về phần Việt Nam…..Hà Nội đã làm nhiều sai lầm trong quá khứ
và bây giờ phải gánh chịu hậu quả …trừ phi…. »
John Kerry được bổ nhiệm thay thế Ngoại trưởng Mỹ Clinton
Tân Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry (REUTERS)
Tổng Thống Barack Obama vào hôm qua 21/12/2012 đã chính thức
loan báo quyết định đề cử Thượng nghị sĩ John Kerry lên lãnh đạo ngành
ngoại giao Mỹ, thay thế bà Hillary Clinton. Đương kim ngoại trưởng Mỹ đã
tuyên bố bà sẽ không tiếp tục nhiêm vụ trong nhiệm kỳ 2 của ông Obama.
Trong thực tế, ông John Kerry chỉ là một chọn lựa thứ hai của
ông Obama. Thoạt đầu, Tổng thống đã muốn giao chiếc ghế Ngoại trưởng cho
bà Susan Rice, đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc. Thế nhưng, ứng viên này đã
bị đảng Cộng Hoà cực lực chống đối, đồng thời họ bắn tin ngược lại cho
biết sẽ chấp nhận ông Kerry, người đã từng là ứng viên tổng thống Mỹ vào
năm 2004. Thông tín viên RFI tường thuật từ Washington :
“Có lẽ đây là bí mật được giữ một cách kém cỏi nhất tại Washington. Từ khi mà bà Susan Rice đã rút lui khỏi cuộc chạy đua vào tuần qua, ông John Kerry chắc chắn là sẽ được trao chiếc ghế Ngoại trưởng.
“Có lẽ đây là bí mật được giữ một cách kém cỏi nhất tại Washington. Từ khi mà bà Susan Rice đã rút lui khỏi cuộc chạy đua vào tuần qua, ông John Kerry chắc chắn là sẽ được trao chiếc ghế Ngoại trưởng.
Đứng cạnh Tổng thống Obama lúc ông tuyên bố đề cử, vào hôm qua,
Thượng nghị sĩ đảng Dân Chủ tươi cười nghe Tổng thống khen tặng ông. Ông
Obama cho rằng : “Phải thẳng thắn thừa nhận là có rát ít người biết
nhiều tổng thống vả thủ tướng, nắm vững đường lối ngoại giao như John
Kerry. Đây là ứng viên hoàn hảo để thực hiện đường lối ngoại giao Mỹ
trong những năm tới đây.
Những lời khen tặng trên đây rất đáng hãnh diện nhưng ông John
Kerry cũng biết là ông thay thế một nhà ngoại giao lỗi lạc : bà Hillary
Clinton, không có mặt trong buổi thông báo này vì lý do sức khỏe.
Bà Clinton cũng được ông Obama không tiêc lời khen ngợi : “Trong 4
năm qua, Hillary đã đi khắp mọi nơi… Bà đã đi đến nhiều quốc gia hơn
bất cứ một Ngoại trưởng nào trước bà, và … còn nỗ lực bền bỉ vãn hồi vai
trò lãnh đạo của Mỹ trên thế giới”.
Tuy nhiên, ông John Kerry, trong vai trò chủ tịch Ủy ban Đối
ngoại Thượng viện Mỹ cũng đã dọc ngang điạ cầu, nhân danh chính quyền
Obama. Với chức vụ này ông từng vào dinh của Bachar Al - Assad ở Syria
hay đến viếng dải Gaza, Palestine.
Việc đề cử ông John Kerry sẽ được Thượng viện Mỹ dễ dàng thông qua vì ông còn được sự hậu thuẩn của những người đảng Cộng Hoà.”
Xin nhắc lại ông John Kerry, 69 tuổi, từng là cựu chiến binh Việt
Nam, nhưng đã tố cáo cuộc chiến này khi trở về Mỹ năm 1971. Người thuộc
Đảng Dân chủ nhưng ông lại là bạn của Thượng nghị sĩ đảng cộng Hoà John
Mc Cain cũng là một cựu chiến binh Việt Nam, và cũng là ứng viên tổng
thống, nhưng vào năm 2008. Ông McCain là một trong những người ủng hộ
nhiệt tình ông Kerry vào chiếc ghế ngoại trưởng.
Bắc Kinh trả đũa Tokyo bằng
đòn ngầm kinh tế
Một cảng container ở Tokyo. Ảnh chụp ngày 19/12/2012.
REUTERS/Yuriko Nakao
Senkaku/Điếu Ngư chỉ là một quần đảo nhỏ không người nhưng
Trung Quốc đem cuộc xung khắc này vào quan hệ thương mại song phương với
Nhật Bản. Qua thủ tục cửa quyền, Bắc Kinh ngăn chận nhiều hợp đồng
thương mại chiến lược của doanh nghiệp NhậtBản. Đây là mối lo ngại của Tokyo.
