Saturday, November 18, 2017

SƠN TRUNG *ANH MẸT TRIỀN

ANH MẸT TRIỀN
SƠN TRUNG

Ở quê tôi, ai sinh con trai thì được danh hiệu Cu trước tên thât của mình, còn sinh con gái thì gọi là Mẹt trước tên cúng cơm của mình.
Tôi và anh người cùng làng, anh lớn hơn tôi khoảng 10 tuổi. Lúc bấy giờ là thời kỳ Việt Minh lên, cuộc kháng chiến chống Pháp đang bùng lên khắp nơi. Quê tôi là vùng xôi đậu. Ban ngày quân Pháp và lính Partisants đi ruồng bố, Việt Minh bỏ chạy lên núi, khi quân Pháp rút thì họ trở về. Ông Nguyễn Mạnh Hạp,  biệt danh gọi là đầu xứ Hạp là một tay văn thơ khét tiếng. Ông có nhiều bài thơ mà nay tôi còn nhớ. Ông chế riễu Việt Minh bỏ chạy lên núi:
Nền độc lập để tàu Pháp đậu
Trống tự do đè núi khiêng lên".
Ông cũng bị bị Pháp bắt giam khi ruồng bố, ông bị tra tấn, đánh đập, ông có bài thơ nay tôi chỉ nhớ một câu:
Thịt da ai cũng là người".

Làng tôi có hai giáp, giáp đông và giáp Đoài. Tôi ở giáp Đông giáp làng La Hà. Giáp Đông có một dãy huyền vũ cây cối rậm rạp che mưa gió cho giáp Đông, trong đó có nhiều cây dầu cao khoảng 20,30 mét, bề ngang cũng hai ba người ôm. Thời kháng Pháp,  lính Pháp thường đi càn quét. Thường là họ dùng  cano  tuần tiễu trên sông Gianh. Việt Minh bèn cho người làm chòi canh trên các cây cao trong vùng. Hễ thấy cano Pháp xuất hiện là đánh kẽng báo động. Dân quân du kich sẵn sàng tác chiến nhưng các cán bộ thì đã chạy lên núi từ lâu.

Anh Mẹt Triền là một dân quân, có nhiệm vụ canh  gác trên chòi cao ở một cây dầu cạnh nhà tôi.
Khi anh tới phiên canh, tôi ra chuyện trò cùng anh. Anh có tài cắt tóc rất đẹp. Tôi thường nhờ anh cắt tóc cho tôi mỗi khi đến phiên canh của anh.

Lúc bấy giờ tôi là một học sinh trung học, trường của huyện Quảng trạch đặt tại làng Tùng Châu, Tùng Chất gần Roòn. Chúng tôi gồm hai người bạn vừa là bà con, vừa người làng cùng trọ tại nhà dân chúng. Chúng tôi thay nhau đi chợ và nấu ăn. Thời buổi khó khăn, chúng tôi cũng phải ăn khoai, ăn ngô, ăn sắn độn. Nhưng cuộc sống rất vui.  Trường học tọa lạc trên chùa trong núi, Bàn ghế là những thân cây tạo thành.Chúng tôi  thường học ban đêm để tránh máy bay Pháp bắn phá. Suốt mấy năm trung học, tôi và Bá Sinh, ông anh họ luôn thay nhau đứng nhất lớp. Trong lớp tôi, có mấy anh bạn và cô bạn Cảnh Dương là trai thanh, gái lịch.

Sau 1954, tôi bỏ vào Nam. Anh Bá Sinh có trở lại thăm Quảng Châu, Tùng Chất và Cảnh Dương và có gặp cố nhân tại Hà Nội.

Sau 1985, tôi trở về quê. Ngày ra đi, tôi đến thăm anh Mẹt Triền. Anh sai con mua cút rượu. Hai chúng tôi ngồi bên nhau, uống rượu , nhìn nhau mà không nói một lời. Tính tôi it nói. Hơn nữa, sống trong chế độ cộng cộng sản, con người phải thận trọng vì cổ nhân dạy :"bệnh tòng khẩu nhập, họa tòng khẩu xuất"( 病從口入,禍從口出)

Hình như cuộc sống của anh có nhiều khó khăn. Vợ anh bị bệnh lâu năm nằm một chỗ. Một mình anh phải cáng đáng mọi việc trong ngoài.

Anh dáng người thấp, da đen nhưng tính tình hiền lành trung hậu. Dù ở nơi xa xôi, tôi vẫn luân nhớ anh, người bạn vong niên thuở nhỏ!

Năm 1985, khi tôi về, dãy huyền vũ đã tiêu tan vì người ta lấy cớ chăt cây để kháng chiến nhưng sự thực, các ông cộng sản cũng như tổng giám mục Ngô Đình Thục đã bắt tay với cộng sản, chở cộng sản về dinh Độc lâp cũng chỉ vì gỗ, vì tiền! Nguyễn Văn Trấn là người duy nhất tố cáo bọn cộng sản đầu sõ cướp đoạt tài sản quốc gia. Chúng phá hoại núi rừng để bán gỗ cho ngoại quốc lấy tiền bỏ túi. Bùi Công Trừng đã nói với Nguyễn Văn Trấn như sau:

"Chúng nó cũng mấy thằng ấy, cũng những chính sách ấy, cai trị 17 triệu dân thì dân đã nghèo sát đất, không đầy 15 năm, hai cái rừng Việt Bắc và Tây Bắc bị cạo trọc lóc. Bây giờ ở miền nam,, cũng đào kép ấy( même acteurs), hải kịch ấy (même comédie) chưa chi đã giành đất Ban Mê Thuột, của Đà Lạt và Sông Bé thì chúng nó sẽ đua với miền bắc 15 năm, miền nam chỉ cần ba năm thì cũng trơn lu như mu bà bóng cho mày coi "(VCMVQH.tr.230). 


Cái chi nhánh Linh Giang của tôi cũng bị người ta hành tội đủ thứ. Họ chắn sông, biến con sống nhỏ thành máng nước đưa nước từ nguồn về, nhưng dân chúng lao khổ và hao tốn tiền bạc, rốt cục con sông được giải phóng trở lại con sống nước mặn như xưa!
Dù chính sách thay đổi, cuộc đời đổi thay, cái dãy huyền vũ ngày xưa đã biến mất trong cuộc sống êm ả của làng tôi!