Tuesday, August 10, 2010

HÀ ĐÌNH NGUYÊN * TẢN ĐÀ THƠ RƯỢU VÀ NGÔNG


Tản Đà - thơ, rượu và ngông
"Trời sinh ra bác Tản Đà"
02/05/2010 23:23
Tản Đà - Ảnh: t.l
Trên bầu trời văn chương Việt, Tản Đà là một ngôi sao lạ thường, nằm riêng biệt, không lẫn vào những tinh tú khác bởi cuộc đời ông là một tài năng khác thường nằm trong một số phận khác thường...

Cái sự tài hoa đó được khẳng định bởi hai nhà phê bình văn học Hoài Thanh và Hoài Chân. Năm 1941 khi viết cuốn Thi nhân tiền chiến, không phải ngẫu nhiên mà họ đã "thỉnh" anh linh cố thi sĩ Tản Đà vừa qua đời trước đó 2 năm (1939) về mở đầu cho cuốn sách và phong cho ông là chủ súy trên chiếu Tao Đàn:

"Hội Tao Đàn hôm nay đông đủ hầu khắp mặt thi nhân, chúng tôi một lòng thành kính rước anh linh tiên sinh về chứng giám. Anh em ở đây, tuy người sau kẻ trước, nhưng ai nấy đều là con đầu lòng của thế kỷ 20. Trên hội Tao Đàn, chỉ tiên sinh là người hai thế kỷ. Tiên sinh sẽ đại biểu cho một lớp người để chứng giám công việc người kế tiếp. Ở địa vị ấy còn ai xứng đáng hơn tiên sinh?

...Tiên sinh đã dạo những bản đàn mở đầu cho một cuộc hòa nhạc tân kỳ đương sắp sửa... với chúng tôi, tiên sinh vẫn là một bậc đàn anh... Tiên sinh còn giữ được của thời trước cái phong thái vững vàng, cái cốt cách ung dung... Tiên sinh đã đi qua giữa cái hỗn độn của xã hội Việt Nam đầu thế kỷ 20 với tấm lòng bình thản một người thời trước... những cảnh éo le thường phô bày ra trước mặt không làm bợn được linh hồn cao khiết của tiên sinh. Cái dáng điệu ngang tàng chúng tôi thường thấy ở các nhà thơ xưa, ở tiên sinh không có vẻ vay mượn. Cái buồn chán của tiên sinh cũng là cái buồn chán của một người trượng phu

...Thôi, Hội Tao đàn đã đến lúc mở. Xin tiên sinh hãy khai hội..." (Cung chiêu anh hồn Tản Đà - Thi nhân Việt Nam).

Và cũng không phải ngẫu nhiên mà nhà văn Nguyễn Vỹ khi viết cuốn Văn thi sĩ tiền chiến (1970) cũng đã chọn Tản Đà là người "mở hàng". Vậy chân dung thi sĩ Tản Đà ra sao? Hãy nghe ông "tự giới thiệu":

"Trời sinh ra bác Tản Đà/Quê hương thời có, cửa nhà thời không/Nửa đời Nam, Bắc, Tây, Đông/Bạn bè sum họp, vợ chồng biệt ly/Túi thơ đeo khắp ba kỳ/Lạ chi rừng biển, thiếu gì gió trăng..." (Thú ăn chơi).

Tuy nhiên để có được một chân dung Tản Đà "cận cảnh" đành phải hình dung ông qua ngòi bút của nhà văn Vũ Bằng với ít nhiều đường nét hý họa: "Tóc ông cắt ngắn kiểu ăng-bốt nửa muối nửa tiêu, không để râu, nói lè nhè mà lại hơi cà lăm, không gầy mà cũng không mập quá, mới trông thì có vẻ khỏe mạnh, cổ ngắn, mắt hơi ngầu đục. Đặc biệt nhất trên khuôn mặt ông là cái mũi dẹt, to, trông như một quả cà tô-mát chưa chín hẳn mà ai đã nghịch ngợm cắm vào giữa hai má khá đầy, trên một cặp môi đỏ mà hơi mỏng so với mặt..." (Tản Đà uống rượu làm cho tôi say đến bây giờ - NXB Văn học, 1970).