Trong cuộc xâm chiếm biển đảo của Việt Nam, trước làn sóng phản
đối của người dân Việt yêu nước, đảng Cộng sản Trung Quốc đưa ra lập
luận, và được Hà Nội chấp thuận, là « không để tranh chấp tác hại đến
đại cục ».
Tuy nhiên đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư do Nhật Bản quản lý mà
Trung Quốc đang thòm thèm thì thái độ của Bắc Kinh lại khác hẳn. Do
không đủ sức mạnh quân sự để đánh chiếm, ban lãnh đạo Trung Nam Hải
dùng chiến thuật trả đũa ngầm trên các lãnh vực khác.
AFP cho rằng Tokyo nghi ngờ Bắc Kinh đang thi hành kế hiểm. Theo luật
thương mại quốc tế thì khi một công ty muốn mua một tập đoàn có « chân
rết » đầu tư ở nhiều nước thì phải có sự chấp thuận của tất cả quốc gia
liên hệ.
Hiện nay, công ty quảng cáo Dentsu hàng đầu của Nhật mua lại nhóm
quảng cáo Anh Aegis có cơ sở hoạt động tại 8 nước với số tiền 5,2 tỉ
đôla. Bảy nước đã cấp giấy phép cho Dentsu từ nhiều tuần nay, trừ nước
thứ tám là Trung Quốc. Theo phía Nhật Bản thì « thủ tục » vẫn còn nằm ở
Bộ Ngoại thương Trung Quốc.
Cùng lý do, cùng biện pháp trừng phạt, từ tháng 5 đến nay, công ty
kinh doanh ngũ cốc của Nhật Marubeni ngồi đợi đèn xanh của chính phủ Bắc
Kinh để mua lại công ty Mỹ Gavilon với giá 3,6 tỉ đôla, nhưng hơn nửa
năm đã trôi qua vẫn chưa có động tĩnh từ phía Trung Quốc.
Bên cạnh hai hồ sơ này, vừa có thêm hai thương vụ khác bị đình hoãn từ thứ Năm 20/12/2012.
Vụ thứ nhất là tập đoàn BTP Daiwa House của Nhật thông báo « dời vô
hạn định » dự án mua lại công ty Fujita cũng của Nhật tại Trung Quốc
vì « thủ tục pháp lý tại Trung Quốc » .
Vụ thứ hai là đại tập đoàn Sony , sáng nay cho biết phải chờ đến
tháng 4/2013 mới có thể tiến hành kế hoạch hợp tác với Olympus để lập tổ
hợp sản xuất dụng cụ quang học y khoa tại Hoa lục, cũng chỉ vì thủ tục
chậm trễ tại Trung Quốc.
Theo giải thích của báo chí Nhật thì khó khăn của trường hợp cuối
cùng này phát xuất từ các cơ quan cạnh tranh của Trung Quốc, và cả từ
một số nước Đông Âu.
Giới kinh tế cũng nghĩ rằng thủ tục hành chính tại Trung Quốc bao giờ
cũng nhiêu khê hơn ở các quốc gia khác, nhưng không ít doanh nhân xứ
Phù tang cho rằng Bắc Kinh dùng biện pháp kéo dài thời gian để trả đũa
vụ Senkaku mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư.
Trong năm 2012 này, trái với thái độ dè dặt lo sợ dân chúng tụ tập,
chính quyền Trung Quốc bật đèn xanh cho nhiều cuộc biểu tình bạo động
chống Nhật, tấn công đập phá các cửa hàng, xe hơi Nhật Bản tại Trung
Quốc. Bắc Kinh còn ra luật hạn chế xuất khẩu kim loại hiếm để phá
hoại ngầm công nghiệp điện tử của Nhật Bản.
Từ nhiều tháng nay , tình hình quần đảo Senkaku/Điếu Ngư luôn căng
thẳng. Cứ vài hôm là Trung Quốc đưa tàu hải giám xâm nhập lãnh hải của
Nhật, và tuần trước đưa cả máy bay tuần tra bay ngang, khiến không
quân Nhật huy động chiến đấu cơ F15 ra cảnh báo.
Sự kiện đảng Cộng sản Trung Quốc với tân lãnh đạo Tập Cận Bình chủ
trương phát huy sức mạnh « cường quốc hải dương » không phải là tín hiệu
biển Hoa Đông lặng sóng. Trước mắt, sự kiện cử tri Nhật, trong cuộc bầu
cử ngày 16/12/2012 đã đưa phe hữu với « diều hâu Shinzo Abe » lên cầm
quyền cũng không chắc tạo thuận lợi cho thương mại song phương.
No comments:
Post a Comment