Thực ra lúc "phác họa" bức chân dung này thì Tản Đà đã mất trước đó 31 năm. Lúc này, Vũ Bằng đã là nhà văn có đôi chút tiếng tăm, cho nên mới dám "vẽ" bậc thi sĩ tiền bối như thế, chứ khi Vũ Bằng hãy còn là cậu học trò "thò lò mũi xanh" ở Hà Nội thì: "Chiều nào, bất cứ bận việc gì, tôi cũng tà tà đi đến trước cửa nhà Thăng Long, dán mũi vào cửa kính nhìn vào trong để xem ông Tản Đà vừa quạt cái hỏa lò con để trên giường vừa nhắm rượu một mình. Tôi sợ ông như một ông tiên..." (Tản Đà uống rượu làm cho tôi say đến bây giờ).

Nhà văn Nguyễn Vỹ cũng thế, ông kể: "...12 tuổi, tôi đã mê thơ văn của thi sĩ Tản Đà và ao ước được biết ông. Lúc đó ông là "thần tượng" của tôi... Khi học ở Hà Nội năm 1928, tôi không dám đến tìm nhà Thi sĩ (Nguyễn Vỹ viết hoa chữ này - NV). Tôi vẫn yêu cái hình vẽ "gánh văn lên bán chợ Trời" trên các bìa sách của "Tản Đà thư cục", bán rất chạy vào những năm 1925-1930. Tôi cắt hình đó dán lên bàn học của tôi... Một hôm, vào khoảng 1930, đi qua phố Hàng Da, xế nhà ông Phạm Quỳnh, tôi thấy trên tường một căn nhà có treo tấm bảng "An Nam Tạp Chí", tôi liền đánh bạo giả vờ vào mua một quyển Giấc mộng con để thấy mặt Thi sĩ. Tôi bước vào không thấy ai. Sẵn tính tò mò, tôi ngó lên một chiếc bàn kê sát vách, một điếu hút thuốc lào bằng tre, thứ "điếu cày" bình dân, bên cạnh một cái đèn liu riu, vài que đóm bỏ bừa bãi, với một mảnh giấy trắng. Tôi lén dòm trên giấy hai câu thơ viết chữ loằng ngoằng, tôi đọc thật lẹ, và còn nhớ mãi đến bây giờ: "Đi ra rồi lại đi vào/Vẩn vơ chỉ tốn thuốc lào mà thôi!". Tôi nhịn cười không được, bật cười to lên. Bỗng từ trong nhà bước ra một ông mái tóc lâm râm, cúp rẽ một bên, áo lương thâm dài cũ mèm, quần trắng hơi bẩn, mang đôi giày mòn mỏi. Đôi mắt ông sáng quắc, nhìn tôi. Tôi lễ phép chấp hai tay cúi đầu chào, theo kiếu người Bắc: Lạy cụ ạ. Ông gật đầu: Tôi không dám, cậu hỏi gì?... Tôi bỡ ngỡ hỏi thẳng cụ: Thưa cụ, cụ có phải là Thi sĩ Tản Đà không ạ? - Phải. Tôi mừng quá. Nhưng không hiểu sao, đứng trước Nhà Thơ bằng thịt bằng da mà tôi hằng kính phục, tôi bối rối không biết nói gì nữa. Tôi cúi đầu chào từ biệt... Tôi sung sướng và hãnh diện, đã thấy mặt nhà Thi sĩ Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu. Tôi khoe cùng các bạn học của tôi..." (Văn thi sĩ tiền chiến).

Không chỉ Vũ Bằng, Nguyễn Vỹ mà cả đến một con người nổi tiếng cương cường, trực ngôn như Phan Khôi cũng bị "ngợp" khi lần đầu tiên đối diện với Tản Đà. Đó là vào năm 1918, trên căn gác của Báo Nam Phong, khi được giới thiệu người trước mặt là Nguyễn Khắc Hiếu thì ngay lập tức Phan Khôi cảm thấy "...như có điện chạy trong người, ghê rợn, vùng đứng dậy! Thật thế. Cái tên Nguyễn Khắc Hiếu bấy giờ không phải vừa, đối với tôi lại càng long trọng lắm. Tôi nghe mà rùng rợn lên, có thế thật!..." (Tôi với thi sĩ Tản Đà - Tao Đàn 1939).

Còn đây là chân dung Tản Đà qua ngòi bút của nhà văn Lan Khai: "...Thi sĩ Tản Đà là một người đàn ông đẫy đà, hơi thấp, đầu đội chiếc khăn xếp không che kín mái tóc cắt kiểu bàn chải, mình mặc áo sa bóng. Thi sĩ có một gương mặt nở nang và thường đỏ hồng vì men rượu. Tiên sinh nổi tiếng về rượu cũng như về thơ, tiên sinh lại tự bào chữa trước sự đùa cợt của thế nhân bằng hai câu thơ rất tài tình: "Đất say, đất cũng lăn quay/Trời say, mặt cũng đỏ gay ai cười?". Gương mặt ấy sáng tươi luôn luôn bởi cái miệng môi mỏng lúc nào cũng mủm mỉm cười và bởi đôi mắt cười nhiều hơn miệng... Thi sĩ Tản Đà rất người, thành thử dù ai khó tính đến đâu cũng phải yêu mến..." (Phác họa hình dung và tâm tình thi sĩ Tản Đà -Tao Đàn 1939).

Hà Đình Nguyên




1 comment:

dịch thuật chuyên nghiệp said...

Bài viết thật tuyệt vời. Mình cũng muốn giới thiệu về một Công ty dịch thuật uy tín - Công ty dịch thuật miền trung - MIDtrans trụ sở chính chính tại địa chỉ 02 Hoàng Diệu, TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình có Giấy phép kinh doanh số 3101023866 cấp ngày 9/12/2016 là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ dịch thuật, phiên dịch dành các cá nhân. Hệ thống thương hiệu và các Công ty dịch thuật con trực thuộc: dịch thuật bình định - dịch thuật miền trung tại địa 100 Lê Lợi, TP Quy Nhơn là địa chỉ chuyên cung cấp dịch vụ dịch thuật chuyên nghiệp tại bình định ; dịch thuật công chứng sài gòn 247 , địa chỉ 47 Điện Biên Phủ, Phường Đakao, Quận 1 TP HCM, dịch thuật pleiku, gia lai : địa 101 Trần Hưng Đạo, TP Pleiku, Gia Lai là nhà cung ứng dịch vụ dịch thuật uy tín hàng đầu tại Gia Lai; Công ty dịch thuật Viettrans và dịc vụ chinese to vietnamese translation: dịch vụ dịch thuật tiếng Trung cho người nước ngoài có nhu cầu, giao diện tiếng Anh dễ sử dụng; dịch thuật công chứng củ chi: nhà cung ứng dịch vụ dịch vụ dịch thuật phiên dịch hàng đầu tại Quận Củ Chi, TP Hồ Chí Minh; Công ty dịch thuật Đà Nẵng MIDtrans cung cấp dịch vụ công ty dịch thuật đà nẵng midtrans : Địa chỉ 54 Đinh Tiên Hoàng, Quận Hải Châu, TP Đà Nẵng chuyên cung cấp dịch vụ dịch thuật công chứng, dịch thuật đa ngôn ngữ, đa chuyên ngành tại Đà Nẵng; Viettrans : chuyên cung cấp dịch vụ dịch thuật đa chuyên ngành toàn quốc; Công ty dịch thuật Hà Nội MIDtrans chuyên cung cấp dịch vụ dịch thuật tiếng Trung tại hà nội : địa chỉ 101 Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội là nhà cung ứng dịch vụ biên dịch, phiên dịch chuyên nghiệp tại địa bàn Hà Nội. Ngoài ra, Chúng tôi cũng cung cấp các dịch vụ biên dịch và phiên dịch, dịch thuật công chứng chất lượng cao hơn 50 ngôn ngữ khác nhau như tiếng Anh, Nhật, Hàn, Trung, Pháp, Đức, Nga, .vv... Dịch thuật MIDtrans tự hào với đội ngũ lãnh đạo với niềm đam mê, khát khao vươn tầm cao trong lĩnh vực dịch thuật, đội ngũ nhân sự cống hiến và luôn sẵn sàng cháy hết mình. Chúng tôi phục vụ từ sự tậm tâm và cố gắng từ trái tim những người dịch giả.Tự hào là công ty cung cấp dịch thuật chuyên ngành hàng đầu với các đối tác lớn tại Việt nam trong các chuyên ngành hẹp như: Viettravel - vietnam tourist information and travel tips chuyên trang về thông tin du lịch và các tour đặc sắc tại Việt Nam, y dược (bao gồm bệnh lý), xây dựng (kiến trúc), hóa chất, thủy nhiệt điện, ngân hàng, tài chính, kế toán. Các dự án đã triển khai của Công ty dịch thuật chuyên nghiệp MIDtrans đều được Khách hàng đánh giá cao và đạt được sự tín nhiệm về chất lượng biên phiên dịch. Đó là kết quả của một hệ thống quản lý chất lượng dịch thuật chuyên nghiệp, những tâm huyết và kinh nghiệm biên phiên dịch nhiều năm của đội ngũ dịch giả của chúng tôi. Hotline: 0947688883. email: info@dichthuatmientrung.com.vn . Các bạn ghé thăm site ủng hộ nhé. Cám ơn nhiều